
در هر دقیقهای که فردی دچار ایست قلبی میشود، شانس بقای او بدون مداخله پزشکی مناسب حدود ۱۰٪ کاهش پیدا میکند. در چنین شرایطی، زمان حیاتیترین عامل است. این دستگاه، به طور خاص برای تشخیص و درمان آریتمیهای خطرناک قلب طراحی شده است. در شرایطی که فرد دچار ایست قلبی میشود، استفاده سریع از AED میتواند شانس زنده ماندن افرد را به طرز چشمگیری افزایش دهد. (منبع: کلینیک آریتمی تهران)
AED یک دستگاه پزشکی قابل حمل است که برای درمان ایست قلبی ناگهانی ناشی از آریتمیهای کشنده مانند فیبریلاسیون بطنی (VF) یا تاکیکاردی بطنی بدون نبض طراحی شده است. این دستگاه با استفاده از شوک الکتریکی (defibrillation) تلاش میکند تا ضربان قلب را به حالت طبیعی بازگرداند.
در ایست قلبی ناگهانی، مغز و سایر اعضای حیاتی بدن در عرض چند دقیقه دچار آسیب جدی میشوند. اگر عملیات احیا (CPR) و شوک الکتریکی در ۳ تا ۵ دقیقه اول انجام شود، شانس نجات بیمار میتواند تا ۷۰٪ افزایش یابد. اما هرچه این زمان بیشتر شود، احتمال بقا کاهش پیدا میکند.
فرد بیهوش است و تنفس ندارد
هیچ نبضی احساس نمیشود
رنگ پوست کبود یا خاکستری شده است
بیمار به تحریکات محیطی پاسخ نمیدهد
در این شرایط، اگر AED در دسترس است، باید بلافاصله استفاده شود.
مراحل استفاده از AED
استفاده از دفیبریلاتور خودکار خارجی شامل چند مرحله ساده و سریع است، که میتواند در شرایط اضطراری نجاتدهنده باشد. بیشتر این دستگاهها، دارای دکمه روشن/خاموش هستند و برخی دیگر به صورت خودکار روشن میشوند. پس از روشن شدن، دستورالعملهای صوتی و تصویری دستگاه شروع به کار میکنند.
در مرحله بعد، باید پدهای الکترود را روی سینه فرد قرار داد. این پدها معمولاً دارای علامتهای راهنما هستند، که نشان میدهند چگونه باید قرار گیرند. پس از قرار دادن پدها، دستگاه به طور خودکار ریتم قلب را تجزیه و تحلیل میکند. اگر نیاز به شوک باشد، دستگاه دستور میدهد تا همه افراد از بیمار دور شوند و سپس، به بیمار شوک میدهد. (منبع: کلینیک آریتمی تهران)
یکی از اهداف طراحی AED، قابلیت استفاده توسط عموم مردم است. این دستگاهها به گونهای ساخته شدهاند که حتی افراد بدون تجربه پزشکی نیز میتوانند با دنبال کردن دستورات صوتی و تصویری آن، عملیات احیای اولیه را انجام دهند.
در بسیاری از کشورها، آموزش استفاده از AED بخشی از دورههای کمکهای اولیه عمومی محسوب میشود. در ایران نیز، آموزش صحیح و آگاهسازی درباره AED میتواند نقشی حیاتی در ارتقای سلامت عمومی داشته باشد.
بیش از ۷۰٪ موارد ایست قلبی ناگهانی در خارج از بیمارستان اتفاق میافتد. حضور AED در مکانهایی مانند فرودگاهها، ایستگاههای مترو، مدارس، باشگاههای ورزشی و حتی ساختمانهای اداری میتواند تفاوت بین مرگ و زندگی باشد.
در کشورهایی مانند ژاپن، ایالات متحده، کانادا و بسیاری از کشورهای اروپایی، حضور AED در مکانهای عمومی الزامی است. تحقیقات نشان دادهاند که در مناطقی که این دستگاه در دسترس است، میزان بقا در بیماران دچار ایست قلبی تا ۲ تا ۳ برابر افزایش مییابد.
کاربری: دفیبریلاتورهای بیمارستانی نیاز به کاربر حرفهای دارند؛ AED برای عموم مردم طراحی شده است.
حالت عملکرد: دفیبریلاتورهای بیمارستانی حالتهای دستی دارند، در حالی که AED کاملاً خودکار یا نیمهخودکار است.
قیمت و اندازه: AEDها سبکتر، قابلحملتر و مقرونبهصرفهتر هستند.
در صورت استفاده صحیح، AED عارضهای جدی بهدنبال ندارد. اما لازم است در موارد زیر با احتیاط عمل شود:
افراد خیس یا در محیط مرطوب: باید بدن خشک شود.
افرادی با ضربان قلب منظم: دستگاه بهطور خودکار تشخیص میدهد که شوک لازم نیست.
وجود پد فلزی (مثلاً پیسمیکر): باید الکترودها کمی دورتر چسبانده شوند.
در دنیای امروز که بیماریهای قلبی در حال افزایشاند، دسترسی سریع به دفیبریلاتور خارجی خودکار (AED) میتواند تفاوت بین زندگی و مرگ را رقم بزند. این دستگاه نهتنها باید در بیمارستانها، بلکه در مکانهای عمومی، ادارات، مجتمعهای تجاری و فضاهای شهری در دسترس باشد. آموزش مردم در استفاده از این ابزار و فرهنگسازی درباره اهمیت آن، رسالتی است که کلینیک آریتمی تهران به آن متعهد است.