
نابرابری، برابری، فمینیسم
از خردسالی به من پیوسته یادآوری می کردند که دختر نباید بعضی کارها را انجام دهد زیرا برایش زشت است. همیشه در دلم با این قانون لج کرده بودم؛ چون می دیدم هر کاری یا مشکلی در خانه پیش می آمد، در بسیاری موارد نظراتم از بقیه مفیدتر بود.
ازدواج کردم و پسردار شدم. پسری که خودم به او استدلال یاد دادم. در دبستان، راهنمایی و دبیرستان وقتی استدلالهایم را در موقعیتهای مختلف برای معلمانش به کار می برد، شگفت زده می شدند. با دقت زیاد به او یاد داده بودم چطور فرض و حکم را کنار هم بچیند و نتیجه بگیرد. استدلال قیاسی و استقرایی را از زمانی که گفتگو را شروع کرده بود، به او یاد داده بودم. معلمانش که مرا می دیدند برایم برخی استدلالهایش (همانها که از من یاد گرفته بود) را می گفتند تا نشان دهند چقدر باهوش است.
چرخ زمانه گشت و کارم به دادگاه کشید. پسر 18 ساله ام را برای شهادت خواستند؛ من و دخترم را هم. شهادت من و دخترم نصفه حساب شد و شهادت او کامل. حس تحقیرشدگی یک مادر که همیشه الگوی فکری فرزندش بود، قابل گفتن نیست. این فکر که چرا شهادت پسر جوان 18 ساله ام که فتیله فکر و استدلالش دست من بود، باید دو برابر شهادت من که مربی اش بودم، به حساب آورند، دردآور بود.
در توییتر که فعال شدم، می دیدم که شعور جمعی به بانو مریم میرزاخانی احترام می گذارد و او را افتخار خود می داند. در دل گفتم با این همه احترام، اما اگر زنده بود دیه اش نصف، شهادتش نصف، ارثیه اش نصف، و عقلش ناقص خوانده می شد. برای طلاق باید به شوهرش التماس می کرد و کسی دادرسش نبود. به یاد ورزشکاری افتادم که شوهرش ممنوع الخروجش کرده بود و به یاد خودم و حدود 11 سال ممنوعیت از کار و تحصیل!
همان روزها بازار قضاوت در مورد امیرحسین مقصودلو هم داغ بود. او با غرور می گفت که زنان چون بدن نمایی می کنند، حق دارد حرمسرا داشته باشد. چون در حرمسرا بزرگ شده است حق دارد حرمسرا داشته باشد. این منطق اما، باعث نمی شد خدشه ای بر شهادت، دیه و سهم الارثش وارد شود. قصد قضاوت کسی را ندارم چنانچه برخی از توییت چنین استنباطی کرده بودند.
من دو قضاوت اجتماعی از دو چهره را به مقایسه گذاشته بودم. چهره ای از یک زن که محترم و دانشمند شمرده می شد اما این ارزیابی هرگز شهادتش را برابر شهادت مردان نکرد، دیه و سهم الارثش را هم با مردان برابر نکرد. قانون او را استثناء نکرد و به مثابه جنس اول به شمار نیاورد. چهره دوم چهره یک مرد بود که قضاوت عمومی او را محکوم کرده بود. صفحه اینستاگرامش را بسته بودند و به او دشنام می دادند؛ اما این دشنام ها هم باعث نشده بود با او مانند جنس دوم برخورد کنند، شهادتش را نصفه بدانند و ارث و دیه اش را هم مانند جنس دوم حساب کنند.
رنجش این این نابرابری انگیزه توییتی شد که جنجال بسیار برانگیخت. توییت را که ارسال کردم ناگهان با حجم زیادی از بازخوردها روبرو شدم. عده ای خیال کردند قصد تحقیر مقصودلو را دارم و عده ای مرا به خاطر بی احترامی به میرزاخانی سرزنش کردند. عده ای خیال کردند برای فیواستار شدن توییت زده ام (گویا علم غیب داشتم). عده ای مدرک تحصیلی ام را زیر سوال بردند، عده ای رشته دومم را، و عده ای به خاطر روسری ام بر من تاختند. عده زیادی هم همراهی کردند و پیامم را که زخم کهنه تبعیض جنسیتی بود، شنیدند.
شاید برای مردان برابری خواهی زنانه ما مسخره باشد؛ به ما بخندند که حقوق برابر می خواهیم و حاضر نیستیم بپذیریم که جنس دومیم. زمانی هم سیاهان به خاطر برابری خواهی به سخره گرفته شدند و هرگاه ندای آزادیخواهی سر می دادند، پاسخشان تازیانه و زندان بود. من، اما، فریاد خواهم زد؛ به خاطر خودم؛ به خاطر دخترم؛ به خاطر همه زنان آزادی خواه سرزمینم.