
دکتر محمد احمدزاده ( PhD,PMP,ACP,ITIL,COBIT)
آدرس لینکدین: https://www.linkedin.com/in/mohammad-ahmadzadeh
سینما هنری است که با طرح مجموعهای ترکیبی از تصاویر و اصوات و با در نظر داشتن اصول حاکم بر این هنرها، به بیانی دست مییابد که مخصوص هنر سینما است. هنر سینما از نظر محتوا مبتنی بر زمینههای علوم ارتباطات، علوم انسانی، ادبیات و رشتههای مختلف هنری بوده و از نظر تکنیکی از مباحث فیزیک صوت، شیمی، مکانیک و الکترونیک استفاده میکند.به همین دلیل در دروس پایه این علم و هنر، دروسی مانند: جامعه شناسی، اصول و مبانی ارتباطات، موسیقی، طراحی، روانشناسی، معماری و … به چشم می خورد و در دروس تخصصی این صنعت نیز موضوعاتی مانند تاریخ سینما، اصول فیلمنامه نویسی، اصول فیلم برداری، عکاسی، اصول کارگردانی، مبانی تدوین، مستند سازی، جلوه های ویژه و … تدریس می شود. اما اثر پررنگی از موضوع مدیریت پروژه که زنجیره تسبیح و متصل کننده این اجزا به همدیگر می باشند، در بین این دروس به چشم نمی خورد.
به نقل از بنیاد سینمایی فارابی، فقط در سال 1396، 147 پروژه سینمایی تولید شده است؛ اما تعداد محدودی از این پروژه ها توانسته اند، هزینه های خود را پوشش دهند. یکی از دلایل این موضوع، مدیریت ناچابک پروژه های تولید سریال تلویزیونی و فیلم سینمایی است که باعث افزایش تصاعدی زمان و هزینه این پروژه ها می گردد.
از دلایل علت این امر در تفاوت های کلیدی مدیریت پروژه های فرهنگی (تولید سریال و یا فیلم سینمائی) با سایر پروژه هاست که در این مقاله، به سه تفاوت کلیدی می پردازم.
دوره آموزشی مرتبط با این مقاله
9 تیم متفاوت در یک پروژه سینمائی فعال هستند. این 9 تیم عبارتند از:

اما کری مارتل(Carey Martell) ، خالق 18 کتاب بروز در حوزه فیلم سازی، رئیس شبکه تلویزیونی مارتل (MBS) و معاون اسبق شبکه Thunder TV، در یکی از کتاب های خود با عنوان “متدولوژی چابک اسکرام برای فیلم سازان، چگونه فیلم های خود را در نصف زمان تولید کنیم” روش چابک اسکرام را یک روش کارآمد در مدیریت تیم های فعال در پروژه های تولید فیلم معرفی می کند.

شبیه همین جمله را خانم پتی مک کورد، (Patty McCord)، بیان می دارد. وی که مدیر سابق استعدادیابی Netflix بوده است، در آخرین کتاب خود که در سال 2018 و با عنوان “قدرتمند: ایجاد فرهنگ آزادی و مسئولیت” چاپ شده است، به تشریح تجربیات و چالش های خود از کار تیمی چابک در شرکت Netflix و در طول سالهای 1998 تا 2012 می پردازد.

وی معتقد است که دلیل اصلی تغییر سریع و رشد این شرکت در طول این سالها که باعث شد شرکت Netflix، از یک شرکت سرویس دهنده کوچک دی وی دی به یک رسانه غول پیکر و جریان ویدیویی جهانی تبدیل شود، دمیدن روح چابکی در فرهنگ سازمانی این شرکت بوده است. وی حتی توصیه اکید دارد که شیوه مدیریت چابک و فرهنگ کارتیمی به روش چابک باید در پروژه های فیلم سازی و سایر شرکت ها و کمپانی های فیلم سازس تکرار شود. (مقاله کامل)<br/> یک کارتیمی حرفه ای که با تهیه بک لاگ فیلم (Film Product Backlog) شروع شده و سپس مدیریت روزانه فعالیت ها و مسئولیت ها در هر روز کنترل شده و بهبود می یابد.
مجدداً به نقل از کری مارتل، رئیس شبکه Martell و معاون شبکه Thunder TV، امروزه مدیریت چابک پروژه های تولید فیلم سینمائی، یک الزام است، و نه یک اختیار!
وی در کتاب “متدولوژی چابک اسکرام برای فیلم سازان، چگونه فیلم های خود را در نصف زمان تولید کنیم” بیان می دارد که روش چابک اجایل اسکرام، بشدت بر روی تقویت کارتیمی، تصمیم گیری تیمی، شکستن فعالیت های پیچیده فیلم سازی به وظایف ساده تر و صدها نکته کاربردی دیگر که در تولید یک سریال و یا فیلم سینمائی کاربرد دارد، تمرکز دارد.
دوره آموزشی مرتبط با این مقاله
وی این روش را که از بازی راگبی الهام گرفته شده است، به شدت در تولید فیلم های شبکه تلویزیونی خود مورد استفاده قرار می دهد. وی با تیم خود و در ابتدای هفته برنامه ریزی می کند که در هر هفته، چه فعالیت هائی باید اجرا شوند و سپس براساس مشخصات هر فعالیت که در روش چابک اسکرام به آن داستان کاربر (User Story) گفته می شود، در همان ابتدای هر هفته مشخص می شود که در طول آن هفته، چه فعالیتهائی (مانند جست و جوی محل فیلمبرداری، استعدادیابی بازیگران، استخدام بازیگران، بازدید و نهائی کردن Location و …..) باید اجرا شوند. فعالیتهای بزرگتر نیز، خود به فعالیتهای کوچکتری تبدیل می شوند. هر روز نیز، این فعالیت ها در جلسات روزانه کوتاهی (حداکثر 15 دقیقه) مرور می شود و از عوامل مختلف تولید فیلم سه سوال کلیدی پرسیده می شود:
بکارگیری روش چابک در مدیریت پروژه های تولید فیلم و سریال، کاری است که در سایر شبکه های تلویزیونی و فیلم سازی مانند BBC و … برای تولید پروژه های سینمائی بکار گرفته می شود. (ویدئوی بکارگیری متدولوژی چابک در BBC را ببینید!)

هر کدام از این مراحل، شامل فعالیت های مختص همان فاز هستند که لازم است در هر مرحله نسبت به ادامه پروژه تولید فیلم، تصمیم گیری شود. به این نقاط کلیدی در دنیای مدیریت پروژه، نقاط کشتن پروژه می گویند؛ دلایل کشتن پروژه در انتهای هر فاز نیز به سه عامل زیر برمی گردد:
به نقل از BBC شاخص سالانه سینما رفتن در ایران به طور متوسط سه دهم است یعنی به طور متوسط هر ایرانی هر ده سال سه بار به سینما می رود. متوسط قیمت بلیت در ایران یک دلار است، در حالی که متوسط قیمت بلیت سینما در کویت یازده و نیم دلار، لبنان نه دلار و امارات متحده عربی حدود دوازده دلار است. تعداد بلیت های فروش رفته در سال 1396، در ایران بیست و پنج و نیم میلیون بلیت است، اما مجموع فروش فیلم ها در یک سال در ایران تنها به رقم چهل و پنج و نیم میلیون دلار می رسد.
به این ترتیب مجموع فروش فیلم ها در ایران که بیش از هشت برابر امارات متحده عربی جمعیت دارد، کمتر از یک چهارم فروش فیلم ها در این کشور است و با آن که جمعیت ایران ده برابر امارات است، مجموع فروش فیلم به دلار در یک سال در امارات نزدیک به سه برابر ایران است. و اما عجیب ترین آماری که درباره ایران وجود دارد: ۹۷.۲ درصد از بلیت فروشی سینما در ایران از آن تولیدات داخلی است که این رقم در هیچ کشور دیگری در جهان مشابهی ندارد.
از سوی دیگر و به نقل از فارس، حدود 80 در صد پروژه های فیلم سازی در کشورمان، خارج از زمانبندی اولیه خود تکمیل شده و بعضا” از نظر هزینه و زمان بطور کامل شکست می خورند. هرچند ایران در رده های برتر تولیدات سینمایی در دنیا قرار دارد و می توان تصور نمود با توجه به تولید بیش از 150 فیلم سینمایی بلند در سال که بودجه هریک بطور متوسط 7 میلیارد تومان برآورد می شود بالغ بر 1000 میلیارد تومان پول در سال هزینه فیلمسازی در کشور می شود، اما متاسفانه، زمان و هزینه اجرای این 150 پروژه، بطور دقیق مدیریت نمی شود. در این آمار برنامه های تلویزیونی و سریال ها نیز گنجانده نشده که با در نظر گرفتن تمامی پتانسیل تولید محصولات فرهنگی رقم قابل ملاحضه ای خواهد شد.
با تصدیق این موضوع که سینمای ما در دهه 40 سالگی پس از انقلاب خود، تحولات شگرف و مثبتی را در حوزه مفهومی تجربه کرده است و باعث شده سینمای ما روز به روز در ویترین جهانی بدرخشد، اما حرکت در استفاده از تکنیکها و متدولوژی های مدیریتی مانند مدیریت چابک، بسیار کند بوده است. همانند اعتراض منتقدین از بکارگیری سیستم دالبی در فیلم دوئل که بعد از شکسته شدن محدودیت ها و حصارهای خشک و سنتی، فیلمسازان توانستند فیلمهای فراوانی را در کشورمان با تکنولوژی روز صدا در دنیا خلق نمایند، بکارگیری روش چابک در مدیریت پروژه های فیلمسازی نیز می تواند نقطه تحول مدیریت زمان و هزینه پروژه های سینمائی در کشورمان باشد.
چرا باید ساختن یک فیلم خوب در کمترین زمان و با حداقل بودجه که کار بسیار مشکلی بنظر می آید، براحتی توسط فیلمسازان ژاپنی استفاده شود؟ چرا فیلمسازان ژاپنی، علیرغم محدودیتهای زمانی و هزینه ای با نگاه علمی و بکارگیری دانش مدیریت پروژه توانسته اند با کمترین بودجه و در کمترین زمان، فیلم های فاخری بسازند؟ سوال اینجاست، که آیا فیلمسازان ایرانی نیز می توانند؟! آیا اصلاً می خواهند!
نظرات و سوالات ارزشمند تان را با من و در پایین همین مطلب به اشتراک بگذارید.
ارادت- محمد احمدزاده