
علی عدالتیان: در هر شهر، گوشههایی هست که هنوز بوی کودکی میدهد؛ همان کوچههای تنگ و پرپیچ با دیوارهای کاهگلی و درهای آبیرنگ، که صدای زنگ دوچرخهای یا خندهی بچهای از آن میگذشت، و تمام دنیا را روشن میکرد.
کف سنگفرشها هنوز رد پای نسلهایی را بر تن دارد که با صفا و سادگی نفس میکشیدند. هر خانه دنیایی بود؛ حیاطی پر از شمعدانی، حوضی با چند ماهی قرمز، و بوی نان تازهای که عصرها از تنور بیرون میآمد و در کوچه میپیچید.
با طلوع خورشید، زنان محل جارو به دست از خانه بیرون میآمدند، مردها با سلامی رفیقانه راهی کار میشدند، و بچهها با کولهای از خیال به مدرسه. آن وقتها، دلها نزدیکتر بود و همسایهها نه فقط نام هم را، که حال دل هم را میدانستند.
اما این روزها، اگر از همان کوچهها بگذری، دیگر از آن صداها خبری نیست. دیوارهای خشتی جای خود را به سازههایی فلزی و بیاحساس دادهاند؛ پنجرهها بستهاند، درها بینام، و همسایهها غریبهتر از همیشه.
برجهای بلند، آسمان را تکهتکه کردهاند و سایهشان تمام خاطرات کودکی را بلعیده است. کوچهها که روزی پر از نور و زندگی بودند، حالا در میان خیابانهای عریض و بیجان گم شدهاند.
شهر قدیمی ما، مثل پیرمردی است که در ازدحام مدرنیته، تنها مانده و زیر لب چیزی زمزمه میکند. گویی دیوارهای کاهگلی ویرانشده هنوز دلشان نمیخواهد بپذیرند که جایشان را به دیوارهای شیشهای دادهاند؛ دیوارهایی که دیگر صدای سلام و گفتوگو از پشتشان به گوش نمیرسد.
اما در دل هرکسی که روزی در آن کوچهها قدم زده، هنوز چیزی زنده است؛ شعری ناگفته، تصویری غبارآلود از عصرهای پاییزی با بوی برگ و خاک، از نیمکتهای چوبیِ کنار جوی آب و صدای اذانی که از گلدستهی دور میآمد.
شاید زمانه عوض شده باشد، اما خاطرهها زندهاند. گاهی که باد از لابهلای خیابانهای جدید میوزد، بوی نان داغ و خاک بارانخورده را با خود میآورد؛ یاد همان خانههای ساده که حالا دیگر نیستند…
خانههایی که شاید کوچک بودند، اما دلهای بزرگی در آنها میتپید.