
نزدیک دو سال میشه که مهاجرت کردیم. تو این مدت آدمهای زیادی رو دیدیم و شناختیم، ولی رفتوآمدمون خیلی محدوده. راستش وقتی مهاجرت میکنی و یه سری داستانها رو از سر میگذرونی، دیگه سختتر میتونی به آدما اعتماد کنی. واسه همین وقتی اولین «رد فلگ» یا نشونهی منفی رو میبینی، میری تو فکر که آیا این آدم واقعاً قابل اعتماده یا نه.
واقعاً مسألهی اعتماد خیلی مهمه. تو این مدت چیزهایی شنیدم و دیدم که اصلاً برام عجیب بود. مثلاً کسانی که اولش خیلی خوب و مودب و «آدمحسابیطور» به نظر میان، ولی وقتی یه کم بهشون نزدیکتر میشی، رفتارهایی ازشون میبینی که رسماً خط قرمزه. مثلاً یه زوجی بودن که ظاهرشون خیلی محترم بود، ولی بعداً فهمیدیم پشت سر همه حرف میزنن و بین آدما اختلاف میندازن. جالب اینه که اصلاً به قیافهشون نمیاومد، ولی با همین کاراشون فضای یه شهر کوچک رو بسیار سنگین کردند.
یا مثلاً یه زوج دیگه بودن که مدام از بیپولی میگفتن و اینکه کار نیست و سفرهی دلشونو پهن میکردن، ولی بعداً فهمیدیم هر دوتاشون شاغلن و به ما هیچی نگفته بودن! یا با یکی دوست شده بودم که فکر میکردم آدم پختهای باشه، ولی یه روز بهم گفت: «شماها خیلی راحتین چون درآمد دارین، ما خیلی سختی میکشیم...» از لابلای حرفاش قشنگ میفهمیدی چقدر حسادت میکنه.
حتی تو همین خریدهای روزمره هم این داستانها هست. من کلاً ترجیح میدم تنها برم خرید. چون بالاخره بعضیها شرایط مالیشون طوری نیست که زیاد خرج کنن؛ اونا شاید یه برند ارزانتر بردارن و من بخوام یه برند باکیفیتتر بخرم. واسه اینکه حس بدی پیش نیاد تنها میرم. ولی خب شهر کوچیکه و با اینکه سریع میرم و میام، باز گاهی تو فروشگاه میبینمشون و حتی به رو میارن که «چقدر خرید کردی!». واقعاً سخته.
ما همیشه سعی میکنیم خوب زندگی کنیم و برامون مهمه که تو غربت برای خودمون کم نذاریم، ولی خب حسابشده و به قاعده خرج میکنیم. جالب اینجاست همون دوستی که حواسش به خرج کردن ما بود، چیزهایی میخرید که ما عمراً بخریم! مثلاً من گوشت گوسفند از حلالمارکت میخرم که گرونتره، ولی خب باهاش بیست تا وعده غذا درست میکنم؛ اما اونا میرفتن یه وسیلهی تزئینی میخریدن که اصلاً به کار نمیآمد. یامثلا مبلمان از ایکیا میخریدن که البته برند لوکسی نیست، ولی برای شروع مهاجرت به نظرم خرید این جور چیزا اشتباهه. چون ممکنه که مهاجرت دوم اتفاق بیفته. که براشون اتفاقا افتاد و مجبور شدن تمام اون وسایل را زیر قیمت بفروشن.
مسأله فقط مالی هم نیست. مثلاً میبینی بعضیها راحت یه سری وسایل رو بدون پرداخت از فروشگاه برمیدارن! ما اصلاً ادعای مذهبی بودن نداریم، ولی این کار رسماً دزدیه و یه نشونهی خیلی بدیه. خب آدم چطوری میتونه چنین کسی رو راه بده تو خونهش؟
یا مثلاً کسانی بودن که در ظاهر آدمهای خوبی به نظر میرسیدن، ولی انرژیشون خیلی پایین بود. همش در حال اثبات خودشون بودن، خیلی آروم و ساختگی حرف میزدن طوری که حس میکردی پشت این نقاب یه چهرهی دیگه هست، یا وسط صحبت یهو به زبان دوم حرف میزدن. اصلاً بیرون رفتن باهاشون به دل آدم نمیچسبید.
البته بین همه اینها، آدمهای فوقالعادهای هم بودن. مثلاً یه زوجی بودن که با اینکه آقاهه یه کم حس رقابت داشت و خودشیفته میزد، ولی صحبت کردن باهاشون واقعاً لذتبخش بود و اتفاقا این خصوصیت اون را جالب تر هم کرده بود؛ به اطلاعات آدم اضافه میکردن و انرژی مثبت میدادن. متأسفانه اونا رفتن هلسینکی و دیگه اینجا نیستن. کلاً آدمهای خوب دیگه هم اینجا هستن که بهخصوص موقع بچهدار شدن ما، خیلی کمکمون کردن.
ولی در کل، داستان دوست پیدا کردن تو مهاجرت یه قصه بیپایانه. فکر میکنم خیلی از کسانی که تصمیم میگیرن برگردن ایران، بخش بزرگیش به خاطر همین مسأله باشه.
آدمهایی که مهاجرت کردن انگار دارن تو یه «ماراتون» میدون. حالا اگه کسی تصمیم بگیره برگرده، اصلاً معنیش این نیست که بازندهست؛ فقط نفس کم آورده. شاید اصلاً این مسیر ماراتون نبوده، یا اون فرد برای چنین دوندگی طولانیمدتی آماده نبوده.
ما خودمون هم دلبستگی تعصبی به اینجا نداریم و اگه ببینیم خیلی سخت شد، برمیگردیم. ولی حقیقت اینه که ایران با همه سختیهاش، چیزهایی داره که وقتی مهاجرت میکنی دیگه نداریشون. باید آمادهی تنهاییِ خیلی زیاد باشی. اینجا نه خانواده هست که کمکت کنه، نه دوستی.
از اون طرف، کسانی هم که ایرانن اصلاً درکی از زندگی اینجا ندارن. مثلاً یکی از ایران زنگ میزنه میگه: «اونجا هنوز ماشین نخریدین؟ بخرین خوبه!» اصلاً متوجه نیست که داشتن ماشین اینجا حداقل ماهی ۷۰۰ یورو هزینه داره. مسأله ارزونیِ خود ماشین نیست؛ مسأله اینه که اتوبوس سر ساعت دم در خونهست و اگه کار ارژانسی هم پیش بیاد، تاکسی گرفتن خیلی بهصرفهتر از خریدن یه ماشین دستدوم با هزینههای سنگین تعمیراته. یا یکی دیگه میگه: «ببین ما چقدر چراغ تو خونه روشن کردیم، شما فقط یکی روشن میکنید!». درکی از مصرف انرژی ندارن و نمیدونن صرفهجویی برامون شده یه فرهنگ و عادت. (تازه ما هزینه برق روی اجاره داده شده و هر چقدر هم که مصرف کنیم همون مبلغ را پرداخت میکنیم) اصلا زشته مصرف زیاد.
حالا تو این شرایط، خودت هستی و یه دنیا چالش: کار، یه نوزاد ششماهه، کارهای خونه، چالشهای معاشرت، دوری از خانواده، و یادگیری همزمان دو تا زبان سخت... یه جایی ممکن است واقعاً کم بیاری.