من به عنوان یک انسان ، باتوجه به عقل و منطق خود ، برای پذیرفتن این موضوع که کتاب قرآن حال حاضر دست نخورده می باشد و از جانب خداوند به پیامبر ایشان نازل شده است ، احتیاج به دلیل و منطق دارم . در سوره اسراء ، آیه ۳۶ چنین آمده است :«و هرگز آنچه را که بدان علم و اطمینان نداری دنبال مکن که چشم و گوش و دل همه مسئولند.»
این آیه دلیلی ست که این تحقیق را آغاز کردم ، همچنین به من یاد میدهد که خواندن قرآن ، به زبانی که آن را نمیفهمم امری اشتباه و خلاف راهنمایی های خود قرآن است .
اما برای اینکه به این سوال پاسخ دهم که اولا محتوای قرآن حال حاضر دقیقا مطابق با قرآنی ست که به پیامبر نازل شد؟ و دوم اینکه چگونه میتوان متوجه شد که قرآن از جانب خداوند است ؟ این واضح است که خداوند متعال حتما نشانه های فراوانی را در قرآن قرار داده است که این موضوع را اثبات کند که نگارش این کتاب آن خارج از توان انسان می باشد.
بخش اول:
به باور بسیاری از مسلمانان ، قرآن کتابی ست که از جانب خداوند و توسط یکی از مخلوقات خود به نام جبرائیل، به آخرین پیامبر او، یعنی محمد بن عبدالله ( ۵۷۰ میلادی تا ۶۳۲ میلادی) نازل شده است . به دلیل وجود آیاتی در قرآن که اشاره میکند این کتاب تغییر نیافته و تمام کلمات آن دست نخورده باقی مانده است ، در بین مسلمانان تعصبی را ایجاد کرده تا از بررسی علمی آن و تحقیق درباره منشأ آن پرهیز کنند. اما از آنجا که نمیتوان به استناد متن یک کتاب آن را تائید نمود ، به ناچار باید درباره منشأ تاریخی آن از چندین جنبه اقدام نمود . یعنی با استفاده از شواهد تاریخی موجود در زمان زندگی پیامبر اسلام ، ابتدا وجود چنین کتابی را تایید کرد، سپس با بررسی محتوای آن و تطابق آن با شواهد تاریخی غیر از اسلام، نسبت به محتوای آن به نتیجه رسید .
بررسی شواهد تاریخی :
ابتدا به دنبال شواهد تاریخی که نشان دهنده وجود چنین کتابی در زمان زندگی پیامبر است نگاهی انداخت، شواهد موجود بصورت کلی در سه دسته طبقه بندی میشوند : حکاکی ها و سنگ نوشته های باستانی ، نگاره های تاریخی از نویسندگان آن دوران و قدیمی ترین نسخه از قرآن .
قدیمی ترین نسخه از قرآن :
قرآن دستنویس دانشگاه بیرمنگام یک نسخه خطی از قرآن کریم است که در سال ۲۰۱۵ میلادی در کتابخانه کدبری دانشگاه بیرمنگام یافت شد. این نسخه که روی دو قطعه کاغذ پوستی به خط حجازی نوشته شدهاست، شامل بخشی از سورههای ۱۸ تا ۲۰ قرآن است.
بر اساس آزمایش رادیو کربن صورت گرفته بر روی این نسخه از قران، قدمت پوست آهوی این نسخه به احتمال ۹۵٫۴ درصد مربوط به سالهای ۵۲۸ تا ۶۰۴ میلادی است ، پیامبر اسلام طبق تمامی اسناد موجود تاریخی در سال ۶۳۲ میلادی وفات یافت. این بدان معنی ست که این نسخه از قرآن همزمان با حیات پیامبر و اقدامات او برای ترویج اسلام نوشته شده است . بنابراین بر اساس این آزمون، این نسخه جزو قدیمیترین نسخِ قرآن است . کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی اعلام کرد که با توجه به تشابه نوع دستخط به کار رفته در این دست نوشته با مصحف منسوب به علی که موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی است، احتمال میرود این نسخه پیدا شده توسط علی بن ابی طالب تحریر شده باشد. اما به دلیل جهت گیری های جمهوری اسلامی در اینگونه از ادعاها و عدم بررسی نسخه موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس نمیتوان آن را تایید کرد. فرانسوآ دِرُش، استاد «تاریخِ قرآن» و متخصص دستنوشتههای قرآنی در فرانسه میگوید که آزمون کَربُن چهارده از پوست آهوی این اسناد به دلیل گرایش این آزمایش به قدیمی نشان دادن تاریخهای حاصل شده نشان میدهد پوست استفاده شده در این نوشته ها مربوط به قبل از سال ۵۴۰ میلادی است . او در تحلیل و بررسی خودش از دست نوشته بیرمنگام به این نتیجه رسیده است که صفحات قرآن بیرمنگام از همان دست نوشته های میآیند که برخی از صفحات آن در کتابخانه ملی فرانسه موجود اند و تحلیل های نگارشی، تاریخ نگارش آن را مربوط سال های ۶۲۰ میلادی تا ۶۴۵ میلادی اعلام نمود.
این دو برگه (با متن منطبق با سوره های ۱۸ تا ۲۰ در قرآن جدید) در جایی بین سال های ۵۶۸ تا ۶۴۵ پس از میلاد قرار گرفته است که بسیار منطبق بر حیات پیامبر (ص) یعنی ۶۱۰ تا ۶۳۲ میلادی است. با توجه به دقت بیش از ۹۶ درصدی زمان یابی کربنی که در واحد شتابدهنده کربن رادیو کربن دانشگاه آکسفورد انجام شد، این کشف نشان میدهد که این قطعات به احتمال یقین با خود پیامبر هم دوران هستند.
به طور کلی، دیرینه نگاری (مطالعه دستخط) و تاریخ گذاری کربنی در کنار هم کار کرده اند تا تصویری واضح تر از همیشه از محدوده تاریخ مواد متنی مختلف برای تاریخ باستان و قرون وسطی ارائه دهند. اما مورخانی که در دیرینشناسی یا زبانشناسی (مطالعه زبان تاریخی) تحصیل کردهاند، اغلب میتوانند شواهدی را که بهوسیله تاریخگذاری کربن ارائه میشود را زودهنگام بدانند. نمونههای واضحی از تاریخگذاری کربنی وجود داشته است که یک چارچوب زمانی را مشخص میکند که با مطالعه زبان (مانند گویش یا اصطلاح)، خط و آنچه من شواهد غیرمستقیم مینامم، یعنی آنچه از تاریخهای مکتوب یا بقایای باستان شناسی درباره آن شناخته شده است، تضعیف میشود.
خط شناسی:
گیوم دی خط شناس مطرح دانشگاه بیرمنگام ، این متون را از همان نسخه موجود در کتابخانه ملی فرانسه (BNF 328 c) میداند. او زمان نوشته شدن این دستنوشته را ۵۶۰ میلادی تا ۶۱۰ میلادی میداند.
به گفته آذرتاش آذرنوش - مدیر بخش ادبیات عرب مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی - با آزمایش کربن چهارده به این نتیجه رسیدند که پوست استفاده شده در این نسخه احتمالاً مربوط به پیش از پیامبر اسلام است. و با بررسی همین آزمایش درباره نوشته روی آن ، تأیید کردند که این نوشته در زمان حیات پیامبر اسلام بوجود آمده است .
منبع : https://theconversation.com/amp/discovery-of-oldest-quran-fragments-could-resolve-enigmatic-history-of-holy-text-45066
هم چنین در دهه ۱۹۷۰ میلادی، چهارده هزار قطعه قرآن در مسجد بزرگ صنعا ، معروف به نسخه های خطی صنعا کشف شد. حدود دوازده هزار قطعه متعلق به ۹۲۶ نسخه قرآن بود و دو هزار قطعه دیگر، پراکنده بود قدیمیترین نسخه کاملی از قرآن که تاکنون شناخته شده متعلق به این مجموعه است: طبق گفتههای صادقی و برگمان، نتایج حاکی از آن است که پوست کاغذی این قرآن، به همراه نوشته های روی آنها با احتمال ۹۸ درصد (1σ) متعلق به دوره بین سالهای ۶۱۴ تا ۶۵۶ میلادی است. با آزمایش دوم رادیوکربن گرافی 2σ، مشخص شد که احتمال تعلق آن به دوره بین ۵۷۶ و ۶۶۹ پس از میلاد ، بیش از ۹۶ درصد است. تاریخ گذاری کربنی برای متن این قرآن قابل استفاده بود.
دیگر آثار یافت شده :
محقق آلمانی گرد آن پوین ، بیش از یک دهه درباره این قطعات تحقیق کرده است ، تیم تحقیقاتی او سی و پنج هزار عکس میکروفیلم از نسخههای خطی تهیه کردند که تاریخ آنها را به اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم برمیگرداند، پوین تمام آثار خود را منتشر نکرده است، اما تحقیقات او در آثار پراکنده به دست آمده نشان میدهد هیچ نشانه گذاری برای ایجاد ترتیب های آیات، وجود ندارد ، هم چنین تغییرات متنی جزئی و سبک های نادر املایی وجود داشته است که به دلیل نوع نگارش هر تمدن متفاوت بوده است که پس از بررسی تایید گردید که معانی این تفاوت های املایی یکسان بوده است او همچنین پیشنهاد کرد که برخی از پوسته ها پالمپسست هستند که مجددا مورد استفاده قرار گرفته اند. پوین بر این باور بود که این متن متضمن یک متن در حال تکامل است که در یک دوره چند ساله به نگارش درآمده است .
همچنین در تحقیقات این محقق آلمانی مشخص شد که بیشتر آثار زبان های حجازی و سامی نگارش شده اند. زبان عربی امروزی یکی از شاخه های زبان سامی ست که تاریخ پیدایش آن به سه هزار سال قبل از میلاد باز میگردد و امروز یکی از پرگویش ترین زبان های جهان است. در واقع میتوان گفت که قرآن تا به امروز برچسته ترین کتاب از نظر ادبی در زبان عربی و عربی کلاسیک بوده و تاثیر بسیاری بر این زبان گذاشته است.
سنگ نوشته ها :
بهترین منابع موجود از حکاکی ها و سنگ نوشته های باستانی، مربوط به سنگ نبشته های عربی- حجازی پراکنده در سراسر صحراهای سوریه-اردن و شبه جزیره عربستان و به ویژه صحرای عرب بدست آمده . مردی که بزرگترین تحقیق را روی این سنگ نوشته ها انجام داده است مرحوم یهودا نوو از دانشگاه عبری اورشلیم است. در تحقیق او که با عنوان به سوی پیش از تاریخ اسلام منتشر شده در ۱۹۹۴ ، اولین سنگ نوشته هایی که آیاتی از قرآن را به زبان های حجازی - آرامی و عربی کلاسیک نوشته شده است ، مربوط به ۶۳۰ میلادی است که سه اصل اسلام یعنی توحید ، معاد و نبوت محمد (ص) روی آنها درج شده است.
بنابراین با تطبیق متن قرآن حاضر ( که بیش از هزار سال است که بصورت تغییر نیافته وجود دارد ) با قرآنی که از آثار بدست آمده از زمان حیات پیامبر وجود دارد، میتوان با اطمینان گفت که تمام محتوای این کتاب ( به جز شانزده کلمه آن که به دلیل مخدوش بودن در یکی از آیات سوره محمد قابل تایید نیست) دقیقا همان است که پیامبر اسلام به زبان آورده و توسط افرادی که ایشان انتخاب کرده بودند نگارش یافته است . یکی از اقدامات قابل توجهی که پیامبر اسلام برای نگارش وحی بکار گرفته بودست ، ذکر نام هر کاتب در انتهای نوشته بود . به همین دلیل امروز میتوان در تمامی آثار بدست آمده از مسجد صنعا نام آنها را بر اساس گزارش های تاریخی مطابقت و تایید نمود ، اسامی افرادی که در بررسی های پوین بدست آمده و تایید شدند بشرح زیر است :
در مکه :
(م: متولد) (ق: قبل از هجرت )
شرحبیل بن حسنه (م ۱۸ ق)؛
عبدالله بن سعد بن ابی سرح قرشی (م ۳۷ ق)؛
خالد بن سعید بن عاص (م ۱۳یا ۱۴ ق)؛
سعد بن ابی وقاص (م ۵۵ ق)؛
عامر بن فهیره (م ۴ ق)؛
علاء بن حضرمی (م ۲۱ق)؛
معیقب بن ابی فاطمه (م ۴۰ق)؛
ارقم بن ابی الارقم (م ۱۱ق)؛
حاطب بن عمرو (م ۳۰ق)؛
مصعب بن عمیر (شهادت: ۳ ق)؛
عبدالله بن جحش (شهادت: ۳ ق)؛
جهم بن قیس ؛
سالم مولی ابی حدیفه (م ۱۲ ق)؛
طلحه بن عبیدالله (م ۳۶ ق)؛
زبیر بن عوام (م ۳۶ ق)؛
حاطب بن ابی بلتعه (م ۳۰ ق)؛
علی بن ابوطالب ( م ۱۱ ق).
در مدینه:
۱. عبدالله بن رواحه (م ۸ق)؛
۲. ثابت بن قیس (م ۱۲ ق)؛
۳. حنظلة بن ربیع (م ۴۵ ق)؛
۴. حذیفة بن یمان (م ۳۶ ق)؛
۵. علاء بن عقبه؛
۶. جهیم بن صلت ؛
۷. عبدالله بن زید (م ۶۳ق)؛
۸. محمد بن مسلمه (م ۴۳)؛
۹. حنظلة بن ابی عامر (م ۳ق)؛
۱۰. عبدالله بن ابی بن سلول؛
۱۱. قیس بن سکن (ابو زید انصاری)؛
۱۲. عقبة بن عامر (م ۵۸ ق)؛
۱۳. معاذ بن جبل (م ۱۸ ق)؛
۱۴. ابو ایوب انصاری (م ۵۲ق)؛
۱۵. مغیرة بن شعبه (م ۵۰ ق)
همچین سه فرد به نام های:
۱. ابان بن سعید بن عاص (م ۱۳ ق)؛
۲. عمرو بن عاص (م ۴۳ ق)؛
۳. خالد بن ولید (م ۲۱ق)
نیز در نگارش های قرآن مربوط به سال ۷ پس از هجرت پیامبر به این اسامی اضافه شدند .
هم چنین آثار به دست آمده از این افراد نشان میدهد ۶۸ درصد از نگارش های انجام شده بر روی صفحاتی ساخته شده از استخوان و لیف خرما و پوست بوده و باقی آن بر روی کاغذی مانند پاپیروس نگارش شده است .
بررسی محتوای قرآن :
با بررسی محتوای قرآن میتوان به معانی بسیار زیادی دست یافت، اما با توجه به وضعیت کنونی کشوری مثل ایران که ادعای بنا نهادن حکومت اسلامی را دارد، به بعضی از آنها اشاره میکنیم .
درباره شراب: در سوره النساء آیه ۴۳ امده است :
« اى كسانى كه ايمان آورده ايد در حال مستى به نماز نزديك نشويد تا زمانى كه بدانيد چه مى گوييد و در حال جنابت [وارد نماز نشويد] مگر اينكه راهگذر باشيد تا غسل كنيد و اگر بيماريد يا در سفريد يا يكى از شما از قضاى حاجت آمد يا با زنان آميزش كرده ايد و آب نيافته ايد پس بر خاكى پاك تيمم كنيد و صورت و دستهايتان را مسح نماييد كه خدا بخشنده و آمرزنده است »
در هیچ یک از بخش های قرآن خداوند انسان را از نعمتی منع نفرموده است . برعکس ، همواره پس از آنکه آیه مانند آنچه در بالا ذکر شد ، آیه ای را درباره سو استفاده از چنین موضوعاتی را به روشنی ذکر کرده است ، در آیه بعدی این سوره آمده است :
« آيا به كسانى كه بهره اى از كتاب يافته اند ننگريستى گمراهى را مى خرند و مى خواهند شما [نيز] گمراه شويد (۴۴)»
سخنی درباره معنی کلمه «عجم» :
نظر لغت شناسان قدیم مانند فیروز آبادی در القاموس المحیط و ابن منصور در لسان العرب و فخر رازی و ابی الفتح موصلی این است که کلمه عجم ریشه سامی از" ع-ج-م دارد و به معنای ناواضح و مبهم است. و غیر عربی را گویند که عربی را به خوبی صحبت نمیکند. الزمخشری مینویسد که اعجمی یعنی ناروشن صحبت کردن .
واژهٔ عجم در درازای تاریخ کاربردهای گوناگون و مفهوم مختلف داشتهاست. واژگان ابتدا معنی بسیط و ساده داشتهاند ولی با گذشت زمان معنی و مفهومهای دیگری بر آن بار میشود؛ به ویژه وقتی واژه به زبان دیگر میرود. عجم هیچگاه در قرآن به معنی گنگ بکار نرفته اما به معنی غیر فصیح بکار رفتهاست.
مثلا در آیه ۴۴ سوره فصلت آمده است:
« و اگر ما این قرآن را به زبان عجم میفرستادیم کافران میگفتند: چرا آیات این کتاب روشن و مفصل نیامد؟ ای عجب آیا کتاب عجمی بر رسول و امت عربی نازل میشود ؟ به آنها بگو: این قرآن برای اهل ایمان هدایت و شفاست و اما آنان که ایمان نمیآرند بر گوشهایشان گران است و این قرآن بر آنها موجب گمراهی است، آن مردم (نادان به این کتاب حق گوش فرا نمیدارند، گویی که) از مکانی بسیار دور (از سعادت و ایمان) به این کتاب حق دعوت میشوند.»
از این آیه دو معنی میتوان دریافت: اول اینکه خواندن قرآن به زبان عربی برای کسی که زبان عربی را نمیداند کاری نادرست و گمراه کننده است . منطق و عقل هم حکم میکند که انسان چیزی را بخواند که بتواند آن را درک کند . دوم اینکه بر خلاف آنچه که معمولا از کلمه عجم در قرآن برداشت شده است ، معنی این کلمه در قرآن به منظور «چیزی که دارای نقص و یا نامفهوم است » آمده است .
در قران تنها پنج بار کلمه عجم تکرار شده است ، سوره ۴۱ آیه ۴۴ ، سوره ۲۶ آیه ۱۹۸، سوره ۱۶ آیه ۱۰۳ ، سوره ۶۲ آیه ۳ ، و سوره ۲۶ آیه ۱۹۹ . در هیچ یک از این آیات عجم به معنای مردم فارسی زبان یا ایرانی بکار نرفته است ، بلکه برای رساندن این مفهوم بوده است که به دلیل برخورداری زبان عربی از پیچیدگی های دستوری که موجب میشود مفهوم یک جمله بصورت کامل ادا شود ، چنین زبانی برای قرآن انتخاب شده است . و دیگر زبان ها در مقایسه با زبان عربی کمی از نظر مفهومی دارای نواقص است .
در انتها نیز باید به این موضوع اشاره شود که برخلاف آنچه که حکومت ها و افرادی که خود را خداشناس و دین دار می نامند ، قرآن کتابی ست که برای کمک به سعادت فردی و اجتماعی بشر نازل شده است ، نه برای حکومت کردن و قدرت طلبی ، برای همین است که حکومت های دینی به دلیل تناقض شان با کتابی مثل قرآن ، سعی در مهم جلوه دادن بخش هایی از حاشیه های دین برای حفظ قدرت می کنند ، به جای خواندن قرآن ، حدیث را جعل میکنند، به جای تفکر، اطاعت را اختراع میکنند و به جای صلح و دوستی که در قران مدام سفارش شده است، با جعل تاریخ ، دشمن تراشی میکنند . اما هر انسان متفکری با خواندن قرآن به زبانی که برایش قابل درک است ، متوجه میشود که این کتاب تماما با آنچه که میگویند متفاوت است .