شمارۀ ۱۰۶ | خشت سوم | درسا سلسله
عینک وسیلهای است که به کمک آن میتوانیم بهتر ببینیم. شاید گاهی فراموش کنیم عینک بر چشم داریم؛ اما چه یادمان باشد چه نباشد، پیوسته در کیفیت دیدمان تأثیر دارد. تأثیر عینک بر بینایی مشابه اثر «معنا (Meaning)» در زندگی و جهانبینی ماست. معنا همان دریچهای است که تعیین میکند زاویۀ دید ما به مسائل، به چه شکل باشد. در شرایط سخت، مشابه شرایط جنگیای که تجربه کردیم، معنا کمک میکند در مقابل مشکلات موجود دوام بیاوریم. شاید متوجه حضور مستقیمش نشویم؛ ولی همان چیزی است که دلیل میتراشد برای تحمل درد و به برداشتهایی که از شرایط داریم جهت میدهد.
پرستاری را تصور کنید که در شرایط جنگ باوجود تمام ناامنیها، دور از خانواده به کارش ادامه دهد. یک معنا برای همچین فردی میتواند این باشد که چرا باید در چنین شرایطی کار کند و رنجی که تحمل میکند را بینتیجه بداند؛ معنای دیگری که ممکن است برای او وجود داشته باشد این است که بپذیرد اثری بر تعیین زمان اتمام این شرایط ندارد، ولی میتواند رنج بقیۀ افراد را کم کند. وقتی شرایط سختی پیش میآید، معناها اهمیت جدیتری پیدا میکنند.
از سمت مقابل در زمان مواجهه با یک بحران اینچنینی، یکی از مواردی که برای افراد ایجاد میشود، «تروما» است. تروما میتواند باورهای افراد را نابود کند و عینک معنا را خرد میکند. با عینک شکسته نمیتوان دید خوبی داشت. در همین شرایط حساس است که تو میمانی و عینکی خردشده. در این زمان، فرد احساس میکند دنیا بیمنطق، ناعادلانه یا خطرناک است. معناهایی که قبل از آن دربارۀ امنیت، اعتماد، عدالت، خدا و خانواده در ذهنش داشته، میتواند از هم بپاشد. گسترۀ این اتفاق محدود به تعاریف اینچنینی نیست و میتواند مسیرهایی که فرد برای آیندۀ خود در نظر داشته را تغییر دهد. برای مثال، تصمیم به مهاجرت یا منصرفشدن از آن.
تا زمان نوشتهشدن این متن، ما دوازده روز جنگ را پشت سر گذاشتهایم. ترکش این جنگ فقط بر درودیوار شهر نبوده و عینکهای زیادی را شکسته. به نظر میرسد عینک شکسته، دیگر قابلاستفاده نباشد. عینک نویی باید دست و پا کرد؛ اما آنقدرها هم این کار ساده نیست. تجربههای زیادی باید پا پیش بگذارند و موارد زیادی دستبهدست هم دهند تا معناسازی اتفاق بیفتد.
شاید شرایط پس از آتشبس، عادی به نظر برسد؛ اما این عادیبودن فقط در مقایسه با شرایطی است که آن چند روز تجربه کردهایم؛ وگرنه حالوهوای فعلی با کلمۀ «عادی» غریبه است. اگر در این شرایط بهاصطلاح عادی، بازگشت به شرایط قبلی برایتان سخت است، اندکی مکث کنید. اول از همه بپذیرید که تعداد زیادی از افراد حالت مشابهی با شما دارند. دقت کنید! احتمالاً همان نزدیکیها عینکی خردشده خواهید دید؛ چسب کارساز نیست! اول از همه به خود زمان بدهید و بیشتر فکر کنید. ذات انسان است؛ همهچیز در نهایت کمرنگتر و پذیرفته میشود، اما بهمرور زمان.