سرمقاله | شماره ۸۰ | حسن غریبی

رضا امیرخانی در یکی از کتابهایش میگوید در زمان تحصیلش در شریف، فضای سبز وسیعی به وجود آمد و برای تردد دانشجوها، سنگهایی در محلهای مشخص تعبیه شد، اما چون بسیاری از این مسیرها از قضیه حمار خارج بود، چمن پا خورده و لهشده بسیاری یافت میشد که خبر از گذر دانشجوها میداد. امیرخانی پیشنهاد میدهد که یک بار تمام دانشگاه را فضای سبز کنند و بعد از پیدا کردن چمنهای لهشده و رنگ و رو رفته، جای آنها را سنگ بگذارند.
داستان از این قرار است که آدمی اول باید هدفی برای خود پیدا کرده باشد و سپس راهی برای آن بسازد، نه آنکه راهی ساخته شده را بیآنکه بداند هدف نهایی از آن چه بوده، طی کند. که اگر پا در مسیری بدون علم به هدف گذاشته شود، شک، دومین چیز نزدیک به رگ گردن است و هر لحظه میتواند با سوالهایش فرد را به چالش بکشد و از راه به بیراهه بکشاند و حتی چه بسا به کل متوقف کند. معتقدم ندانستن، خود یک عذاب الیم است. به نظرم یکی از بدترین شرایط ذهنی متصور برای یک فرد، تعلیق است. عدم اطمینان از آنچه که قرار است اتفاق بیفتد، می تواند فرد را به حد فلج دائمی برساند که از ترس خطا کردن و انتخاب نادرست، هیچ انتخابی نکند(که این خود یک انتخاب است) و در سر یک چهار راه بایستد و جویی بیابد و گذر عمر ببیند.
مطمئن نیستم که به خاطر دارید یا خیر، اما در زمان کودکی و بازیهای رایانهای، کاراکترهای موجود توانایی حمل وسایل و ویژگیهایی بودند. شمشیری، طنابی، سپری، اکسیری و...؛ وسایلی که نیاز بودند برای رسیدن به هدف انتهایی بازی و یا روبرو شدن با موانع احتمالی.
حتی در منطق آن بازیها هم میگنجید که یک کاراکتر بیش از چند وسیله یا ویژگی را نتواند در هر لحظه داشته باشد. بازی شما را مجبور میکرد با انتخابهای هوشمندانه برخی از وسایل را پس از استفاده عوض کنید یا اگر هدف بازی تغییر کرد وسایل نامربوط را دور بریزید. مهم بود که فرد بداند چه چیز را کجا استفاده کند، کی استفده کند و یا کی با وسیلهای دیگر عوض کند.
اینکه آدمی کسب مهارت کند (مهارت به معنی هرگونه شی، وسیله، دانش و قدرت) خوب است، ولی همواره باید به یاد داشت که دلیل داشتن آن مهارت در زندگی چیست، آیا به صرف پر کردن کوله بار است یا در جایی از مسیر واقعا به کمک آدم میآید. جورج کلونی در فیلم “Up in the Air” در یکی از سخنرانیهایش میگوید:« تصور کنید تمام اشیا و افراد و مایملک خود را در کولهای روی دوشتان ریختهاید، حالا سعی کنید قدمی بردارید. تصور کنید. اگر وزن آن همه بار جلوی حرکت شما برای رسیدن به هدفتان را بگیرد، چقدر مایوسکننده است.»
بعضی چیزها لازم است برای راه رفتن و خسته نشدن، اما بهتر است آدم وقتی کوه میرود، حواسش باشد که درست است هدف، رسیدن به قله کوه است، اما باید توشه و بار به قدری باشد که هم بتوان سنگینی آن را در حین مسیر صعود تحمل کرد، هم آنقدرکه بتواند مسیر برگشت را طی کرد و از خستگی و ماندگی تلف نشد. مهم است که آدم آنقدر بار بر دوش نکشد که به هدف نرسیده، خسته شود و بنشیند به کناری و شروع کند با وسیلههای کوله بارش بازی کردن.