نگرانید جارو کردن، آشپزی یا حتی یه گردگیری ساده باعث بشه ورم دستتون بیشتر بشه؟ این دغدغه مخصوصاً بین خانمهایی که بعد از جراحی پستان یا درمان سرطان با لنفادم روبهرو شدن خیلی رایجه و خیلیها به خاطرش از سادهترین کارهای خونه دست میکشن.
خبر خوب اینه که کارهای منزل بهخودیخود برای مبتلایان به لنفادم ممنوع نیست. برعکس، حرکت منظم و متعادل دست میتونه به جریان بهتر لنف کمک کنه. چیزی که مهمه، نوع انجام کارها و رعایت چند اصل سادهست: استفاده همزمان از هر دو دست، تقسیم کارها به بازههای کوتاه، استراحت کافی و پرهیز از حمل اجسام سنگین. با شناخت محدودیتها و رعایت این اصول، میتونید مثل قبل بخش زیادی از کارهای خونه رو انجام بدید و مراقب خودتون باشید.
بر اساس قوانین کنگره بینالمللی لنفولوژی، فعالیتهای روزمره نهتنها ورم رو بیشتر نمیکنه، بلکه میتونه از تشدیدش هم جلوگیری کنه. پس فعالیت بعد از جراحی پستان نباید حذف بشه. ولی سؤال اصلی اینه که کارهای منزل رو چطور انجام بدیم که کمترین اثر منفی رو روی لنفادم بذاره؟
برای کسانی که جراحی پستان کردن، هیچ محدودیتی برای کارهای منزل وجود نداره. اتفاقاً انجام این کارها کمککنندهست، چون حرکت دادن دست نقش مهمی در پیشگیری از ایجاد یا تشدید ورم داره.
غیرهمسان بودن عملکرد دو دست (دست جراحیشده و دست سالم) یکی از عوامل اصلی ایجاد لنفادمه. پس باید با دست سمت جراحیشده هم فعالیت بیشتری انجام بدید تا جریان مایع لنف بیشتر بشه و از تورم شدید جلوگیری بشه. حرکت دست بعد از جراحی نهتنها خطرناک نیست، بلکه کمککنندهست. حتی باید از محدوده کامل حرکتی دستتون استفاده کنید و بر اساس دست سالم، دامنه حرکتی دست درگیر رو تنظیم کنید.
کارهای منزل ممنوع نیست، ولی رعایت این نکات جلوی تشدید ورم رو میگیره و کارها رو ایمنتر میکنه:
- از هر دو دست استفاده کنید؛ کارهایی که معمولاً با دست سالم انجام میدید رو با دست درگیر هم انجام بدید تا جریان لنف بهتر بشه و فشار روی شانهها و بازوها کم بشه.
- موقع بلند کردن و جابهجایی اجسام کمی سنگین، حتماً از هر دو دست استفاده کنید و جسم رو نزدیک بدن نگه دارید.
- از خستگی بیش از حد پرهیز کنید؛ بعد از مدت کوتاهی کار، استراحت کنید چون ضعف عضلانی ورم رو بیشتر میکنه.
- کارها رو بدون عجله و استرس انجام بدید؛ این کار هم فشار جسمانی رو کم میکنه هم برای ذهن مفیده.
- در زمان استراحت از ماساژ لنفاوی، تمرینات کششی یا ورزشهای سبک استفاده کنید.
کسانی که آموزش کامل مراقبت از لنفادم دیدن، میتونن کارهای منزل رو هم انجام بدن. این برای لنفادم دست و پا صدق میکنه. نکات مهم برای لنفادم پا اینهاست:
1. در فاصلههای استراحت حتماً ماساژ پا انجام بدید تا جریان لنفاوی بهتر بشه و ورم کم بشه.
2. از ایستادن طولانیمدت پرهیز کنید چون فشار مضاعف روی پاها ورم رو بیشتر میکنه.
3. جوراب کشی مناسب بپوشید تا از بروز یا تشدید ورم پا جلوگیری کنه.
4. کارها رو در بازههای کوتاه انجام بدید و بینشون استراحت و مراقبت کافی بذارید.
رعایت این نکات باعث میشه کارهای منزل راحتتر و لذتبخشتر بشه.
فعالیتهای روزمره بلامانعست، ولی هر کاری توصیه نمیشه. بلند کردن اجسام سنگین یا کارهای طولانی و طاقتفرسا میتونه علائم رو بیشتر کنه. در این مواقع از دیگران کمک بگیرید.
برای بلند کردن اجسام سنگین این اصول رو رعایت کنید:
- از هر دو دست استفاده کنید.
- وسیله رو تا حد امکان نزدیک بدن نگه دارید.
- بهترین روش بغل کردن جسمه تا فشار کمتری به دستها و شانهها بیاد.
این اصول حتی برای افراد سالم هم مفیده تا از فشار و آسیب جلوگیری بشه.
جارو کردن، اتو کشیدن و کارهای مشابه اختلالی در درمان ایجاد نمیکنه، ولی باید نکات خاصی رو رعایت کنید.
این کارها میتونه فشار اضافی روی دستها بیاره. با این نکات ایمن انجامش بدید:
- از هر دو دست استفاده کنید تا فشار روی دست مبتلا کم بشه.
- زمان کار و استراحت رو تقسیم کنید.
- از جابهجایی یا بلند کردن اجسام سنگین پرهیز کنید.
فعالیتهایی که فشار مستقیم به دست میآرن ممکنه ورم رو بیشتر کنه. اینطور پیشگیری کنید:
1. موقع خرد کردن از تخته سبزی استفاده کنید تا فشار کمتر بشه.
2. مواد رو در مقدار کم خرد کنید تا فشار روی دست و مچ کم بشه.
3. برای باز کردن درب قوطیها از دیگران کمک بگیرید چون فشار زیادی به پشت دست میآره.
4. فعالیتها رو با آرامش و برنامهریزی انجام بدید تا ورم و خستگی کم بشه.
با رعایت اصول ایمنی این کار رو بدون خطر انجام بدید:
- کارها رو با احتیاط و آرامش انجام بدید.
- از دستکش برای محافظت از زخمها و بریدگیهای احتمالی استفاده کنید.
- حرکتهای چرخشی دست داشته باشید تا محدوده حرکتی حفظ بشه.
- اگر لنفادم پا دارید، پیادهروی روزانه رو فراموش نکنید.
این کارها با شرط استراحت کافی، حجم کم کار و مراقبتهای لنفادم بلامانعست. برای قلاببافی از بالش حمایتکننده دست استفاده کنید تا دستها آویزان نباشه و فشار کمتر بشه. اگر مجبورید طولانی بایستید، جابهجا شدن و راه رفتن جلوی ورم شدید پا رو میگیره. میتونید از جورابهای مخصوص هم استفاده کنید.
چرا بعد از مدت کوتاهی کار احساس خستگی میکنید؟ بیماران بعد از جراحی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی معمولاً عملکرد ریه و توان تنفسیشون کم میشه و اکسیژنرسانی مختل میشه. این موضوع بهعلاوه داروهای شیمیدرمانی و هورمونی باعث خستگی و ضعف عمومی میشه.
با رعایت اصول بازتوانی میتونید کیفیت زندگی رو بهتر کنید. فعالیتهای بدنی ملایم و ورزشهای بازتوانی همراه با مراقبت لنفادم جلوی مشکلات شدیدتر رو میگیره. رژیم غذایی سالم پر از میوه و سبزیجات تازه بدن رو تقویت میکنه، سمزدایی میکنه و ضعف عضلانی رو کم میکنه. ورزش منظم عضلات رو قویتر میکنه و انرژی و نشاط رو بالا میبره. توجه به علایق شخصی هم وضعیت روانی رو بهتر میکنه و در نهایت توان بیشتری برای کارهای روزمره حتی با لنفادم میده و خستگی کمتر میشه.
بانداژ کار کردن رو کمی سختتر میکنه، ولی نباید مانع تحرک و فعالیت روزمره بشه. کار کردن با بانداژ میتونه ورم رو کم کنه یا از تشدیدش جلوگیری کنه. در ساعات استراحت بانداژ رو کامل باز کنید و به اعضا استراحت بدید. گاهی میتونید بهجای بانداژ از آستین سبک استفاده کنید و کارهای روزانه رو به زمان استفاده از آستین موکول کنید.
رانندگی طولانیمدت توصیه نمیشه چون فشار و استرس مسیرهای شلوغ ورم دست و پا رو بیشتر میکنه. نور مستقیم خورشید در هوای گرم هم ممکنه ورم رو افزایش بده. این نکات رو رعایت کنید:
- از رانندگی در محیطهای شلوغ و پراسترس و اعمال فشار روی اندام اجتناب کنید.
- اگر لنفادم پا دارید، حتماً جوراب کشی مناسب بپوشید.
- در طول مسیر زمانهای استراحت منظم بذارید و از رانندگی طولانی پرهیز کنید.
- با آستین مناسب یا سایهبان دستها رو از تابش مستقیم خورشید محافظت کنید.
رعایت این نکات ساده زندگی را برای بیمارهای لنف ادم ایمنتر و کمخطرتر میکنه.
منبع: کلینیک لنف ادم ایران