
ساعت یک ظهر است. باران بر روی شیروانی زنگزده میکوبد و پژواکش در رستوران ، میان دیوارهای سفید که به خاطر نفوذ باران سال گذشته به زردی می زند محو میشود. بوی برنج دمکشیده و نم باران که به هم میآمیزد، بیاختیار ذهنها را به خوردن کته کباب در یک بعدازظهر پاییزی در یک کلبه روستایی در جاده رامسر پرتاب میکند؛ اما اینجا جاده نیست؛ اینجا «شرکت محب» است. ضربآهنگ کند باران، با ملودی ناکوک بههمخوردن بشقابها و پچپچ کارکنان خسته که سرهایشان را به هم نزدیک کردهاند تا غریبهای دردِ دلشان را نشنود، به صدایی وهمآلود بدل شده است.
در شرقیترین نقطه، درست کنار پنجره تمامقدی که به فضای سبز کارخانه باز میشود، پشت یک میز گرد، سه نفر از کارشناسان استقرار نشستهاند. دیس چینیِ ششنفره، نیمخورده، در برابرشان است. دو سال است که اینجا جاخوش کردهاند؛ انگار پرسنل تماموقت شرکتاند، با این تفاوت که به خاطر توجه خاص آقای روحبخش به پروژهی ERP، از تمام مدیران شرکت ارج و قرب بیشتری دارند. پروژهای که قرار بود ششماهه تمام شود، اما حالا در انتهای سال دوم در میانه راه، لنگ میزند.
چند میز آنطرفتر، بچههای مالی دور یک میز مربع و کهنه آهنی نشستهاند؛ با همان سفرهی پلاستیکی یکبارمصرف. ماهور با موهای ژولیده، با غذایش بازی میکند و ناگهان میگوید: «از وقتی خانم مقصودی رفت، معینی مغایرتگیری فروش رو انداخت گردن من. دیشب تا ۹ شب توی اکسل دیتا میزدم. اگر اسنپ نبود، باید همینجا میخوابیدم. واقعاً میترسم تو این بیابون، ۹ شب از در شرکت بزنم بیرون.»
خانم آهنی که روبروی ماهور نشسته است بغضش را با لقمهای فرو میدهد: «مقصودی کلافه شده بود. همهاش میگفت: مژگان، میترسم یک روز بگن مغایرت رو خودت عمداً ایجاد کردی.»
نفر سوم که کنار ماهور نشسته است به ماهور نگاه می کند : من که دیگه رد دادم. هر بار تیکت میزنیم، جواب میدن: این جزو تعهدات ما نیست؛ باید هزینه توسعه بدید! این نرمافزار نیست، سوهان روحه. مثلاَ به من می گن مدیر سیستم اما من فقط بلدم دسترسی های کاربران رو کم و زیاد کنم.
ماهورکه بعد از خانم آهنی از رستوران خارج می شود در انتهای دیوار شمالی، جایی که به محوطه انبارمی رسد از میان مهی که پس از باران برخاسته، پرهیب مردی را می بیند که به درخت سدروس معروف شرکت تکیه داده و تند تند سیگارمی کشد. به نظر آقای باقری مدیر انبارهاست، مردی که چندین نوبت به خاطر کاردکس منفی توسط مدیرعامل سنگ روی یخ شده است. اما کاردکس منفی که تقصیر باقری نبود.سیستم بود که اجازه می داد بیش از موجودی، حواله مصرف صادر کند.
دو سال پیش شایعه شد شرکت در حال بررسی برای خرید ERP است. ماهور درهیچکدام از جلسات دمو حضور نداشت. اما روزی که آقای معینی با چشمانی برق زده وسط واحد مالی ایستاده و با هیجان از خرید بزرگ صحبت می کرد را به یاد می آورد. دورانی که همه چیز رویایی بود و معینی روی ابرها بود. بستن سال مالی دو ماه قبل از زمان ارسال اظهارنامه و فیچرهایی که مغایرت سیستم حسابداری با سیستم فروش و انبار را تنها با چند کلیک به صورت اتوماتیک برطرف می کرد. نرم افزاری که کارکرد و حقوق 2000 نفر را تنها در 20 دقیقه حساب می کرد. و پنجم هر ماه قیمت تمام شده را به تفکیک مراکز هزینه و محصول محاسبه و به معینی تحویل می داد تا درجلسات هیات مدیره قیمت فروش محصولات و ضایعات را تعدیل کند.
اما الان چند ماه بود که بچه های مالی داشتند از نرم افزار قبلی برای پرداخت حقوق و زدن تسویه حساب پرسنل استفاده می کردند. چون سیستم جدید موقع محاسبه حقوق 300 نفر از کارکنان ستاد خوابش می برد و برای بیدارکردنش باید تمامی کاربران ساختمان مرکزی برای دو ساعت کار با نرم افزار را متوقف می کردند. و مثل فیلم جومانجی بلند بلند ERP را صدا می کردند تا بیدار شود. طنزی که خانم فرهی برای هنگ کردن سیستم ساخته بود.
دو ماه بعد خانم فرهی که سرپرست حقوق و دستمزد بود به خاطر این که حاضر نشد خارج از وقت اداری فیشهای حقوق را پرینت بگیرد از شرکت رفت. چون باید ساعت 4 دخترش را از مهدکودک نزدیک خانه اش تحویل می گرفت.
حالا معینی که به خاطر از دست دادن سرپرستان و کارکنان خوبش حسابی خسته وعصبی بود هرروز کارهای نیمه تمام را سر بقیه کارکنان می ریخت. از طرف دیگر پس از دو سال هنوز سال مالی قبلی بسته نشده بود و اگر اکسل قدیمی اش نبود معلوم نبود اظهارنامه را چگونه ارسال می کردند تا از جریمه اداره مالیات فرار کنند.
با این حال مدیرعامل هنوز تسلیم نشده بود. آقای روحبخش در برابر هر شکایتی میگفت: «ERP فقط یک نرمافزار نیست؛ یک سبک زندگیه. اگر کسی خسته شده، جایگزینش کنید. ما کلی به مدیر منابع انسانی بابت این کارها پول میدیم. ERP یعنی تحول دیجیتال. »
ماهور که وارد بخش مالی شد، معینی را دید که که با موبایلش بلند بلند صحبت می کرد و بدون این که متوجه ماهور شود وارد اتاقش شد. ماهور به خانم بیگی دفتر دار مالی نگاه کرد.
باز هم یک فاکتور یک میلیاردی برای توسعه فرستادند. گفتن بهای تمام شده شما مورد خاص هست باید سورس رو تغییر بدیم. مدیرعامل پاراف کرده پرداخت شود. معینی هم میگه عمراً بگذارم این پول از شرکت بیرون بره. بیگی بود که با صدایی آرام به ماهور توضیح میداد.
از نظر ماهور؛ مدیرعامل فقط اعدادی را میدید که از سرفصل بانکها به دارایی های نامشهود جابجا میشدند، در حالی که لایههای زیرین کوه یخِ هزینههای ناپیدا، مثل شوره به ستونهای فرسوده شرکت محب چسبیده بودند و آن را اندک اندک از داخل می خوردند. ماهور در ذهنش لیست سیاهی را مرور میکرد که مدیرعامل از دیدنش طفره میرفت:
خستگی مفرط کارمندانی که حس میکردند نرمافزار به جای عصای دست، وبالِ گردنشان شده است؛ هزینه هایی که در هیچ صورتحسابی ارائه نمیشد اما سودآوری را کند کرده بود.
جزیرههایی از اکسل های پراکنده چون وقتی گزارشهای سیستم درست نیست، کارمندان کار را متوقف نمیکنند؛ مخفیانه به اکسل های قبلی برمیگردند. این یعنی برای یک کار، دو بار حقوق پرداخت میشد: یکبار برای ثبت داده در سیستم گرانقیمت، و بار دوم برای وارد کردن همان داده در اکسل شخصی!
نخبگانی مثل مقصودی و فرهی که عطای کار در محب را به لقایش بخشیدند و رفتند. حالا هزینهی جایگزینی و آموزش نیروی جدید، عددی بود که هیچکس جرئتِ محاسبهاش را نداشت.
ماهور تصمیمش را گرفته بود. نمیخواست نفر بعدی باشد که با چشمانی خسته و دلی پر از حسرت، استعفایش را روی میز بیگی میگذارد. وقت آن رسیده بود که قبل از اینکه تحتِ فشارِ این «تحولِ پوشالی» له شود، تحول را از خودش شروع کند. باید روزمه اش در جاب ویژن را آپدیت می کرد.
خانم بیگی، دبیر هیات مدیره، آقای بیگی رو برام بگیرید. میخوام وضعیت ERP رو در اولین جلسه هیئتمدیره، خارج از دستور مطرح کنم. صدای معینی بود که از آیفون تلفن منشی شنیده می شد.
یادداشتی از یاس آبی:
این داستان، نه یک رویدادِ خاص، که تجربه پروژههای مختلف ERP در یاس آبی است. برخی از مدیران، «تحول دیجیتال» را با «خرید لایسنس» اشتباه میگیرند و فراموش میکنند که نرمافزار، تنها ابزاری است برای بهینهسازیِ فرآیندهایی که پیش از آن اصلاح شده است.
آیا شما هم تجربهی کار با نرمافزاری را داشتهاید که به جای کمک، «سوهان روح» بوده؟ یا مدیری داشتهاید که در تلهی هزینههای غرقشدۀ پروژههای شکستخورده گیر کرده باشد؟ خوشحال میشوم در کامنتها از تجربیاتِ واقعیتان بخوانم