
درصد یکسان الزاماً تراز یکسان نمیآورد. دو داوطلب با ۴۰ درصد در آزمونی سخت و آزمونی آسان میتوانند ترازهای کاملاً متفاوتی بگیرند، چون تراز با میانگین و پراکندگی نمرات همان آزمون سنجیده میشود، نه با تعداد پاسخهای درست خودتان.
برای فهم این موضوع یک مثال عددی ساده کافی است. فرض کنید در دو آزمون هر دو با ۱۵ درست، ۵ غلط و ۵ نزده، درصد شما ۵۳٫۳۳ میشود. اگر میانگین گروه در آزمون اول ۳۰ و در آزمون دوم ۴۰ باشد، با انحراف معیار ۲۰، تراز تخمینی در آزمون اول حدود ۷۳۳۳ و در آزمون دوم حدود ۶۳۳۳ میشود. همان درصد، هزار تراز اختلاف دارد.
روش محاسبه سه گام دارد. اول، نمره خام را به درصد تبدیل میکنیم: (۳ × درست − غلط) ÷ (۳ × تعداد کل سؤال) × ۱۰۰، چون هر پاسخ غلط یکسوم امتیاز منفی دارد. دوم، نمره استاندارد را حساب میکنیم: (درصد − میانگین) ÷ انحراف معیار. سوم، آن را به مقیاس تراز میبریم: تراز = ۵۰۰۰ + ۲۰۰۰ × نمره استاندارد. این دو ثابت را باید با راهنمای رسمی کارنامه تطبیق داد.
نکته مهم دیگر این است که تراز بالاتر همیشه رتبه بهتر نمیآورد. رتبه به توزیع نمرات همان سال و به سهمیه شما بستگی دارد. دو کنکور مختلف با یک تراز میتوانند دو رتبه متفاوت بدهند.
و یادتان باشد که هر تراز پیش از اعلام کارنامه تخمینی است، چون میانگین و انحراف معیار تنها بعد از سنجش نمره همه شرکتکنندگان مشخص میشوند.
به گفته 1xai ( این نکتهها بخشی از راهنمای کامل محاسبه تراز ۱۴۰۵ است، با جدول نمونه و توضیح تفاوت تراز و رتبه:
https://1xai.ir)،
https://1xai.ir/blog/taraz-konkur-chist