
در روزگاری دور، همه پرندگان جهان در مجمعی گرد آمدند. هر یک از گوشهای آمده بودند؛ برخی از بیشهها، برخی از کوهها، برخی از آبها و برخی از آسمانها. همهشان بر یک موضوع اتفاقنظر داشتند: باید پادشاهی داشته باشند. چرا که هیچ سرزمینی بیشاه سامان نمیگیرد.
مجمعی کردند مرغان جهان / آنچ بودند آشکارا و نهان
جمله گفتند این زمان در دور کار / نیست خالی هیچ شهر از شهریار

در این میان، پرندهای دانا به نام هدهد به میان آنها آمد. هدهد، پیک اسرار بود، آشنا با راه حقیقت، و همسفر حضرت سلیمان در روزگاری دور.
هدهد آشفته دل پرانتظار / در میان جمع آمد بیقرار
حلهای بود از طریقت در برش / افسری بود از حقیقت بر سرش
هدهد از رازی شگرف سخن گفت؛ از سیمرغ، شاهی که در آنسوی کوه قاف آرمیده است. گفت که برای رسیدن به آن شاه، باید سفری دشوار را آغاز کرد.
لیک با من گر شما همره شوید / محرم آن شاه و آن درگه شوید
هست ما را پادشاهی بی خلاف / در پس کوهی که هست آن کوه قاف
نام او سیمرغ، سلطان طیور / او به ما نزدیک و ما زو دور دور

اما این سفر، سفری آسان نبود. هدهد هشدار داد که راه بسیار سخت و پرخطر است. باید از جان گذشت و از خود برید تا به وصال جانان رسید.
جان بی جانان اگر آید به کار / گر تو مردی جان بی جانان مدار
مرد میباید تمام این راه را / جان فشاندن باید این درگاه را
برخی از پرندگان از این سخنان به شوق آمدند و برخی ترسیدند. برخی عذر آوردند، مانند طاووس که آرزوی بازگشت به بهشت را داشت، یا بط که دلبسته آب بود.
اما هدهد، هر یک را با مهربانی و حکمت پاسخ گفت. سخنان او آتش اشتیاق در دل پرندگان افکند. تصمیم بر این شد که رهسپار شوند.

سفر آغاز شد. پرندگان باید از هفت وادی (مرحله) عبور میکردند تا به سیمرغ برسند:

پس از عبور از این هفت وادی، از هزاران پرنده، تنها سی مرغ باقی ماندند. آنها خسته، اما آگاه، به کوه قاف رسیدند. آنجا از پردهای رمزآلود عبور کردند و با شگفتی دریافتند که سیمرغ چیزی بیرونی نیست، بلکه آنها خود، سیمرغاند.
سی تن بیبال و پر، رنجور و سست / دل شکسته، جان شده، تن نادرست...
...هم زعکس روی سی مرغ جهان / چهره سیمرغ دیدند آنزمان
چون نگه کردند این سی مرغ زود / بی شک این سی مرغ آن سیمرغ بود
این آینه، تصویر حقیقتِ وجودشان را نشان داد. دانستند که آنچه میجستند، در خودشان بود. هر یک قطرهای از دریای بیپایان حقیقت بودند.
چند کلمه خودمانی
منطقالطیر تنها داستانی درباره پرندگان نیست. این سفر در طلب حقیقت است. سفری از خود به سوی شناخت خود. پیامی است برای هر کسی که به دنبال معنای زندگی و یافتن پادشاه درون است. اگر چه همه ما کم و بیش دشواریهای زندگی را هر روز بر دوش میکشیم و در پی آن چیزی هستیم که ما را به نسخه بهتری از خودمان تبدیل کند. در این میان، نیاز به همراه داریم همانطور که هدهد هزاران هزار را همراه خود کرد. نیاز به راهنما داریم، نیاز داریم سختی بکشیم و باید این کار را همه و همه انجام بدیم. نه یکی در ناز و نعمت و دیگران به سختی...