وقتی نام آلومینیوم به میان میآید، معمولاً تصویری از یک فلز سبک و نسبتاً نرم در ذهن شکل میگیرد. اما آلومینیوم فقط به کاربردهایی مانند قوطی، پروفیل ساختمانی یا لوازم مصرفی محدود نمیشود. برخی آلیاژهای این فلز برای کاربردهای مهندسی و صنعتی طراحی شدهاند و میتوانند استحکام مکانیکی بسیار بالایی در کنار وزن پایین ارائه دهند.
آلیاژهای سری ۷۰۰۰ در میان این گروه قرار دارند. این آلیاژها به دلیل ترکیب شیمیایی خاص و قابلیت دستیابی به استحکام بالا پس از عملیات حرارتی، در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرند. زمانی که این آلیاژها به صورت میلگرد یا گرد آلومینیومی عرضه میشوند، امکان ساخت طیف وسیعی از قطعات ماشینکاری شده فراهم میشود.
آلیاژهای آلومینیوم در گروههای مختلفی دستهبندی میشوند و هر گروه بر اساس عناصر آلیاژی و ویژگیهای فنی، کاربردهای متفاوتی دارد.
در سری ۷۰۰۰، عنصر آلیاژی اصلی روی یا Zn است و در بسیاری از گریدها مقادیری از منیزیم و مس نیز وجود دارد. این ترکیب به آلیاژ اجازه میدهد در شرایط مناسب عملیات حرارتی به استحکام بالایی دست پیدا کند.
یکی از شناختهشدهترین آلیاژهای این خانواده، آلومینیوم ۷۰۷۵ است. این آلیاژ به دلیل نسبت مطلوب استحکام به وزن در کاربردهای مهندسی مختلف مورد توجه قرار گرفته است. آلیاژهای دیگری مانند ۷۰۵۰ و ۷۰۰۵ نیز در خانواده سری ۷۰۰۰ قرار دارند و بسته به نیاز پروژه میتوانند ویژگیهای متفاوتی از نظر استحکام، ماشینکاری، خوردگی و قابلیت ساخت ارائه دهند.
بنابراین نمیتوان تمام آلیاژهای سری ۷۰۰۰ را از نظر عملکرد کاملاً یکسان در نظر گرفت. انتخاب گرید مناسب باید بر اساس شرایط واقعی استفاده از قطعه انجام شود.
یکی از کاربردهای مهم این آلیاژها، تولید قطعاتی است که با استفاده از ماشینآلات تراش و فرز ساخته میشوند.
گرد آلومینیوم به عنوان ماده اولیه، امکان ساخت قطعات مختلفی مانند:
شفت و محور
بوش
فلنج
پایه و نگهدارنده
قطعات ماشینآلات
اجزای تجهیزات صنعتی
قطعات دقیق ماشینکاری شده
را فراهم میکند.
در این روش، قطعهساز ابتدا یک میلگرد یا گرد آلومینیومی با قطر مناسب انتخاب میکند و سپس با استفاده از فرآیندهایی مانند تراشکاری، فرزکاری و سوراخکاری، آن را به ابعاد و شکل مورد نظر میرساند.
انتخاب قطر مناسب در مرحله خرید اهمیت زیادی دارد، زیرا میتواند مقدار برادهبرداری، زمان ماشینکاری و میزان پرت مواد را کاهش دهد.
یکی از مهمترین دلایل توجه صنایع هوافضا به آلیاژهای سری ۷۰۰۰، نسبت بالای استحکام به وزن آنهاست.
در تجهیزات و سازههایی که کاهش وزن اهمیت زیادی دارد، استفاده از یک ماده سبک با استحکام مکانیکی بالا میتواند به بهینهسازی طراحی کمک کند. برخی گریدهای این خانواده در ساخت قطعات سازهای، اتصالات و اجزای ماشینکاری شده مورد استفاده قرار میگیرند.
برخی آلیاژهای آلومینیوم به دلیل وزن پایین و قابلیت ماشینکاری مناسب، برای ساخت نمونهها و قطعات مختلف مورد استفاده قرار میگیرند.
در این بخش، انتخاب گرید مناسب اهمیت زیادی دارد و نمیتوان صرفاً بر اساس عبارت «آلومینیوم ۷۰۰۰» درباره مناسب بودن یک آلیاژ برای قالب یا قطعه خاص تصمیم گرفت.
در تجهیزات ورزشی، کاهش وزن در کنار استحکام مکانیکی اهمیت دارد. به همین دلیل برخی آلیاژهای آلومینیوم با استحکام بالا در تولید قطعات دوچرخه، تجهیزات ورزشی و برخی اجزای سبک مورد استفاده قرار میگیرند.
در ساخت ماشینآلات، تجهیزات اتوماسیون و سیستمهای رباتیک، وزن قطعات و استحکام آنها هر دو اهمیت دارند.
قطعاتی مانند پایهها، اتصالات، فلنجها و اجزای ماشینکاری شده در برخی پروژهها میتوانند از آلیاژهای سری ۷۰۰۰ ساخته شوند؛ البته انتخاب گرید باید بر اساس بار، محیط کاری و روش ساخت انجام شود.
نسبت استحکام به وزن بالا باعث شده است برخی آلیاژهای سری ۷۰۰۰ در قطعات و تجهیزات مهندسی مورد توجه قرار بگیرند. نوع دقیق آلیاژ و وضعیت عملیات حرارتی در چنین کاربردهایی اهمیت ویژهای دارد.
اگر بخواهیم مهمترین ویژگیهای این خانواده را در چند مورد خلاصه کنیم، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ویژگی
توضیح
وزن پایین
چگالی آلومینیوم بسیار کمتر از فولاد است
استحکام بالا
برخی گریدهای سری ۷۰۰۰ پس از عملیات حرارتی به استحکام قابل توجهی میرسند
نسبت استحکام به وزن
یکی از مهمترین مزیتها در طراحی قطعات سبک
قابلیت ماشینکاری
برای ساخت بسیاری از قطعات تراشکاری و فرزکاری مناسب است
تنوع گرید
آلیاژهایی مانند ۷۰۷۵، ۷۰۵۰ و ۷۰۰۵ برای شرایط متفاوت وجود دارند
قابلیت تولید قطعات دقیق
شکل گرد، ماده اولیه مناسبی برای بسیاری از فرآیندهای ماشینکاری است
با وجود مزایای متعدد، سری ۷۰۰۰ برای همه کاربردها انتخاب مناسبی نیست. شناخت محدودیتها پیش از خرید میتواند از انتخاب اشتباه جلوگیری کند.
بسیاری از آلیاژهای پر مقاومت سری ۷۰۰۰، بهخصوص ۷۰۷۵، برای جوشکاری ذوبی متداول گزینه ایدهآلی نیستند. حرارت ایجاد شده در فرآیند جوشکاری میتواند بر خواص مکانیکی و ساختار آلیاژ اثر بگذارد.
اگر قطعه قرار است جوشکاری شود، بهتر است پیش از انتخاب ماده، روش اتصال با متخصص متالورژی یا مهندس ساخت بررسی شود.
برخی آلیاژهای سری ۷۰۰۰ در مقایسه با خانوادههایی مانند سری ۵۰۰۰ یا برخی آلیاژهای ۶۰۰۰، حساسیت بیشتری نسبت به خوردگی دارند.
این موضوع بهخصوص در محیطهای مرطوب، شور یا شرایطی که قطعه تحت تنش قرار دارد اهمیت بیشتری پیدا میکند. انتخاب گرید مناسب و استفاده از روشهای محافظتی میتواند در افزایش عمر قطعه مؤثر باشد.
آلیاژهای پرمقاومت معمولاً نسبت به گریدهای عمومی مانند ۶۰۶۱ یا ۶۰۶۳ هزینه بیشتری دارند.
بنابراین استفاده از آلومینیوم ۷۰۰۰ زمانی منطقیتر است که ویژگیهای فنی آن واقعاً برای پروژه موردنیاز باشد. در قطعاتی که به استحکام بسیار بالا نیاز ندارند، ممکن است یک آلیاژ اقتصادیتر انتخاب مناسبتری باشد.
انتخاب یک گرد آلومینیومی مناسب فقط به تعیین قطر محدود نمیشود. چند مشخصه مهم باید پیش از خرید بررسی شود.
ابتدا مشخص کنید به چه آلیاژی نیاز دارید. ۷۰۷۵، ۷۰۵۰ و ۷۰۰۵ ویژگیهای یکسانی ندارند و نمیتوان آنها را بدون بررسی جایگزین یکدیگر کرد.
حروف و اعداد بعد از نام آلیاژ، اطلاعات مهمی درباره وضعیت متالورژیکی محصول ارائه میکنند.
برای مثال، شرایطی مانند T6 و T651 میتوانند از نظر خواص مکانیکی و رفتار قطعه در فرآیند ماشینکاری تفاوت ایجاد کنند.
اگر قطعه پس از ماشینکاری باید ابعاد بسیار دقیقی داشته باشد، انتخاب وضعیت مناسب ماده اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در خریدهای صنعتی بهتر است ترکیب شیمیایی و در صورت نیاز خواص مکانیکی محصول با گواهی معتبر بررسی شود.
این موضوع بهخصوص برای قطعات حساس اهمیت دارد، زیرا نام آلیاژ به تنهایی تضمین نمیکند که تمام مشخصات محصول با نیاز پروژه مطابقت داشته باشد.
قطر گرد آلومینیوم باید با نیاز قطعه و فرآیند ماشینکاری هماهنگ باشد.
انتخاب ابعاد نامناسب میتواند باعث افزایش حجم برادهبرداری، زمان ماشینکاری و هزینه نهایی شود.
اگر قطعه در معرض رطوبت، مواد شیمیایی یا محیط خورنده قرار دارد، این موضوع باید از همان مرحله انتخاب آلیاژ در نظر گرفته شود.
در برخی کاربردها میتوان از پوششها یا فرآیندهای سطحی مناسب برای افزایش مقاومت در برابر شرایط محیطی استفاده کرد.
مقایسه این دو خانواده یکی از سوالات رایج هنگام انتخاب آلیاژ برای قطعات ماشینکاری شده است.
آلیاژ ۶۰۶۱ معمولاً به دلیل ترکیبی از استحکام مناسب، ماشینکاری، قابلیت ساخت و مقاومت خوردگی در بسیاری از کاربردهای عمومی و صنعتی استفاده میشود.
در مقابل، برخی گریدهای سری ۷۰۰۰ مانند ۷۰۷۵ میتوانند استحکام بالاتری ارائه دهند، اما در بعضی زمینهها محدودیتهایی مانند جوشپذیری پایینتر و حساسیت بیشتر به خوردگی دارند.
بنابراین نمیتوان گفت یکی از این دو همیشه بهتر است. انتخاب باید بر اساس نیاز قطعه، میزان بار، محیط کاری، روش ساخت و بودجه پروژه انجام شود.
برای پاسخ به این سؤال، چند مورد را مشخص کنید:
قطعه قرار است چه کاری انجام دهد؟
چه میزان بار یا تنشی را تحمل میکند؟
آیا وزن پایین اهمیت دارد؟
قطعه در محیط مرطوب یا خورنده قرار میگیرد؟
آیا قطعه نیاز به جوشکاری دارد؟
فرآیند ساخت آن تراشکاری است یا فرزکاری؟
چه میزان دقت ابعادی مورد نیاز است؟
آیا گواهی متریال برای پروژه ضروری است؟
پاسخ به این پرسشها کمک میکند بین آلیاژهای مختلف انتخاب دقیقتری داشته باشید.
گرد آلومینیوم ۷۰۰۰ برای پروژههایی که به ترکیبی از وزن پایین، استحکام بالا و قابلیت ماشینکاری مناسب نیاز دارند، گزینهای قابل توجه است. با این حال، تمام آلیاژهای سری ۷۰۰۰ عملکرد یکسانی ندارند و انتخاب بین گریدهایی مانند ۷۰۷۵، ۷۰۵۰ و ۷۰۰۵ باید بر اساس شرایط واقعی پروژه انجام شود.
در زمان خرید نیز توجه به گرید آلیاژ، وضعیت عملیات حرارتی، قطر، تلرانس، کیفیت سطح و گواهی آنالیز میتواند از بسیاری از مشکلات فنی در مراحل بعدی جلوگیری کند.
اگر برای پروژه خود به گرد آلومینیوم ۷۰۰۰ یا سایر مقاطع و آلیاژهای آلومینیومی نیاز دارید، میتوانید مشخصات فنی و ابعاد مورد نظر خود را بررسی کرده و برای استعلام موجودی و قیمت با مجموعه آلومینیوم نادری در ارتباط باشید.
منبع از : aluminumndr.com/