
تحلیل استخوان که به آن آکا استئوپروسیس(Osteopetrosis aka) نیز میگویند موجب می شود که استخوان شما شکننده تر شود و احتمال آسیب دیدن آن نیز افزایش یابد. زمانی که تحلیل استخوان در ناحیه فک اتفاق می افتد می تواند تاثیر منفی روی عملکرد دندان های شما داشته باشد.
انواع تحلیل رفتن استخوان فک
بدن انسان یک اصل ساده دارد: “اگر از چیزی استفاده نمیکنی یعنی به آن نیازی نداری” اگر ورزشهای بدنسازی و عضله سازی انجام دهید ، عضلاتتان رشد میکند و اگر تمرینات را متوقف کنید عضله دچار آتروفی شده و تحلیل میرود چون استفاده نمیشود. عضله تا اندازه ای کوچک میشود که برای کارهایی که انجام میدهید کافی باشد.
استخوانهای بدن نیز به همین صورت عمل میکنند. اگر به یک استخوان در فعالیت ورزشی فشار وارد کنید تقویت میشود تا از عضله پشتیبانی کند. در مورد دهان و دندان نیز همین امر صادق است. اگر دندانها در جای خود قرار داشته باشند عمل جویدن و گاز گرفتن همانند یک فعالیت ورزشی مداوم باعث تقویت استخوان و حفظ اندازه و تراکم آن میشود. اما اگر دندانی را از دست بدهید دیگر نیرویی به استخوان پشتیبان آن وارد نمیشود، بنابراین بدن احساس میکند نیازی به این بخش از استخوان نیست که بخواهد دندان را نگه دارد؛ پس دچار آتروفی شده و تحلیل میرود. دندانها و ایمپلنت دندان از این نظر همانند هم عمل میکنند و مانع از تحلیل رفتن استخوان زیر خود میشوند.
در صورتی که دندان سر جای خود قرار داشته باشد، استخوان پیرامون آن با هر بار گاز گرفتن یا جویدن تحریک و تقویت میشود. کشیدن دندان باعث میشود ناحیه بزرگی (حفره دندانی) خالی بماند؛ بنابراین بلافاصله فرایند جذب استخوان آغاز میشود. جذب استخوان در این ناحیه تا ۶۰ درصد توده استخوانی در شش ماه اول پس از افتادن دندان ادامه پیدا میکند.
به مرور زمان فرایند تحلیل استخوان ادامه می یابد و پیش میرود. میزان تحلیل رفتن استخوان بستگی به عوامل متعددی دارد و در همه افراد به یک شکل نیست. در برخی افراد استخوان سریعتر از دیگران جذب و کوچک میشود. در نهایت استخوان تا حدی تحلیل میرود که جایگزینی دندان از دست رفته با ایمپلنت دندان امکان پذیر نیست.
ناحیه پشت فک بالایی تقریبا معادل سینوسهای ماگزیلاری است. سینوسهای ماگزیلاری نواحی استخوانی با حفرات خالی بزرگ هستند که در فک بالا قرار دارند. در این ناحیه استخوان از ستیغ شروع به آتروفی میکند. همچنین آتروفی با وسیع شدن سینوس اتفاق می افتد. این وضعیت باعث میشود کاشت ایمپلنت دشوارتر شود، چرا که استخوان خیلی زود از دست میرود.
مهمترین علت تحلیل استخوان از دست دادن یک یا چند دندان و جایگزین نکردن آن با ایمپلنت است. استخوان دندان فک از طریق فشار و نیرویی که هنگام جویدن از طرف دندان و ریشه آن به استخوان وارد می شود؛ تحریک شده و رشد می کند. زمانی که دندان خود را از دست می دهید؛ استخوان ها توسط بدن جذب می شوند. زیرا استخوان به تدریج حل شده و وارد جریان خون می شود. تقریباً میتوان گفت یک سال پس از کشیدن دندان و جایگزین نکردن آن با ایمپلنت های دندانی، ۲۵ درصد اصل استخوان فک، زیر ناحیه ای که دندان از دست رفته، تحلیل می رود و اگر درمان نشود این تحلیل استخوان همچنان ادامه خواهد یافت.
زمانی که هنوز دندان هایتان سالم است ریشه هایی که در استخوان فک قرار گرفتهاند؛ اعصاب موجود در استخوان فک را با میکرو جابجایی هایی تحریک میکنند. این جابجاییها، سیگنال هایی را به بدن می فرستند و به استخوان فک فرمان می دهند تا تراکم خود را برای حفظ و نگهداری دندان حفظ کند. اگر یک یا چند دندان خود را از دست بدهید؛ استخوان زیر آن ناحیه دیگر توسط ریشه های دندان حمایت نمی شود چون سیگنالی هنگام جویدن غذا به آن ارسال نمی شود به همین علت استخوان فک دیگر در آن ناحیه رشد نکرده و کم کم تحلیل می رود.
به همین علت استخوان فک معمولاً به محض اینکه آن را می کشید؛ شروع به جمع شدن میکند. پس از کشیدن دندان یک لخته خونی شکل می گیرد و سلول های سفید خون به محلی که دندان خود را کشیدهاید وارد می شوند تا باکتری ها و بافت های آسیب دیده را از بین ببرند و تا چند هفته بعد سلول های جدید در آن منطقه تمیز کردن را ادامه میدهند. اما پس از چند ماه سلولهایی به نام استئون (Osteon) که در حضور ریشه دندان موجب تقویت رشد استخوان می شدند تا دندان را ساپورت کنند؛ رشد خود را متوقف می کنند چون دیگر دندانی وجود ندارد و استخوان نیز وظیفه ای ندارد که چیزی را ساپورت کند. به همین علت این سلول ها دیگر استخوان جدید تولید نمی کنند و تحلیل استخوان فک پیشرفت می کند.
زمانی که لثه شروع به تحلیل رفتن میکند فاصله ای بین دندان و لثه ایجاد میشود در این فاصله پلاکها گیر کرده و شروع به رشد کردن می کنند. در نتیجه با عفونت کردن لثه، دندان دچار آسیب های جدی شده و با پیشرفت بیماری، استخوان فک تحلیل میرود. اگر این آسیب ها درمان نشود ممکن است تا جایی پیش رفت کند که دندان از دست برود.
تحلیل استخوان فک اطراف محل ایمپلنت تقریباً در ۵ تا ۱۰ درصد بیمارانی که کاشت دندان به روش ایمپلنت انجام داده اند؛ دیده می شود. التهاب لثه یک نوع عفونت در محل کاشت ایمپلنت است که فرایند التهاب در بافت های نرم اطراف ایمپلنت دندان را تسریع کرده و علاوه بر تحلیل استخوان فک در محل کاشت ایمپلنت، عملکرد آن را نیز با مشکل مواجه میکند.
استخوانی که اطراف دندان ها را فرا گرفته به نام استخوان فک معروف است. استخوان فک لبه هایی دارد که ریشه های دندان در آن قرار گرفته اند و همین قرار گرفتن ریشه ها در لبه استخوان از پایدار ماندن دندان ها حمایت می کند. لبه های استخوانی به صورت عمودی و افقی از دندان حمایت می کنند.
اگر یک یا چند دندان خود را از دست بدهید و سپس آن را با روش بریج یا دندان های مصنوعی پر کنید؛ مشکل تحلیل رفتن استخوان حل نمی شود. چون بریج یا دندان مصنوعی فشار کمی هنگام جویدن در مقایسه با دندان طبیعی به استخوان زیر دندان وارد می کند. مطالعات نشان میدهد که این فشار حتی کمتر از ۱۰ درصد فشار وارد شده از طرف دندان طبیعی است. کشیدن دندان های آسیا در فک بالا نیز بسیار جدی تر است چون به سبب توسعه حفرات سینوسی تحلیل استخوان این ناحیه بسیار سریعتر اتفاق میافتد. با نبود دندان و جایگزین نکردن دندان از دست رفته با ایمپلنت، فشار هوای موجود در حفرات سینوسی می تواند موجب جذب خط استخوانی به سینوس و افزایش تحلیل استخوان شود.
از طرفی چون دندان های مصنوعی تاج استخوانی را که روی آن قرار گرفته اند می پوشانند، تحلیل استخوان را تسریع میکنند. هر زمان که شما با دندان های مصنوعی خود چیزی را می جوید دندان ها فشار زیادی روی تاج استخوان فک وارد می کنند و در نتیجه موجب تحلیل رفتن آن می شوند. به همین علت گذاشتن دندان های مصنوعی پس از مدتی مشکل در جویدن و احساس درد را برای بیمار ایجاد می کنند.
افرادی که از دندان ها مصنوعی استفاده می کنند ممکن است با تحلیل استخوان شدید که منجر به شکستن فک و ترک برداشتن یک سوم پایینی صورت آنها میشود نیز روبرو شوند.
منبع: دلایل تحلیل استخوان فک