چین نمیتواند تصمیم بگیرد که دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ یک تهدید است یا یک فرصت.
از نظر منطقی، کمونیستهای چینی باید بتوانند انقلابیون را بهخوبی تشخیص دهند. اما در واقعیت، مقامات پکن هم در مورد مبرمترین پرسشِ سیاست جهان، به اندازه دیگران سردرگم (یا بیاطلاع) هستند.
[این پرسش] مشخصاً این است که: آیا بازگشتِ دوباره پرزیدنت دونالد ترامپ، نسخهای گستاختر و خشنتر از دور اول [ریاستجمهوری او] خواهد بود؟
یا اینکه او اکنون یک تندروی تمامعیار است که حاضر است برای پیشبرد منافع ملی - آنطور که خودش آن را میفهمد هر اصلی را زیر پا بگذارد و هر متحدی را رها کند؟
چین منافع زیادی در این موضوع دارد. برای شی جین پینگ و حکومت او، دوره اول ریاستجمهوری ترامپ یک سرخوردگی جدی بود.نویسنده این ستون از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ در پکن مستقر بود. او در اوایلِ آن دوره شنید که اعضای نخبگان حاکم چین با نگاهی مثبت اعلام میکردند که آقای ترامپ یک تاجرِ اهل معامله است و علاقه چندانی به ایدئولوژی ندارد.
اما تا پایان دوره اول او، مقامات چینی در محافل خصوصی ابراز تاسف میکردند و میگفتند که آقای ترامپ توسط تندروهای ضد چین، موسوم به «بازها»، از درون «دولت پنهانِ» آمریکا «به گروگان گرفته شده بود».
دولت او کنترلهای صادراتی بر فناوریهای پیشرفته آمریکایی اعمال کرد و متحدان را تحت فشار قرار داد تا از شرکتهای فناوری چینی دوری کنند. این دولت، چین را به نسلکشی در منطقه سینکیانگ در غرب دورِ آن کشور متهم کرد و فروش تسلیحات به تایوان، جزیره دموکراتیکی که رهبران چین مدعی مالکیت آن هستند، را افزایش داد.
از دید پکن، دوره اول ترامپ و ریاستجمهوری جو بایدن به شکلی ناخوشایند در ادامه یکدیگر قرار گرفتند (یا تفاوت چندانی با هم نداشتند.
محدودیتها بر تجارت فناوریهای پیشرفته افزایش یافت (یا چند برابر شد). فرستادگان آمریکایی، کشورهای استرالیا، هند، ژاپن، فیلیپین، کره جنوبی و دیگر دوستان [آمریکا] را گرد هم آوردند تا ائتلافها و شبکههایی برای مقابله با چین و مهار آن در منطقه خودِ [چین] ایجاد کنند.
حالا آقای ترامپ [دوباره] بازگشته است. نویسنده اخیراً در پکن و شانگهای بود و شنید که مقامات و کارشناسان چینی نمیتوانند تصمیم بگیرند که آیا دوره دوم ریاستجمهوری او تکرار دوره قبل خواهد بود یا یک تغییر مسیر اساسی.
یک گروه نگران است که برای چین، دوره دوم ترامپ تکرار دوره اول خواهد بود. این گروه مطمئن است که آمریکا و چین درگیر یک کشمکش نسلی (یا طولانیمدت) برای برتری هستند که فراتر از [دوره] آقای ترامپ ادامه خواهد داشت.
این مقامات و تحلیلگران چینی اذعان میکنند که از زورگوییهای اولیه ترامپ نسبت به همسایگانی مانند کانادا و مکزیک، و تحقیر آشکارش نسبت به متحدان در اروپا، غافلگیر شدهاند. اما آنها دلیلی نمیبینند که شک کنند که، بهمحض اینکه آقای ترامپ یک توافق صلح کموبیش بیرحمانه (یا سختگیرانه) را بر اوکراین تحمیل کند و امتیازات تجاری از دوستان قدیمی آمریکا در غرب بگیرد، نگاهش بهطور خطرناکی دوباره به سمت چین خواهد چرخید.
این گروه، جناحی را که به «اولویتبندان» معروف شده، جدی میگیرد؛ منظور، دستیاران ترامپ هستند که میخواهند نیروهای آمریکایی را از اروپا خارج کنند تا بر مهار چین در آسیا تمرکز نمایند.
اولویت بندان یا Prioritisers چه کسانی هستند:
اینها گروهی از مشاوران، سیاستگذاران و افراد نزدیک به دونالد ترامپ هستند که در حلقه فکری او یا دولت احتمالی آیندهاش نفوذ دارند.
ایده اصلیشان چیست؟ باور اصلی آنها این است که آمریکا دیگر نمیتواند و نباید منابع (نظامی، مالی، دیپلماتیک) خود را به طور مساوی در سراسر جهان پخش کند. آنها معتقدند که چین اصلیترین و مهمترین چالش بلندمدت برای آمریکا است و باید اولویت مطلق سیاست خارجی و امنیتی آمریکا باشد.
راهکارشان چیست؟ برای اینکه آمریکا بتواند تمام قد روی مهار چین در منطقه آسیا-اقیانوسیه (یا هند-اقیانوسیه) تمرکز کند، باید تعهدات و حضور نظامی خود در مناطق دیگر، به خصوص اروپا، را به شدت کاهش دهد. این شامل خروج نیروها، کاهش هزینهها در ناتو و فشار بر اروپاییها برای به عهده گرفتن مسئولیت بیشتر برای امنیت خودشان است.
گویی طبق برنامه (یا درست سر بزنگاه)، پیت هگزت، وزیر دفاع آمریکا، در سفر اخیرش به آسیا لحن تندی داشت. او در مانیل بر حمایت آمریکا از فیلیپین، که اختلافات ارضیاش با چین باعث درگیریهای مکرر در دریای چین جنوبی شده است، دوباره تأکید کرد.
آقای هگزت در توکیو، ژاپن را «شریک انکارناپذیر (یا ضروری) ما در بازدارندگی از تجاوز نظامی چین کمونیست» خواند.
با این حال، گروه دیگری در چین وجود دارد که واشنگتنِ امروز را شهری در چنگالِ (یا اسیرِ) یک انقلاب میبیند. این گروه معتقد است که [شعار] «اول آمریکا» ممکن است بهزودی به معنی «آمریکای تنها» باشد، چرا که آقای ترامپ ستونهای نظام تجارت جهانی را فرو میریزد و به متحدانش، چه در آسیا و چه در اروپا، خیانت میکند.
این جناحِ نگرانتر (یا بدبینتر)، هم تهدیدها و هم فرصتهایی را در رادیکالیسم (یا تندرویِ) ترامپی میبیند.
در پکنِ امروز، شنیدن اینکه محققان و مقامات بازنشسته حزب [کمونیست]، دوره دوم ترامپ را با انقلاب فرهنگی سالهای ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۶ مقایسه میکنند - دورانی که خودشان در آن بهشدت رنج بردند - قابل توجه (یا تکاندهنده) است.در واقع، آنها آقای ترامپ را به ویران کردنِ نظم جهانیای متهم میکنند که به نفع همه، از جمله چین و آمریکا، است.
حامیان متعصب مائو تسهتونگ هر کسی را که به رهبر عالی بیوفا تلقی میشد، تصفیه کردند و نهادهای دولتی و دانشگاههای بزرگ را نابود ساختند.
یکی از بازماندگان [آن دوران] در یک مجمع سیاستگذاری در پکن، از درسی صحبت کرد که در آن سالهای تاریک (یا سخت) آموخته بود: « مائو فکر میکرد که میتوان سیستم قدیمی را نابود کرد و سیستم جدیدی پدیدار خواهد شد.اما در عوض، چین تا زمان مرگ مائو در هرجومرج باقی ماند.»
اما دیگرانی هستند که معتقدند با درهم شکستنِ وحدت غرب توسط آقای ترامپ، چین سود میبرد (یا منتفع میشود).از جمله این افراد، وو شینبو از دانشگاه فودان در شانگهای است؛ او که در بحبوحه تلاش هیئتهای چینی برای ایجاد پیوند با حلقه اطرافیان ترامپ ، مرتباً به واشنگتن سفر میکند، میگوید: «به نحوه پایان یافتن جنگ اوکراین نگاه کنید.»
[او معتقد است:] «تایوان باید به وضوح بداند که نمیتواند روی حمایت نظامی آمریکا در تنگه تایوان حساب کند.»
وو شیچون، کارشناس دریای چین جنوبی، این سوال را مطرح میکند که آیا در صورت درگیری مجدد کشتیهای نیروی دریایی یا گارد ساحلی چین و فیلیپین، آمریکا به فیلیپین تدارکات نظامی یا حمایت مسلحانه ارائه خواهد داد.[او میگوید:] این [اقدام] یک رویه (یا سابقه) جدید ایجاد خواهد کرد.
پروفسور وو، بنیانگذار موسسه ملی مطالعات دریای چین جنوبی، معتقد است (یا میگوید) دولت فیلیپین در حال حاضر «محتاطانه» عمل میکند، «زیرا نمیدانند آیا دولت [احتمالی] ترامپ همان حمایتی را که [دولت] بایدن ارائه میدهد، فراهم خواهد کرد یا نه.»
محقق دیگری که بهتازگی از ژاپن بازگشته است، با خوشحالی گزارش میدهد که در آنجا درباره نیات بلندمدت آقای ترامپ، [صحبت از] «وحشت» (یا «هراس») را شنیده است.
سکاندار بزرگ، نسخه دیسی
هر دو گروه تحلیلگران تا حد زیادی موافقند که بهتر است دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ بیشتر روی اقتصاد و مسائل داخلی آمریکا تمرکز کند تا رقابتهای ژئوپلیتیکی با چین. صحبتهایی مبنی بر تلاش برای گفتگو و تعامل با «اسکات بسنت»، وزیر خزانهداری احتمالی، وجود دارد؛ کسی که او را فردی «منطقی» میدانند.
از ایلان ماسک به عنوان یک حامی بالقوه بسیار ارزشمند نام برده میشود: او هم از متحدان نزدیک ترامپ است و هم چین را تحسین میکند و سرمایهگذاریهای عظیمی در آن کشور دارد، بهخصوص در کارخانه غولپیکر خودروهای برقی تسلا. از سوی دیگر، پژوهشگران چینی نگرانند که آیا ممکن است آقای ماسک توسط تندروهای ضد چین در واشنگتن «تحت فشار قرار گیرد» و محدود شود.
فعلاً، رهبران چین با احتیاط عمل میکنند و موضع مشخصی نگرفتهاند. تا به امروز، چین در برابر تعرفههای آقای ترامپ با احتیاط دست به اقدام تلافیجویانه زده است. با این وجود، در اول آوریل، رزمایشهای نظامی بسیار بزرگی را در اطراف تایوان برگزار کرد.
به گفته یک فرد آگاه و بانفوذ، چین در حالی که منتظر است تا آقای ترامپ موضع خود را مشخص کند، برای هر دو حالت (دوستی یا درگیری) آماده است: اگر آمریکا دست دوستی دراز کند، چین هم دستش را دراز میکند. و اگر نشانههایی از درگیری پدیدار شود، مشتهای چین نیز برای مقابله آماده است.