شمارۀ ۹۰ | بررسی عملکرد دورۀ هجدهم شورای صنفی | تیم نشریۀ دردانشکده
شورای صنفی همواره یکی از رکنهای اساسی در یک گروه، فارغ از اینکه دانشگاه باشد یا خیر، برای بهدستآوردن حقوق از دست رفتۀ کسانی است که نمایندگی آنها را بر عهده دارد؛ حال اینکه در دانشکدۀ ما با توجه به شرایط موجود، شورای صنفی نقش پررنگتری هم پیدا کرده و به نوعی پایۀ چهارم میز زندگی دانشجوییِ دانشجویان مهندسی شیمی و نفت است؛ پایهای که حتی با وجود سالمبودن سه پایۀ دیگر، اگر نقصی در آن باشد، زندگی دانشجویی دچار اخلال میگردد. در این نوشتار به بررسی دورۀ اخیر شورای صنفی که کوتاه هم نبود، میپردازیم. در ادامه، نواقص این پایه را زیر و رو میکنیم. امید است در سالهای آتی، میزمان میزانِ میزان شود!
انتخابات دورۀ هجدهم شورای صنفی در اواخر پاییز ۱۴۰۰ برگزار شد. انتخاباتی که طبق معمول برای کاندیداتوری آن دستبهدامن افراد مختلفی شده بودند تا بتواند برپا شود. چندین نفر از نامزدها نیز برای رأینیاوردن تلاش میکردند. در نهایت، به علت عدم کسب نیمی از آرا توسط نامزدها، انتخابات به دورۀ دوم انجامید. نتایج دورۀ اول و دوم به شرح زیر بود:

همانطور که قابل رویت است، مشارکت در انتخابات شورای صنفی در دانشکدهای که مشکلات مختلف از سر و رویش میبارد، بسیار پایین بوده (در دورۀ اول ۳۱ درصد)؛ شما خود حدیث مفصل بخوانید از این مجمل! آمار مشارکت به قدری قلیل بود که نتوانیم عضوی در شورای صنفی مرکز داشته باشیم. همین رأیندادنها، پشتگوش انداختنها و گاه رأیدادنهای کاملاً جانبدارانه، نهتنها چیزی را حل نمیکند، بلکه ممکن است کاری کند پایۀ میز آنقدر کوتاه شود که دیگر قابلاستفاده نباشد. همچنین نکتۀ دیگر نتایج که همه را در شگفتی و بهت و حیرت فرو برد، این بود که اعضایی که در انتخابات دورۀ اول حتی نزدیک به ۷ نفر نخست نبودند، در دورۀ دوم بخشی از شورای مرکزی شدند! به راستی علت چه بود؟ آیا در مدت کمتر از یک هفته، سرِ ما به سنگ خورد و تصمیم گرفتیم یک تیم دیگر نمایندۀ ما باشد؟ حالا ما که نمیدانیم؛ اما نصیحتی به طور کلی برایتان داریم. رمز عبور سامانۀ درسافزارتان (CW) را عوض کنید و نگذارید شماره دانشجوییتان باقی بماند!
حال که چه کند؟
بعد از برگزاری انتخابات و راهیشدن تیم جدید به دورۀ هجدهم، اعضای شورای مرکز در جلسهای برای مسئولیتهای دورۀ جدید تصمیمگیری کردند و در پیام زیر، تصمیمات خود را در کانال صنفی اعلام نمودند:
نائبدبیر و مسئول آموزش:امیرمهدی خطیبیون
کمیتۀ تحصیلات تکمیلی: محمدسینا قنبری
کمیتۀ آموزش دانشجویان ورودی ۹۷: عاطفه شعبانلو
کمیتۀ آموزش دانشجویان ورودی ۹۸: بهاره اسعدی
کمیتۀ آموزش دانشجویان ورودی ۹۹ و ۱۴۰۰:
یاسمن گریوانی
امور مالی: مهدی نجفیزاده
رسانه: ابوالفضل اخلاقی
قبل از اینکه به صحبت دربارۀ این تیم بپردازیم، از دو نفر از اعضای این شورا خواستیم تا بگویند چطور این تیم انتخاب شد و به روی کار آمد.
پریا نعمتالهی: برای انتخاب دبیر، سه نفر از اعضا کاندید شدیم؛ من، سینا قنبری و سهیل رنجبر. جلسهای مجازی داخل ویکلاس صنفی برگزار شد که آقای فهمیده وحدت، دبیر سابق صنفی، نیز حضور داشتند. همه خودشان را کامل معرفی کردند و قرار بر این شد که رأیگیری انتخاب دبیر، داخل تلگرام انجام شود. پس از رأیگیری، ترکیب فعلی برای شورای مرکز انتخاب شد. تعداد دقیق آرا را یادم نیست ولی بهخاطر دارم که آرای من و آقای قنبری بسیار نزدیک بود. پس از مشخصشدن دبیر، از ایشان درخواست کردم که به دلیل حضور در صنفی دورۀ قبل و جهت تبادل تجربه، مسئولیت نائبدبیری را قبول کنند؛ اما ایشان مخالفت کردند. هدف من از کاندیداتوری دبیری، پیگیری خواستههای دانشجویان بود. میخواستم نقش صنفی را در دانشکده، با توجه به اینکه به خاطر شرایط کرونا، کمرنگ شده بود، پررنگتر کنم.
یاسمن گریوانی: راستش برای انتخاب دبیر، بحث و مجادلۀ زیادی داشتیم. رقابت اصلی بین آقای قنبری و خانم نعمتالهی بود و گویی بیشتر رقابت ورودی ۹۸ و ۹۹ بود؛ نه اینکه واقعاً چه کسی شایستۀ دبیری است. در نهایت هم با اختلاف یک رأی، خانم نعمتالهی انتخاب شدند. یادم است حتی برای دقایقی رأیها برگشت؛ اما در نهایت این نتیجه به عمل آمد. برای سایر مسئولیتها هم یادم است که از ورودی ۹۸ کسی حاضر نبود نائبدبیر شود و از ورودی ۹۹ نیز، فکر میکنم آقای خطیبیون تنها کاندیدا بود که انتخاب شد. باقی افراد با همفکری اعضا، مسئولیتی بر عهده گرفتند.
با توجه به اتفاقات این مدت، همۀ ما بهوضوح فهمیدهایم که کار دانشجویی-مدیریتی، بدون تجربۀ قبلی و آشنایی با ماهیت اصلی کار، مثل این است که دستان و چشمان کسی را محکم بسته و از او بخواهید که مسیری پر از پیچ و خم را بدون تجربۀ قبلی طی کند. هر چقدر هم این فرد بخواهد و تلاش کند که این کار را درست به پایان برساند، پیشنیاز کافی برای پیمودن مسیرش را نخواهد داشت. حال اینکه در این دورۀ صنفی، دبیر و نائبدبیر زمانی انتخاب شدند و شروع به فعالیت کردند که در انتهای ترم سوم تحصیلی خود بودند، فارغ از اینکه چقدر به فعالیت دانشجویی مایل بوده و اساساً با فعالیت صنفی آشناییای داشتهاند، مسیر را نمیشناختند؛ این افراد حتی تجربۀ تحصیل حضوری را هم نداشتند. خواستههای دانشجویان که بماند، احتمالاً خواستههای خودشان را هم به طور دقیق نمیدانستند. همینطور اینکه هیچ نقش محوریای به افرادی که از قبل تجربههایی داشتند، داده نشد. این افراد مجرب، خود را کامل کنار کشیده و حتی شهودی از مسیر به آن فرد دست و چشمبسته ندادند. معماران، خشت ابتدایی کج نهادند و دیوار صنفی دانشکده، تا ثریا کج رفت.
مورد دیگری که در این تیم به عنوان کمبود دیده شد، این بود که چرا وقتی یکی از پررنگترین مسئولیتهای شورای صنفی، پیگیری امور تأسیساتی دانشکده است، گروه منتخب حتی یک مسئول تأسیسات هم معرفی نکردند؟ البته میتوان حدس زد که در دورۀ دانشگاه مجازی، آنقدر این مسئله به چشم نیامده؛ اما اینکه افراد نتوانسته بودند پیشبینی مشکلات زمان حضوری پیشرویشان را بکنند و دانشجویان برای گزارش مشکلات تأسیساتی حتی نمیدانستند به چه کسی مراجعه کنند، ضعف بزرگی به حساب میآید.
دورههای برگزارشده
یک ماهی از شروع دورۀ جدید صنفی نگذشته بود که اولین جلسات از سلسله جلساتی که هر دوره موظف به برگزاری آنها است، آغاز شد. با دو جلسۀ آشنایی با چارت که یکی از آنها برای مهندسی شیمی و دیگری برای مهندسی نفت بود و در ۸ بهمن ۱۴۰۰ برای دانشجویان ورودی دانشکده برنامهریزی شده بود، صنفی رسماً فعالیت خود را در زمینۀ آموزش آغاز کرد. همچنین در روز بعد، ۹ بهمن، نیز جلسهای به منظور آشنایی دانشجویان ورودی با سامانۀ انتخاب واحد برگزار شد؛ اما این شروع زیاد تداوم نداشت. در بهار ۱۴۰۱ که ورودیهای ۹۹ دانشکده برای اولین بار حضور در دانشگاه را تجربه میکردند و صنفی در حال گذران سه ماه دوم از دورۀ خود بود، هیچ جلسهای برای رفع اشکال دروس و یا کارگاهی مرتبط با رشته برگزار نشد؛ نه به صورت مجازی و نه به صورت حضوری.

جلسۀ بعدی صنفی در ۱۸ مرداد ۱۴۰۱ به شکل همایشی برای انتخاب رشته برگزار شد. طی این همایش، دانشآموزان علاقهمند، با رشتههای مهندسی شیمی و نفت بیشتر آشنا شده و با اساتید و دانشجویان به پرسش و پاسخ پرداختند.
تابستان گذشت و با شروع پاییز، صنفی بیشتر از همیشه با مسائل حیاتی دانشکده درگیر شد. در نتیجۀ این اتفاق، فعالیت صنفی در زمینۀ کارگاههای آموزشی، به دو کارگاه رفع اشکال، یکی برای درس مکانیک سیالات۱ در ۲۶ دی و دیگری برای درس انتقال حرارت کاربردی در ۱ بهمن، خلاصه شد. در مجموع، این دورۀ شورای صنفی در دانشکده با برگزاری شش کارگاه، کار خود را به پایان رساند.
کمیتۀ آموزش و رفع تداخلها
طبق آییننامۀ جدید که توسط وزارت علوم در آذر ۱۴۰۱ ابلاغ شد، امورات مربوط به آموزش، جزو شرح وظایف شورای صنفی نیست و واگذاری پیگیری امورات آموزشی به شورای صنفی، یک قرارداد نانوشته است. در حدود یک ماه قبل از شروع هر ترم، کمیتۀ تداخلات شورای صنفی توسط مسئول آموزش با حضور نمایندگانی از هر ورودی، تشکیل میشود تا به بررسی برنامۀ کلاسی و امتحانی ارائهشده توسط آموزش بپردازد.
اولین موضوع قابلنقد در عملکرد شورای صنفی، زمان تشکیل کمیتۀ تداخل است. شورای صنفی دانشکدۀ ما، معمولاً این فرآیند را پشت گوش میاندازد و به قدری کمیتۀ آموزش و رفع تداخلات را دیر تشکیل میدهد که امکان رفع بسیاری از تداخلها، اضافهکردن گروه برای یک درس، پیگیری ارائۀ دروس اختیاری و اعمال لیست برنامۀ امتحانی پایانترم، به علت نبود زمان از بین میرود.
در شورای صنفی فعلی، به طور معمول، برنامۀ امتحانات پایانترم در واپسین ساعات مانده به انتخاب واحد، تکمیل و به آموزش ارائه میشود که این موضوع، اعتراض آموزش و دانشجویان را در پی داشته است. نبود برنامهریزی و پایبندنبودن به مهلت ارائهشده توسط آموزش، از ضعفهای شورای صنفی بوده است. این قضیه در جایی شدت پیدا میکند که حتی در ترم بهار ۱۴۰۱، آموزش دانشکده از اعمال نظرات شورای صنفی در رابطه با برنامۀ امتحانی به دلیل دیرکرد قابلتوجه شورای صنفی، سر باز میزند. در مقایسۀ صنفی خودمان با سایر دانشکدهها، همین بس که صنفی دانشکدههای دیگر، از ۴۰ روز قبل از انتخاب واحد کمیتۀ مربوطه را تشکیل میدهند تا بتوانند لیست دروس را پیش از اعلام عمومی توسط سامانۀ آموزش، از مسئول آموزش دانشکده دریافت و تداخلات را با کمک دانشجویان ورودیهای مختلف رفع کنند؛ در حالی که کمیتۀ آموزش برای شورای صنفی ما در حدود ۱۴ الی ۲۱ روز قبل شروع انتخاب واحد تشکیل میشود که با واگذارشدن عمدۀ کارها به روزهای پایانی، امکان گزارش و اصلاح برنامۀ کلاسی از بین میرود.
البته همۀ مشکلات موجود در انتخاب واحد سه ترم گذشته، یعنی بهار۱۴۰۱، پاییز۱۴۰۱ و بهار۱۴۰۲ که مصادف با دورۀ شورای صنفی فعلی بوده، به صنفی مربوط نیست؛ برخی از آنها مربوط به شورای صنفی و برخی مربوط به آموزش دانشکده است. بر خلاف تصورات، صنفی مسئول چیدن برنامۀ کلاسها و رفع تمامی تداخلات نیست. تنها مسئولیتی که متوجه اعضای صنفی است، انجام نیازسنجی در بین دانشجویان برای اضافهکردن گروههای دوم و یا سوم یک درس، پیداکردن تداخلات مختلف دروس و چیدن برنامۀ امتحانی پایانترم و در نهایت ارائۀ آن به آموزش است. حرفشنوی معاونت و مسئول آموزش در قبال گزارشهای واصله از صنفی، به سیاستهای آشکار و پنهان آموزش و نحوۀ تعامل اعضای صنفی با آموزش نیز برمیگردد. جدا از اینکه آموزش فعلی، غیرقابلتعامل است، شورای صنفی نیز تمام تلاش خود را در این زمینه به کار نبرده و همین موضوع، مزید بر علت شد تا همیشه مشکلات مشخصشده اما رفعنشدۀ بسیاری داشته باشیم.
انتقادی که از گوشه و کنار دربارۀ صنفی به گوش میرسد و به نظر نادرست هم نیست، این است که این دورۀ صنفی برای دوستان خود حق ویژهای قائل بوده است؛ از دخالت دوستانشان در امور صنفی و برگزاری فعالیتها گرفته تا پیگیری ویژۀ عدم تداخل برنامۀ درسی و امتحانی همین دوستان. علیرغم اینکه دبیر و نائبدبیر صنفی از ورودی ۹۹ بودند، اما به نظر میرسد که حتی برای ورودی ۹۹ هم نمایندگان خوبی نبودهاند؛ چه رسد به سایر ورودیها. آنچه در کمیتۀ تداخلات پاییز ۱۴۰۱ و بهار ۱۴۰۲ رخ داد، نشان میدهد که «ترم آن ورودی ۹۹ م.شیمی» برای صنفی اهمیت چندانی نداشته و پیگیری تداخلات دروس دوستان خود که ترم آف ورودی ۹۹ هستند یا درگیرنشدن با بقیه ورودیها -به ویژه ورودی ۹۸- برایشان اهمیت بیشتری داشته است. این عدم اهمیت به قدری بود که نائبدبیر، در ابتدا از چارت رسمی ترم ۶ اطلاع نداشتند و معتقد بودند که یکی از دو درس دانشکدهای که امتحان آنها در یک روز (البته در دو ساعت متفاوت) هستند، اصلاً در چارت برای ترم ۶ تعریف نشدهاند. البته که عدم توزیع مناسب نمایندگان ورودی ۹۹ که در کمیتۀ رفع تداخلات حضور داشتند نیز قابلتوجه است.
اتاق همیشه خالی؟
به صورت معمول از طرف معاونت دانشجویی به گروههای دانشجویی فعال و اصلی دانشکده و دانشگاه، برای تعامل بهتر اعضای گروه و همچنین حفظ و نگهداری اموال آن گروه در فضایی مشخص، اتاق تعلق میگیرد.

اینکه در معدود ساعاتی که فرد/افرادی داخل اتاق صنفی بوده/بودهاند، چه رخ میداده و نمیداده، در این متن نمیگنجد؛ اما آنچه که مشخص است، این است که اتاق صنفی اغلب خالی بوده و یا حداقل درِ آن قفل بوده است. اگر هم در آن باز بوده، احتمالاً فردی به غیر از اعضای شورای مرکزی داخل اتاق بوده که توانایی پاسخگویی به دانشجویانی که برای پیگیری مشکلات خود به صنفی مراجعه میکردند را نداشته است.

در دورۀ اخیر صنفی، به قدری دایرۀ ارتباطی صنفی بسته بوده که همواره افراد مشخص و محدودی در آن معدود ساعاتی که درب باز بوده، داخل دفتر صنفی دیده میشدند و تعامل با دانشجویان دیگر و افراد جدیدتر صورت نگرفته است. همین موضوع باعث شده تا عمدۀ دانشجویان جدیدتر، مخصوصاً ورودیهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، با افراد شورای مرکز، وظایف و مسئولیتهای صنفی به صورت کامل آشنایی نداشته باشند و حتی دید نسبی معقولی هم نسبت به ساز و کارهای صنفی وجود نداشته باشد. استقبال کم دانشجویان از شورای صنفی و مشارکت کم در انتخابات، نتیجۀ مستقیم عدم جذب بوده که خود ممکن است مشکلات بزرگتری مثل به حدنصابنرسیدن تعداد کاندیدهای انتخابات و تشکیلنشدن شورای صنفی برای دانشکده را به دنبال داشته باشد.
قهوه و کمد من کجاست؟!

همانطور که بالاتر هم اشاره کردیم، یکی از عمدۀ مسئولیتهای صنفی، پیگیری امور تأسیساتی دانشکده است که البته از همان ابتدا مسئول مشخصی در تیم نداشت. یکی از این امور، پیگیری وضعیت کمدها و اجارۀ آنها به دانشجویان است. در این زمینه مسئول امور مالی صنفی بهجد پیگیری خود را انجام داد و کمدهایی را که دو سال بود کسی از آنها استفاده نکرده بود، برپا کرد. وی کمدهایی را که بعضی از مستأجران آنها در آمریکا و اروپا به سر میبردند، دوباره تحویل گرفت و با دستان خودش، شروع به تعویض قفلها کرد. در نهایت، این کمدها با اولویت دانشجویان بزرگتر اجاره داده شدند. در سایر مسائل تأسیساتی، رسماً مسئولی وجود نداشت و اوضاع دانشکده نابسامان بود؛ از نبود وندینگ تا مدام خرابشدن آن، از شکستهبودن لامپ دستشوییها تا گرمایش کم یا زیاد کلاسها در زمستان. البته ممکن است برخی از این موارد اصلاً به گوش صنفی نرسیده باشد؛ اما صنفی در حالت ایدهآل خود باید مشکلات تأسیساتی را پیگیری میکرد. از طرفی نیز عدم ارتباط کافی با دانشجویان میتواند دلیل این باشد که در جریان مشکلات قرار نگیرند. مثلاً یک راه پیشنهادی میتوانست ارتباطگرفتن از طریق کانال و گروه شورا و جذب اعضا به سمت آن، نه فقط برای مشکلات تأسیساتی، بلکه تمام مشکلات بین دانشجویان باشد. صنفی این دوره در کمتر زمانهایی از این پتانسیل استفاده میکردند و مقدار جذب اعضا بهشدت پایین بود.

اطلاعرسانی ضعیف
از آنجایی که صنفی جزو بدنۀ دانشجویی محسوب میشود، نیاز است که ارتباط خود را به صورت دائمی با این قشر حفظ کند. صنفی فعلی علاوه بر اینکه در سایر بخشها ضعفهایی داشته، در بخش اطلاعرسانی نیز ضعیف عمل کرده است. این عملکرد ضعیف که ابتدا در دوران مجازی بوده، در دوران حضوری نیز ادامهدار شده است؛ از اکانت تلگرامی روابط عمومی صنفی که در برخی مواقع last seen time a month ago میشد تا عدم استفاده از ظرفیت فیزیکی دانشکده در دوران حضوری. اطلاعرسانی ضعیف و گزارش ضعیف برنامهها، عدم ارائۀ نتایج پیگیریها و نبود ارتباط مستقیم با دانشجویان دانشکده چه در فضای مجازی (کانال تلگرامی صنفی و گروه جامع دانشکده) و چه در فضای حضوری باعث شده است تا دانشجویان، صنفی را چیزی جدا از خود بدانند و دیواری را بین خود و صنفی احساس کنند.
صنفی باید برای حفظ ارتباط دوطرفۀ بین خود و دانشجویان در بخش اطلاعرسانی کانال تلگرامی، حساسیت بورزد. گزارش تمامی جلسات داخلی و جلسات مشترک با هیئترئیسه را منتشر کند و از پیگیریهایی که بوده، بنویسد و دانشجویان را از ریز امور باخبر سازد. اگر قصد برگزاری کارگاه و دورۀ آموزشی دارد، از چند روز زودتر اطلاعرسانی کند و حداقل به نحوی این اطلاعرسانی را داخل گروههای ورودیهای مختلف انجام بدهد. به این ترتیب، رفتهرفته فاصلۀ بین صنفی و دانشجو ترمیم شده و صنفی مجدداً به عنوان بدنۀ دانشجویی تلقی خواهد شد.
پاییز و ممنوعالورودیهایش
در پاییز ۱۴۰۱، دانشگاه بدون پروتکل قانونی و طیکردن روال مشخصی، دست به ممنوعالورود کردن غیرقانونی تعداد بسیاری از دانشجویان زد. در این بین، دست دانشجویان ممنوعالورود که از دانشگاه کوتاه شده بود، فقط به صنفی میرسید و صنفی مسئولیت پیگیری وضعیت ممنوعالورودها را برعهده گرفت.
تعدد ممنوعالورودیهای دانشکده و عدم پاسخگویی مسئولین دانشگاه، کار صنفی را برای پیگیری سختتر میکرد؛ اما با این حال، صنفی دانشکده در این زمینه پیگیری مطلوبی را از خود نشان داد. این پیگیری مطلوب عمدتاً به عملکرد یکی از اعضای صنفی باز میگردد و همچنان به عملکرد برخی از اعضا که نسبت به این قضایا کاملاً بیتفاوت بودهاند، نقد وارد است.
گوشهچشمی به نظرسنجی
در نظرسنجیای که توسط نشریه در بین دانشجویان برگزار شد، به ترتیب اصلاح برنامۀ امتحانات، اصلاح برنامۀ هفتگی کلاسها و رفع تداخلهای موجود و پیگیری وضعیت ممنوعالورودها و بازداشتشدهها از پرتکرارترین خواستههای دانشجویان از شورای صنفی این دوره بوده که در حدود ۸۶% افراد در پیگیری تمامی خواستههای خود به نتیجه نرسیدند.
خوب است که چنین نظرسنجیهایی توسط خود صنفی نیز برگزار شوند تا صنفییون بهخوبی با انتظارات دانشجویان آشنا و برای پیگیری آنها برنامهریزی کنند.
کلام آخر
متأسفانه در شورای مرکزی دورۀ هجده شاهد عدم فعالیت تعداد قابل توجهی از اعضای تیم بودهایم. برخی از اعضا، نه تنها بیخیال بودهاند، بلکه انگار اصلاً وجود خارجی نداشتند! این موضوع جای سوال دارد که چرا باید شاهد حضور چنین افرادی در شورای مرکز باشیم که نه فعالیت میکنند، نه استعفا میدهند.
به طور کلی بزرگترین ضعفهای دورۀ گذشته را میتوان اینگونه عنوان کرد: عدم وجود تجربۀ کافی، عدم مسئولیتپذیری تمام اعضا با وجود اینکه خودشان داوطلبانه وارد این کار شدند، عدم استفاده از تمام نیروها و پایکاربودن تعداد اندکی از اعضای شورای مرکز، نداشتن برنامهریزی درست برای انجام وظایف و کمبود چشمگیر برنامۀ بلندمدت برای پیشرفت در دانشکده.