محمدرضا رضایی
کلمه جمهوری به معنای توده مردم است و حکومت جمهوری نیز حکومت توده مردم می باشد .
جمهوریت نوعی روش سیاسی است برای قید زدن به قدرت از یک سو و به کارگیری مقام اخلاقی افراد جامعه از سوی دیگر
جمهوری بهترین صورت حکومت دموکراسی است منتهی جمهوری بیان کننده صورت و قالب حکومت است و دموکراسی بیان کننده محتوای آن، در واقع حکومت جمهوری به حکومت فردی، موروثی و خاندانی خاتمه می دهد و قدرت را به مردم می سپارد .
در جمهوری متکی بر فرهنگ سیاسی اسلام، مدیریت سیاسی جامعه یا رهبری، به آن سیاستی می پردازد که براساس تفکر الهی و ارزشهای اسلامی اصرار به تنظیم روابط نیرو های حکومت و هماهنگی میان آنها نماید . در این سیاست کلیه روابط انسانی باید در چارچوب مفاهیمی چون تربیت و هدایت برقرار گردد تا زمینه شکل گیری یک جمعیت سازمان یافته هدف دار میسر شود . این نوع رهبری سعادت به مفهوم مادی و رفاه به معنای دنیایی آن را به دنبال خواهد داشت، اما نه به عنوان یک هدف . بلکه حرکت هدف دار برخورداری ملت از یک سازمان سیاسی و نظام اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی منطبق با موازین مکتب اسلام است .
ساختار ذاتی دین اسلام با جمهوریت کاملا سازگاری دارد
از امام خمینی پرسیده شد
دولت پیشنهادی شما چگونه خواهد بود و چه کسی آن را اداره خواهد کرد؟
امام فرمود: {راجع به چگونگی دولت و رژیم، پیشنهاد ما جمهوری اسلامی است و چون ملت مسلم است و ما را هم خدمتگزار خود می داند، از این جهت حدس می زنیم به پیشنهاد ما رای دهد . ما از طریق رفراندوم، با ملت، یک جمهوری اسلامی تشکیل می دهیم و اما شخص، این تابع آرای مردم است و الان شخص معینی در نظر نیست} .
جمهوری اسلامی به عنوان شکل جدیدی از حکومت توانسته است طرح جدیدی از حکومت در نظام های سیاسی جهان پیشنهاد کند و رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران امام خمینی (ره) با مطرح کردن این نظریه وجوهی از این حکومت را تبیین نمود. برخی سعی کرده اند که این مفهوم را مفهومی متعارض و ناسازگار نشان دهند و این ترکیب بدیع را یک پارادوکس اعلام کنند و بگویند این دو مفهوم با هم قابل جمع نیستند. در حالی که این نظریه دارای نوآوری های فراوانی است و توانسته است مباحث زیاد و بدیعی پدید بیاورد.
اساسا در متن اسلام موضوع جمهوریت جا دارد به طوری که خود اسلام در در اصول خود به هم چنین شیوه ای اشاره می کند و مفاهیم جمهوریت را از دل اسلام بر می انگیزد
اسلام به کمک گیری از مردم (مقبولیت) را لازمه ی بقای حکومت می داند و این مهمترین ستون جمهوریت است
در سیره امام خمینی (ره) و هم در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در هر دو جنبه اسلامیت و جمهوریت توجه شده است و این جمهوری اسلامی شیوه جدیدی از حکومت است و توانسته از نوآوری های فراوانی داشته باشد
در واقع نگاهی گذرا بر عملکرد حکومتی حضرت امام در طول ده سال نشان می دهد که علیرغم تمامی توطئه ها و وجود جنگ تحمیلی، شاخصهای جمهوریت و مردم سالاری مرتبا ارتقا یافت . نقش تاسیس جمهوری اسلامی و پذیرش جمهوریت، یعنی اینکه همه ی مردم حق تعیین سرنوشت دارند و می توانند در انتخابات شرکت کنند و هر فردی یک رای دارد بسیار مهم است . یعنی پذیرش حق رای یکسان بین مردم
و این رویه در زمان رهبری و ولایت آیت الله خامنه ای نیز ادامه یافت