
در آیینه تمام قد آسانسور به موهای شقیقه ام که مثل یک لنت سفید به خط ریشم وصل شده نگاه میکنم. تا همین پارسال یک تار موی سفید نداشتم. ته ریش دو روز نتراشیده ام در زیر چانه برق میزند. انگار در زیر چانه هم ریشم سفید شده است.حاج فیاض برای جلسه هیات مدیره فردا منتظر من است.
فرصت نشد گزارش حسابرس را قبل از رفتن پیش رئیس هیات مدیره بگیرم. اگر گزارش حسابرس داخلی که قرار است امروز به دستم برسد مقبول باشد، برای دعوت از حسابرس معتمد از هیات مدیره چراغ سبز را میگیرم.
دو سال پیش که فروش معوقه زیادی داشتیم پیشنهاد کردم ERP بخریم. بعد از تماشای چند دموی طولانی که بیشتر شبیه تئاتر بود یکی از اعضا هیات مدیره، شرکتی را معرفی کرد و ما هم برای تماشای دموی بعدی بلیط نخریدیم.
از صبح منتظر گزارش حسابرس بودم. دل شوره ریزی دارم اما امیدوارم که فردا یک پاداش خوب برای بچههای مالی بگیرم.
حسابرسی دو ماه پیش که فاجعه بود. شکاف بین حسابداری و انبار درهای بود که با گلایدر هم نمیشد از روی آن پرید. مطالبات مشتریان بدتر بود. برای همین خانم سهرابی یک ماه بچه های مالی را تا 9 شب نگه داشت تا مغایرتها را کشف کنند.
طبقه همکف وارد اتاق رئیس هیات مدیره شدم. حاج فیاض پشت میز نشسته بود. سلام که کردم خیلی آرام جواب داد. حاج آقا از بازاری های قدیمی بود و اعتقاد عجیبی به مشتری مداری داشت برای همین به جای این که در طبقه ششم ساختمان برای خودش اتاقی داشته باشد طبقه همکف را انتخاب کرده بود. جایی که یک فرش طرح ماهی تبریز کف اتاق را پوشانده و از پنجره اتاقش میشد رفت و آمد همه را در لابی تماشا کرد. کاری که حاجی فیاض برای 40 سال در حجره اش در بازار کرده بود.
بر روی صندلی لهستانی کهنه که آن را از حجره بازار به دفتر جردن آورده اند می نشینم. حاجی با عینک دسته سیاه ضخیمش به مانیتور 36 اینچی روی میز خیره بود. نور چند لامپ سقفی 10 وات به دیوارهای طوسی رنگ میخورد و بازتاب تیره آنها در حوض وسط فرش که اکنون رنگ و رو رفته شده محو میشد. انگار هزاران ماهی قرمز با ولعی سیری ناپذیری برای بلعیدن نور با یکدیگر میجنگیدند.
حاج فیاض گفت: حامد خان شما مطمئنی سهرابی کارش رو بلده؟ بعد از یک ماه اضافه کاری، صورتحساب بانک با حساب جاری 4 میلیارد اختلاف داره بعدش ما 750 تا چک نزد صندوق داریم؟مگه آقای صالحی تحصیلدار امسال چند بار کربلا رفته که 750 تا چک هنوز تو شرکت مونده؟
حامد خان این نظر تو بود که نرم افزار قدیمی رو که من 20 سال باهاش کار میکردم با ERP عوض کنیم. از اون دو میلیاردی که دور ریختیم فعلا چیزی نمیگم اما این 4 میلیارد رو کجای دلم بگذارم.
حرفهای حاج فیاض مثل ضربههای سنگین یک پتک بر جمجمه ام می نشست.
750 تا چک؟ مگه ما از مشتریها چند تا چک گرفته بودیم که 750 تاش توی گاوصندوق سهرابی مانده بود؟ سهرابی موزمار هیچ وقت ازش خوشم نمیآمد. یک ماه تمام سرکارم گذاشته بود و حالا با دور زدن من گزارش عجیب و غریب به رئیس هیات مدیره میداد.
حاج فیاض که دید مثل مجسمه خشکم زده نگاهی از پنجره به لابی انداخت و دستش را توی جیب کت فاستونی اش فرو برد. صدای به هم خوردن چند دسته کلید مثل تکان خوردن یک ناقوس کوچک در فضا پیچید. ناقوس که از حرکت ایستاد ماهیها از همه جای فرش به حرکت درآمدند و زیر میز رئیس هیات مدیره در تاریکترین نقطه به دستور او به صف شدند.
دستان حاج فیاض که از جیب کت خارج شد یک تسبیح کوتاه 33 دانه با حبه های کدرسبز رنگ که نور به سختی از میان آنها رد می شد در برابر چشمانم بود.
حامد خان من بچگی روستا زندگی میکردم. پدربزرگ و پدرم کدخدابودن. ده ما نزدیک 700 نفر سکنه داشت. پدربزرگم مشیعقوب مباشر ارباب هم بود. اما راستش رو بخوای این مادربرزگم ربابه بود که همه کاره بود و مباشر بی مزد ارباب.
مش یعقوب دهه 20 چند تا تسبیح از مشهد برای مادربزرگم سوغات آورده بود. یکیاش بلند بود و از جنس فیروزه و یکیاش هم این تسبیح شاه مقصود که الان دست من هستش.
قدیمها مردم، زمین زراعی و خونه برای زندگی نداشتند برای همین ارباب به اشان زمین و خونه اجاره میداد. اواخر پاییز، ارباب به زور به درب هر خونه چند تا گوسفند میفرستاد تا آذوقه زمستونی حیوانات را با کرایه خونه تهاتر کنند. و کی حساب کتاب کرایه خونه و حیوانات امانی رو نگه می داشت؟ بله پدربزرگم... راستش را بگویم مادربزرگم.
مادربزرگم فقط سواد قرآنی داشت با این حال همه حساب کتابهای روستا رو فقط با اون تسبیح فیروزه ای انجام میداد. حافظه عجیبی هم داشت.
بهار که میشد مش یعقوب و مادربزرگم میرفتند خانه اربابی و مباشر بی مزد گزارش میداد که ارباب تنتون سلامت، جیبتون پر پول، سفره اتون پربرکت، سایه اتون بر سرما بلند، رعیت به یمن وجود مبارک شما امسال از سرمای دی جان به در برد. حالا ارباب عزیزتر از جان30 گاو شیری و 9 گوساله و 156 گوسفند و 74 بز و 6 راس الاغ در طویله دارند. عارضم که گوسفندان در زمستان 27 بره زاییدن که 2 بره تلف شد یکی در خانه مراد و یکی در خانه براتعلی.
پنجاه ساله که دلم برای دیدن دوباره ربابه با اون تسبیح فیروزهای که همیشه به گردنش می انداخت تنگ شده. مادربزرگم که از بیمای سل فوت شد پدربزرگ از کار مباشرت کنار کشید و پدرم رو به جای خودش کدخدا کرد. اما پدرم کجا و ربابه دیتابیس کجا؟
حالا من، حاج فیاض بزرگ، نوه پیرزنی که آمار سه ماهه یک ده رو تو یک روز حساب میکرد فقط دریک قلم 4 میلیارد ضرر کردم. به خدا اگر به جای این نرم افزار، مادربزرگم رو استخدام کرده بودم وضعمون بهتر بود.
سرم پایین بود و داشتم برای سهرابی پیام مینوشتم که موضوع 4 میلیارد و چک ها چیه؟ پیام را که فرستادم سایه زیر صندلی را دیدم. ماهیهای قرمز همگی زیرپای من جمع شده و چندتا که از بقیه جسورتر بودند به کفش هایم دهان میزدند. ازدیدن صدها ماهی که زیرپایم وول میخوردند از جا پریدم. میخواستم بدون خداحافظی از اتاق بیرون بروم که در باز شد و سهرابی سراسیمه وارد شد. به نظرم از طبقه دوم تا لابی را دویده بود.
حاج آقا سلام. لطفاً به گزارش صندوق و بانک ERP توجه نکنید. دیشب فروشنده نرم افزار بدون اطلاع ما یه آپدیت زده برای همین چند تا گزارش، از جمله صندوق و بانک اشتباهه . گفتن تا فردا درست می شه.
سهرابی به موقع مرا از دهان ماهی ها بیرون کشید.
نگاه «یاس آبی»:
آپدیت نرمافزار قرار است گامی برای تحول یا حل یک مسئله باشد، اما در بسیاری از سازمانها به «فاجعه» ختم میشود. داستان حاجفیاض، روایتِ تلخِ آپدیتهایی است که بدون «تستِ کاربری (UAT)» و «مدیریتِ تغییر» انجام میشوند و در کسری از ثانیه، اعتمادِ یک مجموعه به عدد و رقمِ سیستم را فرو میریزند.
یک تغییرِ کوچک از سمتِ فروشنده، میتواند نظم سازمان و آرامش روانی کارکنان را بههم بریزد. برای همین، هیچ آپدیتی نباید مستقیماً در محیط عملیاتی (Live) اعمال شود، مگر اینکه در محیط تست (Sandbox) تمام فرآیندهای کلیدی را با دادههای واقعی تست کرده باشید.
شما در آخرینباری که یک آپدیتِ نرمافزاری، نظمِ مجموعهتان را بههم ریخت، چه کردید؟