
آیا راه رفتن بعد از تعویض مفصل زانو در روز بعد از عمل امکان پذیر است؟ آیا میتوانم بدون لنگش کارهای روزمرهام انجام دهم؟ من کسی را دیدهام که بعد از تعویض مفصل زانو زمان زیادی طول کشیده تا بتواند راه برود و البته لنگش هم دارد آیا برای من هم خیلی طول میکشد؟ آیا باید روی سطح صاف راه بروم یا میتوانم از پله هم استفاده کنم؟؛ این سؤالات از قبیل سؤالاتیست که بیماران مراجعه کننده برای تعویض مفصل زانو مراجعه میکنند، میپرسند.
در این مقاله قصد دارم به تعویض مفصل زانو و مراقبت های بعد از آن بپردازم، تا انتهای مقاله همراه باشید.
وقتی وزن کل بدن روی مفاصل فشار بیاورد(مخصوصا در افرادی با اضافه وزن زیاد)، این فشار باعث آسیب دیدگی و سائیدگی مفصل زانو میشود و برای افراد انجام فعالیت های روزمرهشان دچار مشکل میشوند.
موقع راه رفتن، استفاده از پله در رفت و آمدشان و حتی در نشست و برخاست نیز درد شدیدی در زانوهای خود احساس میکنند. عمل تعویض مفصل زانو بهترین راه برای کاهش در توصیه میشود که به دلیل پیچیدگی و حساسیت بالایی که این عمل دارد باید توسط فوق تخصص زانو با تجربه و حاذق انجام شود. این تعویض میتواند علاوه بر بهبود درد، عملکرد مفاصل زانو را نیز بهبود ببخشد.
پروتزهای مصنوعی مفصل زانو در اندازههای مختلفی ساخته شده و توسط جراح ارتوپد با در نظر گرفتن عواملی مانند سن، وزن، اندازه زانو و… بهترین نوع پروتز را برای بیمار استفاده میکند.

اگر از داروها یا مکملهای خاصی استفاده میکنید حتما قبل از عمل تعویض مفصل زانو این موضوع را با متخصص ارتوپد خود در میان بگذارید. همچنین اغلب نیاز است تا چند ساعت قبل از عمل ناشتا باشید.
مراقبتهای بعد از عمل تعویض مفصل زانو از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا بهبودی هر چه سریعتر، میزان رضایت بیمار و بدست آوردن نتیجه مطلوب از عمل تعویض مفصل زانو تا حدود زیادی به مشارکت بیمار در رعایت این اقدامات بستگی دارد.

اقدامات مراقبتی پس از عمل تعویض مفصل زانو شامل فیزیوتراپی ،کنترل درد و تعویض پانسمان میباشد. این اقدامات شامل موارد زیر میشوند:
البته این توقع که زانوی یک فرد بالای ۶۰ سال مثل دوران جوانی وی باشد کاملا غیر معقول خواهد بود اما عموم بیماران بعد از اولین عمل تعویض مفصل زانو به قدری رضایت دارند که خیلی زود برای عمل روی زانوی دوم خود مراجعه میکنند.

اصولا بعد از تعویض مفصل زانو افراد باید از فعالیتهای که زانو بالای ۱۰۰ درجه نیاز به خم شدن دارد پرهیز کنند بنابراین موظفند که برای بهداشت فردی از توالتهای فرنگی استفاده کنند ، بجای نشستن بر روی زمین بر روی صندلی بنشینند ، نماز و عبادات خود را به صورت نشسته بر روی صندلی انجام دهند و نکته بسیار مهم دیگر وزن بیمار است همانطور که وزن زیاد موجب تخریب مفصل طبیعی انسان میشود به همان اندازه نیز اثر مخرب روی مفصل مصنوعی دارد .

راه رفتن بعد از تعویض مفصل زانو از روز دوم الزامی میباشد. اکثر بیماران فکر میکنند که باید استراحت کنند تا بهبود پیدا کنند درصورتی که برای بهبودی سریعتر باید از روز دوم عمل یا شب اول با کمک عصا و واکر روی پای خود بایستند.
اگر بیمار مشکلات دیگری در سایر مفصلها و استخوانها نداشته باشد و یا بیماری زمینهای خاصی نظیر اماس یا سایر مشکلات نورولوژیک یا سایر مشکلات اسکلتی عضلانی نداشته باشد راه رفتن بعد از تعویض مفصل زانو بدون لنگش برایش امکانپذیر میباشد و دلیلی برای اینکه بعد از تعویض مفصل زانو نتواند به زندگی عادی ادامه دهد وجود ندارد. بعد از عمل میتوانید فعالیتهایی مثل راه رفتن، شنا، دوچرخهسواری، رانندگی، بالا رفتن از پله یا سربالایی را انجام دهید.

جراح همیشه به بیماری که یک مفصل زانوی آن جراحی شده باشد توصیه میکند که حتماً از پله استفاده کند. چون همان زوایای نود یا نود و سه درجه ای که برای بالا و پایین رفتن از پله مورد نیاز است و در فیزیوتراپی نیز آن را درخواست میشود ، بیمار عینا هنگام بالا و پایین رفتن از پله استفاده میکند و به صورت طبیعی باعث یک فیزیوتراپی میشود که محدودیت حرکتی آن هم رِنج زانو را بیشتر میکند و برای بیمار مفید است.
پیش میآید بیمارانی که دوتا مفصل زانو را تعویض کردهاند و چون باید یک پا را موقع پایین رفتن از پله به عنوان ستون قرار دهند توصیه میکنیم که کمتر از پله استفاده کنند، اما بیمارانی که به صورت کلی یک مفصل زانو تعویض کردهاند میتوانند از پله استفاده کنند تا یک کمکی در راستای فیزیوتراپی بیمار انجام شود.
آن ها باید دقت کنند که اول باید پایی که جراحی نشده است را به عنوان ستون پایین بگذارند سپس پای بعدی را در کنار آن و به موازات آن حرکت دهند.

برای بالا رفتن از پله یک دست را به نردههای کنار پلکان بگیرید و با دست دیگر عصای زیر بغل را نگه دارید. در حالیکه وزن را روی عصا و نرده انداختهاید ابتدا پای عمل نشده را بر روی پله بالا بگذارید، سپس عصا و بعد پای عمل شده را بالا آورده و کنار پای دیگر روی همان پله بگذارید و تا پایان پلهها همین عمل را تکرار کنید.
پایین آمدن از پله درست بر عکس بالا رفتن از آن است. یعنی در حالیکه یک دست به نردههای کنار پلکان گرفته شده، با دست دیگر عصای زیر بغل را نگه دارید. ابتدا عصا و پای عمل شده را پایین آورده روی پله پایین بگذارید، سپس پای عمل نشده را پایین آورده و کنار پای قبلی روی همان پله قرار دهید. این مراحل را تا زمانی که تمام پلهها را پایین بیایید ادامه دهید. اگر پلکان نرده نداشت بهتر است از دو عصا استفاده کنید.

برای نشستن از حالت ایستاده به آهستگی به عقب بروید تا آنجا که لبه صندلی ساق شما را لمس کند. سپس با استفاده از دستههای صندلی در حالی که زانوی جراحی شده به صورت صاف قرار گرفته است، روی پای سالم خود را پایین بیاورید. در این حالت نیم تنه خود را صاف نگه دارید.

با واکر به سمت صندلی ماشین حرکت کنید تا اینکه از عقب، صندلی ساق پای شما را لمس نماید. سپس پای جراحی شده را داخل ماشین بگذارید و روی پای دیگر روی صندلی بنشینید. در نهایت خود را بچرخانید تا رو به جلو قرار بگیرید سپس کمربند ایمنی خود را ببندید.
نکته آخر
امیدوارم بعد از خواندن این مقاله پاسخ سؤالاتی که برایتان پیش آمده بود را گرفته باشید و نگرانی بابت این نوع جراحی و راه رفتن بعد از تعویض مفصل زانوی خود نداشته باشید؛ یادتان باشد که انتخاب یک جراح ارتوپد حاذق و با تجربه برای این جراحی حساس و مهم خیلی اهمیت ویژهای دارد. برایتان آرزوی سلامتی میکنم.