
مدتی پیش به دعوت یکی از دوستان، عضو گروهی با موضوع فناوری اطلاعات و تجارت الکترونیک شدم. بعد از عضویت و مرور محتوا ، تصمیم گرفتم یک اپیزود از پادکست موردعلاقهم را برای اعضای گروه ارسال کنم. بلافاصله بعد از ارسال پادکست، پیامی از طرف ربات محافظ گروه دریافت کردم، مبنی بر اینکه از قوانین گروه تخطی کردهام.
پس از بررسی قوانین متوجه شدم یکی از بندها، به «ممنوعیت ارسال محتوای لینک دار» اشاره دارد. این یک بند عمومی است که در اکثر گروهها تکرار میشود. اما دلیل و چرایی وضع این قانون برای من نامشخص است. نکته مهم اینجاست که این قانون از سالها پیش ایجادشده و در اکثر گروهها رعایت میشود.
شاید دلیل وضع این قانون برای من نامشخص باشد، اما اثر جانبی آن کاملاً روشن است. در چنین فضایی از شما انتظار میرود محتوایی ارسال کنید بدون ارائه لینک و نشانی از تولیدکننده آن. با چنین کاری، با انبوهی از محتوای بینامونشان مواجه میشویم که اثری از خالق آن نیست. همچنین تقریباً تمام زحمات تولیدکننده محتوا بینتیجه میشود. یا به تعبیر دیگر، تولیدکننده محتوا، از عواید محصول تولیدی خود بینصیب میماند. درنهایت به دلیل عدم اقبال کاربران، تولیدکننده میلی به ادامه کار نخواهد داشت. درحالیکه محتوای تولیدشده توسط وی، همچنان در گروهها و کانالها دستبهدست میشود.
اما چرایی این مسئله مهم است. برای کشف راهحل باید ابتدا دلیل آن را بشناسیم. به نظر میرسد مدیران گروهها هراس عمیقی از ترک کاربران در دل دارند. تصور میکنند محتوای لینک دار، راه خروج را به اعضای گروهشان نشان میدهد، بهخصوص اگر با محتوای ناب و باکیفیتی مواجه باشیم. کاربران آن را بهعنوان یک منبع ارزشمند شناسایی میکنند و با رجوع به کانال تولیدکننده محتوا، در حقیقت سرچشمه اصلی را کشف میکنند. این نگرانی برای من، یادآور یک سندرم معروف روانشناسی به نام آشیانه خالی میشود.
سندرم آشیانه خالی از نگرانیهای عمیق مادران و پدرانی میگوید که فرزندانشان برای ادامه تحصیل یا ازدواج آنها را ترک میکنند. درنهایت آنها میمانند و خانهای خالی، که روزگاری میهمان عزیزانشان بود. احتمالاً مدیران گروهها نیز، از ترس تنها ماندنشان در گروه، تن به وضع چنین قانونی میدهند.
اگر چالش اصلی این باشد، راهکار بسیار ساده است. مدیران گروهها میبایست دیدگاه خود نسبت به محیط ایجادشده را تغییر دهند. حفظ و نگهداری مخاطبان در گروی انتشار محتوای بینامونشان نیست، بلکه در خلق ارزش است. این نکته مهم نباید فراموش شود که در دنیای امروز راهکارهای متفاوتی برای خلق ارزشهای محتوایی ایجادشده است، ازجمله گردآوری محتوا (Content Curation). حتی اگر تصمیم به انتشار محتوای دیگران است، میتوان با گلچین و معرفی محتوای ناب و ارزشمند خود را بهعنوان گردآورنده تخصصی محتوا (Content Curator) معرفی نمود، که خود برای بسیاری از کاربران ارزشمند است.
همچنین گروهها محیطی برای تبادل اطلاعات و دانش هستند. اگر مباحث مطرحشده در گروه از جذابیت کافی برخوردار باشد، انتشار محتوای لینک دار عامل خروج کاربران نخواهد شد. علاوه بر این روشهای خلاقانه دیگری در اختیار مدیران گروه است که بتوانند کاربران را همراه خود نگهدارند.
لازم است ذکر کنم که در طول مطلب، مقصود من از محتوای لینک دار شامل محتوای تبلیغاتی و زرد نیست. صرفاً به محتوایی اشاره کردم که توسط یک نفر تولید و منتشرشده و در آن خلق ارزشی صورت گرفته، مثل بخش قابلتوجهی از پادکستهای فارسی که درزمینهٔ ادبیات و فناوری منتشرشدهاند. قطعاً با محتوای زرد و اسپم میبایست مقابله کرد.
من بهطورکلی موافق به تولید گستردهی محتوا در شبکههای اجتماعی نیستم، چراکه این بسترها را بهعنوان «قبرستان محتوا» میشناسم. اما امروز که بخش قابلتوجهی از کاربران در این فضا حضور دارند، لازم است اقداماتی در راستای فرهنگسازی در آنها انجام دهیم. بازنشر یک محتوای مفید، هزینهای برای ما نخواهد داشت اما تولیدکننده محتوا را تشویق میکند که به فعالیت خود ادامه دهد.
دیدگاه شما در این رابطه چیست؟ شما نیز چنین مسئلهای را بهعنوان یک آسیب جدی میشناسید یا میتوان آن را نادیده گرفت؟