
در ادامه برنامه مطالعاتیام برای شناخت ادبیات آمریکا، سراغ رمانی رفتم که معتقدم با اینکه در یک سفر کوتاه ، قبل از آن که نوشتن را آغاز کنم خوانده بودمش، تاثیرش در هرآنچه که نوشتهام بسیار پررنگ است. این بار سعی کردم، از سر و صدایی که در حاشیه این کتاب وجود دارد فاصله بگیرم و با یک سوال کهنه شروع به خواندنش کنم: چیست این حال بدیِ لذت بخش؟ این گرایش به نزاری و رنجوری خودخواسته؟ ما چرا میخواهیم شبیه هلدون کالفیلد باشیم؟ چه چیزی در این افسردگی و غمزدگی این اندازه جذاب است؟
دقیقا با خواندن همین رمان بود که به ژانر بلوغ علاقهمند شدم. همیشه هنگام داستان نوشتنهایم به شخصیتاش میاندیشیدم و اکنون که دوباره رمان را خواندم، حضورش پررنگ تر هم خواهد شد. مهم ترین ویژگی در شخصیت پردازی او، که مرا دلبسته به شخصیتهای این ژانر میکند نفی و عصیان است. هلدون کالفیلد در حال نه گفتن است به هر آنچه در بافت زیستیاش میگذرد. به آرمانهای اجتماعی میخندد، به سیستمها و نظامهای آموزشی و پرورشی نه میگوید، به عشق و روابط بدبین است، خانواده را اساسا ساختاری از هم پاشیده میداند. و عصیانش هم همین پرسه چند روزه در نیویورک است، با روش زندگیای شبیه رویای آمریکایی – و همینطور کاملا در تضاد با آن. او عمیقا بچهی نیویورک و ساختار فرهنگی سیاسی کشورش است، حالا هرچقدر هم بخواهد فحش هالیوود بدهد. او با مشروب خواری قبل از سن قانونی عصیان میکند، با ادای آدمهای تیر خورده را در آوردن. با دعوت کردن یک فاحشه به اتاق هتل و تلاش برای صحبت کردن با او، که روزهایش را چگونه میگذراند. همانطور که خودش میگوید ترسوتر از این حرفهاست که دست به کار بزرگتری بزند.
همیشه بلوغ را تنها مجال برای این عصیان علیه نظامها دانستهام. مجالی کوتاه که شخصیت با بی اعتنایی، به هرچه بزرگترها ارزش میدانند میتازد و پشتش هم نمیلرزد که از فلان جایگاه ازل شود. هلدون بی شک در نهایت به دشت آرزوهایش نمیرسد. ناطور بچههای کوچک نخواهد شد، و کلیت نظام جامعهاش، هلدون بزرگتر شده را در خود حل خواهد کرد. او فقط جرئت کرد برای چند روز در مقام نوجوانی بی اعتنا، به هر آنچه در جهانش حضور دارد هجوم ببرد؛ پس از آن مجبور به تسلیم است. همان طور که معلماش در انتهای کتاب به او میگوید.
آنچه پرسش ابتدای متن را شدیدا برای من مهم و کنجکاو کننده میکند، تاثیر عمیق شخصیتهای داستانی و سینمایی از این گونه تفکر است. هلدون در نوعی انکار و افسردگی به سر میبرد که برای مخاطب لذت بخش به نظر میرسد. دوست دارد خودش در همان جایگاه قرار بگیرد، در کافهای تا نیمه شب تنها بنشیند، سیگار دود کند و اشک بریزد. بی اعتنا نسبت به ارزشهای اخلاقی و معیارهای اجتماعی، در خیابانها مست راه برود و در دریای اندوه و ناامیدی غرق شود. چه چیزی در این غمزدگی یا به قول انگلیسیها فاکدآپی این اندازه پرکشش است؟ اینگونه به نظر میرسد که هلدون در حال زندگی کردن ترسهای مخاطبانش است. مخاطبی که از افتادن در درسهای مدرسه ترسیده و آرزوی همین بیخیالی هلدون، تا آخر عمر رهایش نمیکند.