زینب احمدی
ما آفریده شده ایم و همین، یعنی در دست کسی هستیم که ما را آفریده. درک اختیار و رابطهاش با قضا و قدر سخته. و همون قدر آزار دهنده. ما خیلی وقت ها توی ذهنمون سناریوهایی چیده ایم و به خدا گفتهایم: « این بهتر نشد؟ » و فکر کردهایم که اگر اختیاراتمان محدود نبود، چه بهشتی میشد زندگیمان. و ده روز بعد خودمان را میبینیم که آرزو میکردیم فلان کار، در اختیارمان نبود تا درست پیش میرفت.
ما انسانها ذاتا عاشق ریاستیم. و این عشق معمولا بر ترسِ دردسرهای ریاست، غلبه میکند تا مسئولیتهای آن از ذهنمان دور بماند. ما عاشق ریاستیم، چون اختیارات بیشتری داریم. و در عین حال از مسئولیتهایش گریزانیم، چون باید پاسخگوی تصمیماتِ ناشی از اختیاراتمان باشیم.
ما عاشق اختیاریم، همچنان که از آن فراری هستیم. ما عاشق جبریم، همانقدر که از آن بیزاریم.
ما شاید بدمان نمیآمد یکی در زندگی مان بود که ما را به زور موفق میکرد و ما را از جهنمِ زندگی نجات میداد. ولی اگر چنین آدمی را داشتیم زندگی را بر خود جهنم میکردیم و نالهها سر میدادیم از نبود آزادی!
و در ابعاد بزرگتر، ما هنوز همان انسانها هستیم. که از اتفاقاتی که خارج از توانمان است و مجبور بر تحملشان هستند مینالیم و هر ده دقیقه، لعنتی نثار «دست سرنوشت» میکنیم و جایی که اختیار داریم، خوب عمل نمیکنیم و هر دقیقه لعنتی نثار «نفسِ مختارِ سرکش». رک بگویم، ما نمیدانیم چه میخواهیم.
درک جبر و اختیار و مفهوم قضا و قدر همیشه برای ما سخت بوده. شاید سادهترین کار «پذیرش» است! باید پذیرفت که زندگی ما (حتی اگر بدترین زندگی فردی روی زمین باشد) نعمتیست که مجبور به پذیرفتنش هستیم. ما، مجبور به بودنیم، مجبور به زیستن، و مجبور به «اختیار داشتن». و اگر بپذیریم و اختیاراتمان را بشناسیم، میتوانیم بهترین خودمان باشیم. و مطمئناً اگر مسئولیتِ اتفاقاتی که اختیاری بودهاند را بپذیریم و در هر زمینهای که در آن اختیار داریم بهترین باشیم، روز حساب، دستمان باز است تا به خدا گله کنیم که چرا به من اختیارات بیشتری ندادی، وقتی توانا بودم به مدیریت همهی آنها؟ و چرا مجبورم کردی؟
ما مختاریم تا بپذیریم. و مجبوریم که مختار باشیم. با اختیار خودمان، چه بهتر که با وجودمان نجنگیم! پذیرش، رمز آرامش زندگیِ پیچیده ما انسانهاست.