ویژهنامۀ نوروز 1403 | قدردانی از طبیعت با نگهداری و پرورش گیاهان | آرتینا تنزن
آغاز، سکوتی درمیان هیاهویی عظیم چه حسی دارد؟ حسی سرشار از آرامش یا حسی غریب؟ شاید هم هر دو. چیزی که میتواند ساعتها احساساتمان را سرگرم کند؛ بدون لحظهای کلافگی یا خستهشدن از انتظار. شاید اولین حسی که بعد از انتظارهای فراوان با شنیدن کلمۀ آغاز در وجودمان احساس کنیم، آرامش یا حسی مانند دمی عمیق در هوایی غرق در بوی نم باران باشد. توصیفش سخت است و برای هرکس متفاوت. شاید بتوان با کلمهای مناسبتر بیانش کرد؛ بهشت. میتوان گفت بهشت با آغاز بهار بهوجود میآید. باز هم کلمۀ آغاز. شاید بهشت، تجلی همین کلمه باشد. شاید شروع بوهای خاص یا شروع چشیدن خوراکیهای خوشمزه یا هجوم رنگها باشد.
در کنار همۀ اینها، یک چیز است که اگر نباشد، زمینۀ این زیباییها و حسهای ناب بهوجود نمیآید. چیزی که شاید مستقیماً متوجهاش نشویم؛ ولی ذوقی که هرروز در این بهشت تجربه میشود بهخاطرِ آن است؛ گلها و گیاهان و گلبرگهای لطیف و شگفتانگیزشان. ممکن است با نگاهکردن به این گلبرگهای کوچک، در گوشهای از ذهنمان به خوبیها و لذتهایی که زود تمام میشوند فکر کنیم. با وجود عمر کوتاهِ این گلبرگهای کوچک و حس فوقالعادهای که هنگام لمس و بوکردنشان تجربه میکنیم، از دیدن و لمسکردنشان، از اینکه وقتی قدم میزنیم، زیبایی رنگارنگشان ما را مجذوب خود میکند، سیر نمیشویم. مخصوصاً هنگام تماشای شکوفههایی که درختان، آنها را مانند نوزادی در آغوش گرفتهاند و دیدنشان قلب انسان را بهوجد میآورد.
نزدیک روزهای رنگی و پر از ذوق نوروز، هرکس تکهای از این بهشت را به خانۀ خود میبرد. حسی گذراست ولی ماندگار. شاید جملهای که گفتم عجیب بهنظر برسد؛ اما آن حس زندهبودن و شادابی که تجربه کردهایم حتی با دیدن خشکشدن گلها و ازبینرفتنِ خاصترین رنگ سبز روی برگهای آنها، همچنان در قلبهایمان حس میشود؛ البته این عمر کوتاه آنها از طرفی خوب هم هست. شاید باعث شود که خوشیهای کوچک و کوتاهمدت را جدیتر بگیریم. مثل تعریف و تمجیدی ناگهانی یا شنیدن خبر خوبی در مواقعی که انتظارش را نداریم. چه زیبا میشود اگرعشق، حسوحال خوب نوروز و شروع بهار فقط مختص چند روز نباشد و بتوانیم هرروز این تکههای بهشت را به عزیزانمان هدیه دهیم یا حتی با توجهِ هرروزه و آبیاری آنها، این نگهداری از عشق و ارزش را قوت ببخشیم. همیشه نباید زندگی در روتینهایی تکراری خلاصه شود. گاهی لازم است از این موجودات حساس و زیبا نگهداری کرد تا با لطافتشان، وخامتی که در قلب انسانها بهوجود آمدهاست را کاهش دهند. حال برای داشتن این تکههای بهشتی به خرید گلوگیاه میرویم، در مکانهایی قدم میگذاریم که انگار دنیایی متفاوت از دنیای ما هستند. بهمحضِ ورود با هوایی روبهرو میشویم که انگار طوری گرما و سرما با هم به تعادل رسیدهاند که ریهها هم از ذوق و حس شادابی، تحمل آن را ندارند. جایی که کسی از روی اجبار به آنجا نیامدهاست. همه آرامش دارند. وقتی خرید میکنند با لبخندی روی لب قدم میزنند. وای! بوی آنجا قابلِتوصیف نیست. حتی از بوی جنگلی که باران روی برگهای درختانش خورده هم لذتبخشتر است. بهشتی کوچک، نزدیک زیباترینِ فصلها، بهار.
در روز سیزدهم تعطیلات عید نوروز برای قدردانی و همچنین لذتبردن از طبیعت، از خانههایمان بیرون میآییم تا این روز را با گلها و گیاهان و بوی تازه بهار بگذرانیم. روزی که در گوشهای از کاغذ زمان، به نام روز طبیعت ثبت شدهاست و نشاندهندۀ احترام، عشق و توجهی است که به طبیعت داریم. اگرچه هرروز، روز طبیعت است و لطف این معجزههای زیبا بیشتر از تصور ماست؛ بااینوجود، گاهی کمترین توجه را در روز خودشان دریافت میکنند. چقدر متواضع!
به همین منظور، بهتر است درمورد بعضی از آنها صحبت کنیم. سُنبل نماد تولدی دوباره است و برای نشاندادن آن، خود را گوشهای از هفتسین جای دادهاست. در بین جمع گلها، پایداریاش معروف است. گلی که رنگهای متنوعی دارد. بسیار قانع است و نگهداری و مراقبت از آن، نیازمند سختیهای زیادی نیست. گلی دیگر، رویاییترین آنها است، گل سرخ. با قدمت چند میلیون سالهاش و حالت اعجابانگیزِ کنار هم قرارگرفتن گلبرگهایش، شاهکاری را به نمایش میگذارد. نماد عشق است و کنترل احساسات دربَرابر آن سخت است. انگار گربهای دیدهایم و میخواهیم آن را فشار دهیم و بغل کنیم؛ ولی آنقدر ظریف است که به نگاهکردن و تحمل احساسات خود راضی میشویم. سلطهگرهای لطیف و زیبایی هستند که در گلدان خود و با خونسردی تمام نشستهاند و آرامش آنجا را حفظ میکنند. شاید باید بگوییم مانند نوزادی هستند که در تخت خود بین لباسهای نرم و کوچکشان با دستانی با لطافتی غیرقابلِتوصیف، آرام گرفتهاند. گلدان نه، شاید درختانی باشند با میوههایی حاصل از شکوفهها، که به ما هدیه میدهند. شاید باغچهای کنار کلبهای چوبی با هوایی نمناک باشد و موسیقیاش، صدای بههمخوردن برگهای درختان و خشخش آتش است. بخشی کوچک از بهار که حتی با شنیدن اسمش هم یاد گیاهان میافتیم.
کلمات ناتوانتر از بیان این حس ناب و چشیدن بوهایی است که نزدیک این روزها تجربه میکنیم. شاید دلیل اینکه هنوز میتوان با این تجربۀ شگفتانگیزو تکرارشونده همزادپنداری کرد، همین باشد که جایگاهشان را در قلبمان محکم کردند و جلوی آسیب و خشمی که بهراحتی در دنیا تجربه میشود را گرفتهاند. این موجودات حساس و لطیف، با رنگهای خاصی که مشابهاش ساخته نشدهاست، بهدنبال توجه و عشق هستند. این چیزی است که با عمر کوتاهشان به ما یاد میدهند.