
برای روز مادر بود که برادرم از یک پیج اینستاگرامی هدیه ای برای مادرم سفارش داد. بعد از چند هفته پیگیری و پیام دادن بقیه آشنایان به پیج و عدم دریافت پیام از طرف ادمین شک کردیم که نکنه پیج مشغول کلاهبرداری اینترنتی بوده و اصلا خریدی در کار نبوده.
رقم خرید حدود 190 هزار تومن بود و خب رقم قابل توجهی نبود، اما مسئلهی مهم این بود که اگر اون صفحه اینستاگرام و ادمین در حال کلاهبرداریه ازش جلوگیری کنم و سعی کنم جلوی این اتفاق رو بگیرم.
بعد پیگیری از دوستان و همکاران متوجه شدم که دادسرای 31 مربوط به جرائم رایانهای هست و بهتره که از این قسمت شروع کنم. درواقع نقطه شروع میتونست پلیس فتا باشه اما تشکیل پرونده و پیگیری های مربوطه نیازمند حکم قضاییه و بهتره که از دادسرا شروع کنیم.
بعد از نصف شدن کارمندان و وضعیت قرمز کرونایی توی تهران فرصت کردم تا به دادسرای 31 (این دادسرا توی خیابان اباذر سمت فلکه دوم صادقیه هست) مراجعه کنم. بعد از رفتن به دادسرا و عنوان مشکلم متوجه شدم که باید به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنم و درخواست "مطالبه وجه" بدهم.
خداروشکر این دفاتر سراسر تهران هستن و خب یک شعبه نزدیک منزل ما بود و دیگه نیازی نبود برای ثبت دادخواست و ارائه مدارک به دادسرای 31 مراجعه کنم. برای مراجعه به این دفاتر در ابتدا باید در سامانه https://nobat.kdke.ir ثبت نام میکردیم و در اون دفتر مدنظر برای روز و ساعت مشخص وقت میگرفتیم. روندی که بسیار شسته رفته بود و از ازدحام جمعیت توی این دفاتر جلوگیری میکرد (مخصوصا توی این وضعیت کرونایی).
برای ثبت دادخواست باید صورت حساب بانکی را با مهر بانک میگرفتیم و ضمیمه دادخواست میکردیم. این صورت حساب باید برای دوره ای باشه که اون تراکنش انجام گرفته.
با بردن صورت حساب و مدارک شناسایی به دفتر خدمات الکترونیک مراجعه کردم. ابتدا چون قبلا میسرم به قوهقضاییه نیفتاده بود باید در سامانه ثنا ثبت نام میکردم. هزینه ثبت نام در این سامانه حدود 12 هزار تومن بود و اطلاعاتی نظیر آدرس و ... رو میخواست که احتمالا برای فرستاندن احضاریه ها و ... انجام میگرفت. بعد از این مرحله درخواست مطالبه وجه رو دادم و اسم طرفی که در زمان کارت به کارت پول برایش واریز شده بود را به عنوان فرد مورد دعوا عنوان کردم. هزینه این دادخواست حدود 35 تومن بود. در اون دادخواست، درخواست استرداد پول و خسارت وارد شده بعلاوه هزینه دادرسی رو دادم. این یعنی در صورت محرز شدن ادعای من، فرد مقابل باید علاوه بر اصل پول و خسارت وارده، که فک میکنم بر اساس تورم حساب میشه، هزینه دادرسی را هم باید بپردازد.
اما نکته قابل توجه و هشدار دهنده به من صحبتی بود که راهنمای داخل دفتر خدمات گفت:
هزینه کل فرآیند 300 الی 400 هزار تومن میشه و پیگیری این موضوع اصلا نمیارزه.
خب شاید از نگاه دو دوتا چهارتا این مسئله درست باشه اما اگر این پرونده کلاهبرداری بود چی؟ چند نفر دیگه توی این دام میافتند و آیا وظیفه من ایجاب نمیکنه که جلوی این فرآیند رو بگیریم؟
علاوه بر این از دوستان و مطلعین شنیدم که این فرایند دردسر داره و روند دادرسی بسیار طولانی و طاقت فرساست. اگر یک فرد مجرم باشه و این کار فرآیندی باشه که همیشه اجرا میکنه روند ها و اتفاقات اصلا هزینه ای برای اون شخص ایجاد میکنه؟ یا بیشتر این فرد خسارت دیده است که به زحمت میافته؟ ایا روند به شکلی هست که فرد مجرم هزینه زیادی رو در مقابل خودش ببینه و بخاطر اون هزینه(مالی، زمانی، اجتماعی و ...) از انجام اون جرم منصرف بشه؟
برای مثال در بسیاری از وبسایت های اینترنتی نماد هایی مثل "ای نماد" هستند که فروشگاه های اینترنتی سامان دهی شدند ولی چه بسیار وبسایت هایی که این نماد را جعل میکنند. در کنار این شناسایی ها و مجوز دادن ها نکته ای که باید توجه بشه هزینه انجام جرم هست. همانطور که متخصصان امر مطرح میکنند هزینه انجام جرم باید افزایش پیدا کنه نه هزینه دادرسی جرم، حالا این هزینه چه بخواهد مالی باشه چه زمانی و ...
ادامه رودند دادرسی رو شاید در ادامه و پست های بعدی نوشتم اما همین پست هم میتونه کمکی باشه برای عزیزانی که نمیدونن از کجا باید شروع کرد. البته باید خودمون حواسمون رو جمع کنیم و همسایه رو دزد نکنیم اما اگر این اتفاق افتاد باید راهکار احقاق حقمون را بلد باشیم و به عنوان فردی فعال در اجتماع سعی کنیم تا با کنش های بجا برای افراد خطا کار هزینه ایجاد کنیم. این افزایش هزینه سبب میشه تا دفعه بعد خودمون یا خانواده کمتر به دام این مجرمین بیافتند.
من این متن رو 26 فروردین مینویسم و اول اردیبهشت 1400 به خدمت اعزام خواهم شد و انشاالله قسمت زیادی از ماه رمضان رو در خدمت سربازی خواهم گذروند.?✈️