ویرگول
ورودثبت نام
دکتر شفیع پور
دکتر شفیع پوربیش از 20 سال فعالیت حرفه ای در حوزه زبانشناسی، آموزش زبان خارجی، ترجمه کتبی، ترجمه شفاهی، فعالیت رسانه ای و مدیریت آموزشی
دکتر شفیع پور
دکتر شفیع پور
خواندن ۳ دقیقه·۶ سال پیش

صلاحیت ترجمه، کپی رایت و نقدپذیری

نیاز داشتم جلد سوم تاریخ ایران کمبریج را بخوانم؛ در سفری که به رشت داشتم، سری به شهر کتاب بلوار دیلمان زدم و قسمت چهارم از مجلد سوم را خریدم و بعد از یک هفته در دست گرفتم تا بخوانم. جلد آبی و سفیدش فریبم داد و تصور کردم همان است که انتشارات امیرکبیر منتشر کرده است.

تیمور قادری را نمی شناختم و امیدوار بودم ترجمه خوبی باشد؛ عصرگاه روز چهارشنبه 16 مهر 99 کتاب را گشودم و در فهرست کتاب، «سُغدی» را دیدم که «سعدی» نوشته شده بود؛ خب! غلط تایپی بود و چشم پوشیدم. شروع به خواندن کتاب کردم و علائم نگارشی اش توجهم را جلب کرد و در دلم کلی به ناشر بد و بیراه گفتم که آخر چرا در سال 2020 از ویراستار برای ویرایش چنین اثری استفاده نکرده است.

برگشتم و نگاهی به نام ناشر انداختم؛ ناشر معروفی نبود، ولی خب چه ربطی داشت؟ ویرایش که معروف و غیرمعروف ندارد! سرمایه نشر نداری، پول ویراستار نداری، کتاب چاپ نکن! این همه شغل و ممرّ درآمد عزیز من!

ولی گویا داستان نه غلط تایپی بود نه ویرایش! معادل اسامی و اصطلاحات تعجبم را برانگیخت؛ عجله و شتابزدگی در ترجمه هویدا بود و ابداً به ذهنم خطور نمی کرد مترجم خود تحصیل کرده فرهنگ و زبانهای باستانی باشد!


باز هم به خواندن ادامه دادم و خودم را دلداری دادم که غلط تایپی و ویرایشی و ترمینولوژی که حالا چیزی نیست! اما قصه به اینجا رسید که دیدم ساختار جمله ها هم نامفهوم است! باورتان می شود این قصه حسین کُرد که گفتم فقط مال 4 صفحه از این کتاب باشد؟ با وجود این که صبر و تسامحم زیاد است، کتاب را بستم و خشمگین کنار گذاشتم و گفتم: «حیف این پول و کاغذ!» و از همه مهم تر، «حیف این کتاب!»

سالهاست که بازار نشر از نبود کپی رایت می نالد؛ بازار نشر، به ویژه ترجمه، شده بازار بلبشوی بی در و پیکر و بی صاحب هرکی هرکی! عزیز من! آخر یک کتاب از چند مترجم؟ از چند ناشر؟ با فلافل فروختن هم می شود سود کسب کرد! این چه بلاییست که بر سر بازار کتاب و ترجمه می آورید؟ کتابی را که، با آن فخامت، با سرویراستاری احسان یارشاطر و به قلم حسن انوشه ترجمه شده و امیرکبیر هم منتشر کرده، به اقتضای کدام نیاز و ضرورت دوباره ترجمه و منتشر می کنید؟ کاش دقیق تر و علمی تر و فخیم تر بود این کار! تاریخ ایران کمبریج را این طور مفتضح روانه بازار کردن نه خدمت به علم است نه فرهنگ.

«نه هر که سر بتراشد قلندری داند!» هر که چند کلمه ای انگلیسی دانست که مترجم نیست؛ قرار هم نیست مترجم باشد. تازه بیاید در پاسخ به نقد رسول جعفریان، بدون رعایت ادب حرفه ای، ایشان را با ندانستن زبان انگلیسی طعن هم بکند. کاش نگاهی به شیوه پاسخ سراسر متانت و ادب عبدالحسین زرین کوب به نقد منتقدان بر کتاب دو قرن سکوت می انداختید تا نسل های آینده شاهد انحطاط نقدپذیری از زرین کوب تا قادری نباشند.

شاید نتوان از چند جوان جویای نام و نان، که توسط ناشران استثمار می شوند و با صفحه ای 5000 تومان شازده کوچولو و مردی به نام اَوه را ترجمه می کنند، انتظار چندانی داشت، اما از دانشگاهیان باید توقع داشت که در مقابل این جریان فرهنگ سوز بایستند و خودشان بخشی از این جریان نشوند.


۴
۱
دکتر شفیع پور
دکتر شفیع پور
بیش از 20 سال فعالیت حرفه ای در حوزه زبانشناسی، آموزش زبان خارجی، ترجمه کتبی، ترجمه شفاهی، فعالیت رسانه ای و مدیریت آموزشی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید