هوالعالم
زهرا رحیمی
حالا پس از دو متن که در آنها بطور مختصر درباره فناوری هسته ای صحبت کردیم،رسیده ایم به آنجا که لازم است مسیری که فناوری هسته ای در کشور ما تا کنون پیموده را نگاهی بیندازیم.
در ابتدا باید گفت که اکنون63 سال از روزی میگذرد که اولین قرارداد ایران و آمریکا با محور مسائل هسته ای منعقد شد و البته گفتن این نکته خالی از لطف نیست که در همان بازه زمانی،آمریکا در هند و پاکستان هم فعالیت هسته ای خود را آغاز کرد و این کاملا نمایانگر یک دیوار هسته ای است که آمریکا در مقابل اتحاد جماهیر شوروی کشید ،آن هم در بحبوحه جنگ سرد.
اندکی پس از این قرارداد اولین مرکز تحقیقات انرژی هسته ای در ایران(TNRC)در دانشگاه تهران ساخته شد و سپس از آمریکا ،یک راکتور کوچک 5 مگاواتی خواسته شد و آمریکا به این شرط پذیرفت که سوخت این راکتور توسط خودشان تامین شود،یعنی اجازه تامین سوخت به خود ایران داده نشد و البته در همین زمان بود که ایران به عضویت آژانس بینالمللی اتمی (I.A.E.A) درآمد.
و اما چند سال پس از این اتفاق یعنی در سال 1347، به محض مطرح شدن معاهده ی NPT یا همان پیمان منع گسترش سلاح های اتمی،ایران از امضا کننده های آن بود.
در سال 1352 سازمان انرژی اتمی ایران به ریاست دکتر اکبر اعتماد که در رشته فیزیک تحصیل کرده بود، تاسیس شد و ساخت اولین نیروگاه در بوشهر در سال 1353 توسط یک شرکت متعلق به آلمان غربی به نام کرافتورک یونیون Kraftwerk Unionآغاز شد و پذیرفته شد که تا سال 1360 با هدف تولید برق، دو رآکتور آب سبک در نیروگاه بوشهر راهاندازی شود.
در سالهای بعد،چندین و چند قرارداد در حوزه فعالیت های اتمی و ساخت و تجهیز نیروگاه ها بین ایران و کشورهایی از جمله آمریکا،هند،آلمان و .. بسته شد. مثل قراردادی یک سال بعد از قرارداد نیروگاه بوشهر بسته شد و بموجب آن فرانسه موافقت کرد که دو نیروگاه هستهای ۹۰۰ مگاواتی به مبلغ دو میلیارد دلار در دارخوین، بر کرانه کارون برای ایران بسازد.
و اما میرسیم به سال 1357 و وانقلاب اسلامی ایران.
اگر بخواهیم یک به یک از قرارداد هایی که یکطرفه فسخ شدند و تعهداتی که نادیده گرفته شدندو کارهایی که نیمه تمام رها شدند بگوییم،شاید به قدر یک کتاب جای صحبت داشته باشد،اما سخن کوتاه میکنیم نه به این علت که فرصت کم است، بلکه میخواهیم از توانمندی جوانان ایرانی بگوییم که محدودیت نمیشناسند و برای سربلندی کشورشان،از جانشان هم دریغ نمیکنند.
چند سال پس از انقلاب ،اولین قدم ها در راستای تحقق کامل دستیابی ایران به فناوری هسته ای و تکمیل نیروگاه ها برداشته شد. والبته از آنجا که بزگترین دیکتاتور جهان(این را فراموش نکنیم که ابرقدرت خداست و لاغیر!) اجازه ادامه همکاری کشورها در حوزه فناوری هسته ای با ایران را نمیداد، بیشتر این فرایندها ،بصورت محرمانه انجام شدند.
از جمله ی اقداماتی که برای تکمیل فرایند هسته ای انجام شد، میتوان به اکتشاف و فعالیت در ساغند یزد که از حدود 5هزار تن ذخایر اورانیوم برخوردار است، تصمیم به راهاندازی برنامهغنیسازی به وسیله سانتریفیوژ اتخاذ شد، انعقاد قرارداد بین ایران و آرژانتین جهت انتقال فناوری غنیسازی اورانیوم(که البته مدتی بعد تحت فشار آمریکا،آرژانتین مجبور به کنار کشیدن از این قرارداد شد)،افتتاح آزمایشگاه جدید جابربنحیان توسط رئیس وقت مجلس شورای اسلامی ، امضا موافقتنامه همکاری هستهای بین ایران و پاکستان، امضای موافقت نامه با چین جهت ساخت یک رآکتورتحقیقی کوچک 27کیلوواتی در تاسیسات تحقیقات هستهای اصفهان و..اشاره کرد.
و اما در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۸۱، رئیسجمهور وقت ایران، خبر از تهیه ی سوخت هستهای توسط متخصصین ایرانی برای نیروگاههای هستهای ایران داد و در فروردین ۱۳۸۵، اعلام شد که ایران موفق به غنیسازی اورانیوم به میزان ۳٫۵ درصد شدهاست.
پس ازاین خبرها بود که جنگ سرد آمریکا علیه ایران به شکل رسمی آغاز شد. سالهای80 و 81 را بحرانیترین سالهای تاریخ هستهای ایران میدانند. آمریکا در سال 1381 با انتشار تصاویر ماهوارهای مبهم از دو سایت اراک و نطنز، ایران را به داشتن برنامه تسلیحات هستهای متهم کرد و خبر از آزمایشی مخفیانه در نیروگاه اتمی ایران داد. ریشه این افشاگری بیاساس به گزارش گروهی به نام شورای مقاومت ملی(در واقع همان مجاهدین خلق) برمیگشت. ایران در پاسخ به آمریکا، به آژانس پیشنهاد بازرسی از تجهیزات خود را داد.
و البته ناگفته نماند که پس از این اتفاقات،آژانس بین المللی انرژی اتمی، ایران را به علت ندادن گزارش ساخت آن دو مرکز، به زیر پا گذاشتن معاهده NPTمتهم کرد،در حالی که در نوشته قبلی این معاهده ،نه تنها اطلاع رسانی از مراکز در حال ساخت الزامی نبوده است،بلکه میتوانستند تا 6 ماه پس از ساخت نیز آن را مخفی نگه دارند.
اینجای کار بود که اختلافات میان ایران و نهادهای بینالمللی نظیر شورای امنیت سازمان ملل متحد ،به صدور چندین قطعنامه علیه برنامه هستهای ایران و غنیسازی منجر گردید. تحریمهای وسیعی علیه ایران از طرف سازمان ملل، آمریکا، اتحادیه اروپا و سایر کشورهای جهان علیه ایران اجرا گردید و شخصیتهای دخیل در برنامه هستهای ایران مانند شهیدان علیمحمدی، شهریاری، احمدی روشن، رضایینژاد و اخیرا نیز شهید فخری زاده ،توسط عوامل رژیم منحوس صهیونیستی و آمریکا ،ترور شدند.
اما همه چیز به اینجا ختم نمیشود...