
بیماران گاهی تخریب حافظه ای را نشان می دهند که به نحو بارزی با الگوهای معمول افت حافظه مطابق با آسیب مغزی تفاوت دارد.برای مثال برخی از موارد فراموشی به صورت شروع ناگهانی فراموشی پس گستر،از دست رفتن هویت شخصی و فراموشی خفیف پیش گستر بروز می کند.این بیماران ممکن است حتی نتوانند نامشان را به خاطر بیاورند.به دلیل نیروهای روانشناختی که سبب شروع فراموشی در این موارد شده اند،این موارد اغلب فراموشی روان زاد و یا گاهی فراموشی هیستریک،فراموشی کارکردی یا فراموشی تجزیه ای نامیده می شود.
افتراق فراموشی روان زاد از اختلال حافظه ای که حاصل بیماری یا جراحت واضح نورولوژیک است اغلب ساده و سر راست است.فراموشی روان زاد معمولا توانایی یادگیری جدید را تحت تاثیر قرار نمی دهد.بیمارانی که وارد بیمارستان می شوند می توانند ترتیب وقایع روزمره را ثبت کنند.برعکس مشکلات یادگیری جدید معمولا هسته مرکزی فراموشی نورولوژیک است.علامت اصلی مثبت در فراموشی روان زاد،فراموشی پس گستر شدید و وسیع است.بیمار ممکن است نتواند اطلاعات مربوط به دوران کودکی یا بخشی از گذشته خود را به یاد آورد.آزمون های روانی عصبی رسمی نشانگر الگویی از نواقص حافظه بوده که در بیماران مختلف تفاوت های گسترده ای را نشان داده اند.این تنوع و تغییرپذیری ممکن است بازتاب مفاهیم مربوط به برداشت عمومی بیمار از حافظه باشد،حتی وقتی علایم نتیجه تلاش هشیار برای تقلید فراموشی نباشد.برخی بیماران ممکن است فقط وقتی از آ/ن ها خواسته می شود رویدادهای سرگذشتی قبلی خود را به یاد آورند،عملکرد ضعیفی از خود نشان می دهند.برخی بیماران نیز ممکن است در یادآوری رویدادهای گذشته نزدیک مشکل داشته باشند.برخی از این بیماران وقتی آزمون های حافظه معلومات عمومی نظیر یادآوری نام مراسم ها و شهرها را می سنجد عملکرد خوبی نشان می دهند.یادگیری مطالب جدید معمولا سالم می ماند شاید به این دلیل که این آزمون ها معطوف به زمان حال هستند و سفری به گذشته محسوب نمی شوند.
گاهی بیماران دچار فراموشی روان زاد نقایص گسترده حافظه نشان می دهند،مثلا نمی توانند مهارت های آشنای قبلی را اجرا کنند و یا واژگان رایج را به یاد آورند.
برعکس بیماران دچار فراموشی نورولوژیک هرگز نام خود را فراموش نمی کنند و حافظه دور برای رویدادهای کودکی و نوجوانی معمولا طبیعی است مگر این که آسیب به لوب های گیجگاه جانبی یا پیشانی وارد شده باشد.بیماران دارای فراموشی روان زاد گاهی شواهدی از ضربه به سر یا جراحات مغزی دارند اما با این همه الگوی نواقص را نمی توان نتیجه سر راست تهاجم نورولوژیک فرض نمود.چالش بالینگر تفکیک فراموشی روان زاد از نورولوژیک نیست.بلکه تفکیک فراموشی روان زاد تمارض است.در واقع اثبات تشخیص فراموشی روان زاد ممکن است دشوار باشد و ممکن است کارکنان بیمارستان با شک و تردید به آن بنگرند.برخی از خصوصیاتی که به نفع اختلال روان زاد واقعی هستند عبارتند از :
1. نمرات آزمون های حافظه تا حد امکان پایین نیستند و هرگز بدتر از حد پاسخ دادن تصادفی نیستند.
2. با هیپنوتیزم یا مصاحبه آموباربیتال ارزیابی حافظه بهبود می یابد.
3. وجود یک سابقه روان پزشکی پیش مرضی چشم گیر.
در برخی موارد فراموشی روان زاد پس از چند روز برطرف شده است اما در بسیاری از موارد به عنوان یک ویژگی دائمی بالقوه شخصیت باقی می ماند.