ویژهنامۀ نوروز 1403 | خشت دوم | سوگل اقبالی
با ازدحام جمعیتِ داخل ایستگاه، به سمت قطار رفتم. ۱۵ دقیقهای میشد که روی صندلیها، خیره به سقف، منتظر بودم. در آن مدت لحظهها آنقدر کند گذشتهبود که وقتی قطار رسید، به خودم گفتم: «اگر این زمانها از دست نمیرفت، احتمالاً تا الان قلههای موفقیت را فتح کردهبودم.»
در میان همهمههایِ بیملاحظۀ ذهنم، بهسمت قطار رفتم. میخواستم قبل از اینکه خوابم بگیرد، به خانه برسم. شاید اینطوری در درس «ترمودینامیک2» به مباحث تدریسشدۀ استاد میرسیدم. داشتم فکر میکردم وقتی برسم، احتمالاً قهوه بتواند من را بیدار نگه دارد تا بفهمم برای «خشت» چه بنویسم. نکند همین اولکاری، ریشسفیدهای جمع ناامید شوند. اگر خوب از آب درنیاید چه؟ وای اگر یکی از استادها بخواندش! با خودم میگفتم: «عمراً دیگر متن قبول کنم.»؛ یکی از همان عمراًهایی که بعداً با «از پس این یکی هم برآمدیم!» جایگزین میشوند.
تقریباً به در قطار رسیدهبودم. کلافه از جمعیت و افکارم، حس کردم چیزی در پهلویم فرومیرود. باید یک دستفروش باشد. دلم میخواست تمام شلوغیهای سرم را در صورتش فریاد بکشم؛ ولی هرچه باشد، دادوفریاد صَرف یک وعدۀ غذا نیست که هر وقت به سرت زد انجامش دهی. کنار کشیدم تا عبور کند و بیخیال ما شود.
وارد قطار که شدم، دیدم آن خانم دستفروش تنها نیست و پسری نهایتاً 12ساله پشتسرش است. حدس میزدم پسرش باشد. به خانم و آویزهایی که همراه داشت، نگاه کردم. میتوانستم سنگینی آنها را روی دستش احساس کنم. دستهای پسر را نگاه کردم تا ببینم او چه دارد. وسایلش را که دیدم مطمئن شدم مادر و فرزند هستند. مادر چهار بسته کیسهٔفریزر دستش دادهبود؛ تنها چهاربسته تا نه خسته شود، نه حس کند حضورش کمرنگ است.
به چشمان مملو از نگرانی پسرک خیره شدم. نمیدانم در کدام دنیا سیر میکرد؛ اما گمان کنم آن نگاههای نگران، تنها به این میاندیشیدند که آیا روزی آنقدر پول درمیآورد که دیگر رنگ دیوارهای مترو را نه خودش و نه مادرش ببینند؟ حالا به ته واگن رسیدهبودند و در آن جمعیت، نمیتوانستم پیدایشان کنم. رفتهبودند؛ ولی افکارشان در هوای واگن جا ماندهبود، مثل مال من در ایستگاه دانشگاه.
آن مادر و پسر، آن آویزهای سنگین و کیسههای سبک، کم دانشگاهی نبودند. برای یک لحظه دیگر مهم نبود چهکسی هستم یا میشوم؛ یک آدمحسابی یا معضل اجتماع؟ همین که میدانستم مادر و پسری در دنیا هستند که بدون رد و بدلکردن کلمهای اینگونه به یکدیگر عشق میورزند، کافی بود. مهم نبود ۱۰ سال دیگر، من یا آن مادر و پسر کجا هستیم، آن پسر پولدار میشود یا نه، مادرش را سالبهسال خواهددید یا نه؛ مهم این بود که آنها در آن لحظه و مکان وجود همدیگر را فهمیدهبودند و از هم مراقبت میکردند. نهتنها آن دو، هرکسی یک بار محبت خالصانه را عمدی یا غیرعمدی، از آشنا یا غریبه دریافت کردهاست و این یعنی دستگاه دنیا هرچند فرسوده است، اما درست کار میکند.