
میگویند یک روز شهرام ناظری رفت پیش بنان و شعری از مولوی را که در آن کلماتی مثل تخته، خون و کشتی وجود داشت خواند ولی استاد بنان در جواب گفت: «پسر، این مزخرفات چیست میخوانی، «تخته، مخته» صدای آدم را خفه میکند. چرا از اشعار زیبای سعدی استفاده نمیکنی؟ استفاده از اشعار مولوی به جای سعدی، رانندگی کردن در جاده پر دست انداز به جای جاده آسفالت است» هر چند شهرام ناظری گوشش به این حرفها بدهکار نبود اما خیلی از خوانندههای بعد از بنان این حرف را آویزه گوششان کردند و به «سعدی خوانی» روی آوردند. هر چند به نظر کارشناسان اشعار سعدی مثل حافظ و مولانا آهنگین نیستند و آهنگسازی برای آنها استادی میخواهد اما با این حال خیلی از آهنگهایی که برای ما نوستالژیک شده اند اشعارشان مال سعدی است. بعضی دیگر از اشعار سعدی هم هست که دیگر کمتر خواننده ای پیدا میشود یک بار آن را نخوانده باشد؛ مثل «ای کاروان آهسته ران».
از همان حکایتی که بالا تعریف کردیم باید دستتان آمده باشد که ناظری چندان مثل خوانندههای دیگر روی اشعار سعدی کار نکرده. او در یک اظهار نظر عجیب دیگر گفته که درتاریخ 150 ساله موسیقی ایران، هیچ خبری از اشعار فردوسی و مولوی نبوده. در حالی که 95 درصد (؟) از سعدی و 5 درصد از حافظ بوده است. با همه این حرفها بین کارهای او چند آهنگ روی شعر سعدی هست که حسابی خاطره انگیز شده اند؛ مانند شعر معروف «ای کاروان آهسته ران» که با وجود این که خیلی از خوانندهها آن را خوانده اند ولی اجرای شهرام ناظری خیلی بیشتر ماندگار شده است.
بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران/ آلبوم بی قرار
به دو زلف یار دادم دل بی قرار خود را / آلبوم بی قرار
به نظر میرسد همایون شجریان هم در این زمینه میخواهد جا پای پدرش بگذارد. این را میتوان از اشعار زیادی که از سعدی در آلبومهایش اجرا کرده متوجه شد. البته همایون بیشتر اشعار سعدی را در آوازهایش استفاده میکند. برای همین آنها که تصنیف گوش کن هستند ممکن است این اشعار خیلی برایشان آشنا نباشد.
چه خوش است بوی عشق از نفس نیازمندان/ آلبوم قیژک کولی
تو را نادیدن ما غم نباشد/ آلبوم قیژک کولی
وه که جدا نمیشود نقش تو از خیال من/ آلبوم نقش خیال
اگر مراد تو ای دوست نا مرادی ماست/ آلبوم شوق دوست
مگر نیسم سحر بوی زلف یار من است/ آلبوم نسیم وصال
حال و هوای آلبومهای سراج بیش از هر خواننده دیگری به فضای شعرهای کلاسیک نزدیک تر است. شاید برای همین هم هست که آثار شاعران قدیمی مانند حافظ و سعدی و مولانا خیلی در صدای حسام الدین سراج مینشیند و ماندگار میشود. در آثار سراج، شعرهای سعدی زیاد به کار برده شدهاند؛ مانند شعر معروف «سلسله موی دوست» که احتمالا آن را بارها از تلویزیون شنیده اید.
بوی بهشت/ آلبوم بوی بهشت
جامه دران/ آلبوم بوی بهشت
شب عاشقان بی دل/ آلبوم نگاه آسمانی
سرمست/آلبوم ماه تو
شیرین و فرهاد/ آلبوم آیینه و آه