
تاریخ نگارش: ۲۱ / ۶ / ۱۴۰۲
شرکت های بزرگ فناوری هر روز بزرگتر میشوند. امسال تا این لحظه مجموع ارزش بازار پنج غول دیجیتال آمریکا - آلفابت، آمازون، اپل، متا و مایکروسافت – یک و نیم برابر شده. حدودا 9 تریلیون. این تقریباً یک چهارم کل شاخص s&p 500 است، شاخصی از بزرگترین شرکت های آمریکا (که در دورهی مذکور فقط 17 درصد افزایش داشته است). این پنج شرکت تقریباً 60 درصد از فروش، سود و هزینههای تحقیق و توسعهی همه شرکتهای فناوری در این شاخص را تشکیل میدهند. همینطور به طور گسترده ای انتظار می رود که آنها برندگان اصلی انقلاب هوش مصنوعی باشند.
دولت ها به این سلطه در بازار، با دلهره ای فزاینده نگاه میکنند. در 12 سپتامبر، وزارت دادگستری آمریکا با متهم کردن گوگل به سوء استفاده از موتور جستجوی اینترنتی خود، در جهت ایجاد انحصار، در بزرگترین پرونده ضد انحصار در دو دهه اخیر، با گوگل و شرکت مادر آن، آلفابت، رویارویی در دادگاه را آغاز کرد. در این ماه، یک قانون اتحادیه اروپا پنج شرکت بزرگ را به عنوان "دروازه بانان" دیجیتال نامگذاری کرد، که آنها را از ادامه دادن برخی سیاست های خود که باعث تبعیض علیه برنامه های شخص ثالث در پلتفرم هایشان می شود، و همینطور مواردی از این دست، منع می کند. مخالفین قوانین اعتماد شکنانه در جهان، استدلال میکنند که غولها آنقدر بزرگ شدهاند که تمام اکسیژن اکوسیستم فناوری را میمکند و رقبا را به سمت انقراض و نابودی سوق میدهند و یا در بهترین حالت، پیشرفت را برای دیگران سخت میکنند. کافیست از اسنپ، اسپاتیفای یا زوم بپرسید!
با این حال، مانند اکوسیستم های طبیعی، اکوسیستم های تجاری هم فرصت هایی را برای تازه واردان ایجاد می کنند. پنج شرکت بزرگ، برای ادامه رشد با نرخ های خارق العاده ای که سرمایه گذاران آن ها انتظار دارند، بیشترین توجه را به بازارهایی دارند که به اندازه کافی گسترده هستند تا تفاوت معنی داری در درآمدشان ایجاد کنند که مجموعاً در سال گذشته این درآمد به یک و نیم تریلیون دلار رسید.
این بدان معناست که آنها زمینه های خاصی را که کوچکتر هستند اما به طور بالقوه هنوز سودآور هستند، نادیده می گیرند. شرکتهای مبتکری که چنین جایگاههایی را شناسایی میکنند و میتوانند از آنها بهرهبرداری کنند، نه تنها از پس آن بر میآیند، بلکه در سایه غولها پیشرفت نیز میکنند.
برای مثال کمپانی گارمین را در نظر بگیرید. این کمپانی در سال 1989 تاسیس شد و در استفادهی تجاری از سیستم های مکانیابی مجهز به جیپیاس پیشگام شد. تا سال 2008 حدود یک سوم از بازار دستگاه های مکانیابی قابل حمل را -که عموما بر روی داشبورد ماشین ها نصب میشدند- به خود اختصاص داده بود که حدود 72 درصد از فروش شرکت را تشکیل میداد. سپس گوگل، برنامه گوگل مپس خود را ابتدا در سال 2008 برای گوشی های هوشمند اندرویدی و سپس چهار سال بعد برای آیفون منتشر کرد. بعد از آن رانندگان می توانستند به سادگی از موبایل های خود برای پیدا کردن مسیر استفاده کنند، به جای اینکه یک دستگاه خارجی اختصاصی برای این کار داشته باشند. در سال 2014، درآمد گارمین از بخش خودروسازی خود نسبت به شش سال قبل به نصف کاهش یافت و به 1.2 میلیارد دلار رسید.
یک سال بعد، اپل ضربه دیگری وارد کرد. اپل اولین ساعت هوشمند خود را رونمایی کرد که خطر تضعیف تجارت رو به رشد گارمین، در فروش دستگاه هایی برای علاقه مندان به تناسب اندام و فعالیت های ورزشی فضای باز را به همراه داشت. با این حال، این بار، شرکت کوچکتر در برابر حمله مقاومت کرد. گارمین تمرکز خود را بر ساعتهای گرانقیمت و ردیابهای تناسب اندام قرار داد که برخی از آنها چندین برابر قیمت بهترین اپل واچ به فروش میرسند. با انجام این کار، یک پایگاه کاربر وفادار از کوهنوردان، دوندگان و دیگر ورزشکاران متعصب برای خود ایجاد کرده است. در ماه آوریل، مارک زاکربرگ -رییس متا که از طرفداران متعصب ورزش است- عکسی از ساعت گارمین خود پس از اتمام یک دوی 5 کیلومتری منتشر کرد.
جورج لیواداس از شرکت سرمایهگذاری Upslope Capital معتقد است که Garmin یکی از معدود شرکتهایی است که یک نام تجاری ممتاز در بازاری که با اپل رقابت میکند ایجاد کرده است. امروزه مجموع درآمد سالانه 5 میلیارد دلاری آن تقریباً دو برابر زمانی است که اولین اپل واچ در قفسهها عرضه شد. ساعتهای هوشمند و ردیابهای تناسب اندام تقریباً 60 درصد از فروش شرکت را تشکیل میدهند (بقیه از سیستمهای مکانیابی حرفهای برای کشتیها و هواپیماها به دست میآید).
یکی دیگر از شرکتهایی که موفق به شناسایی یک شکاف در بازار تکنولوژی شده، Dropbox است که در زمینهی ارائهی افضای ذخیره سازی ابری فعالیت میکند. استیو جابز، یکی از بنیانگذاران اپل، زمانی از محصول این شرکت به عنوان «یک ویژگی، نه یک محصول» یاد کرد و کار آن را کم ارزش تلقی کرد.
با اینکه دراپباکس در سال 2008 تاسیس شده است، تا کنون با اپل، گوگل، مایکروسافت و مدتی هم با آمازون سرشاخ شده و این شرکت ها را به چالش کشیده است. رقبای بزرگتر آن، همگی فضای ذخیرهسازی ابری را با سرویسهای دیگر همراه میکنند. به عنوان مثال، مشتریانی که در سرویس جیمیل گوگل ثبت نام می کنند، مقداری فضای ذخیره آنلاین رایگان دریافت می کنند. اما این امکانات، اگرچه اغلب رایگان هستند، اما فاقد عملکرد دراپ باکس هستند. به گفته Rishi Jaluria از رویال بانک کانادا، دراپ باکس در ابتدا متوجه شد که بسیاری از کاربران به چیزی بیش از یک مکان برای ذخیره کردن فایلها نیاز دارند. برای مثال عکاسان و دیگر هنرمندان می خواهند فایل های با وضوح بالا را بدون اینکه در مورد اندازهی فایل نگرانی داشته باشند ذخیره کنند. این کاربران اغلب آماده پرداخت هزینه برای راحتی بیشتر هستند. دراپ باکس با توسعه ویژگیهایی که برای آنها جذاب است، اخیراً یک ابزار جستجوی مجهز به هوش مصنوعی برای یافتن و خلاصهسازی اسناد توسعه داده است که باعث شده تا همچنان به جذب مشترکین جدید ادامه دهد.
یک شکاف قابل بهره برداری در بازار می تواند جغرافیایی هم باشد. MercadoLibre-یک شرکت تجارت الکترونیک آرژانتینی- مثالی مناسب است. زمانی که آمازون به ترتیب در سال های 2012 و 2013 وارد بزرگترین بازارهای برزیل و مکزیک شد به نظر میآمد روز های خوبی در پیش داشته باشد، اما این گونه نبود! یک دهه بعد MercadoLibre یک چهارم کل بازار تجارت الکترونیک در آمریکای لاتین را به خود اختصاص داد. مکزیک کشوریست که آمازون توانسته خود را بیشتر از بقیهی کشور ها به MercadoLibre نزدیک کند. اما حتی در مکزیک هم سهم بازار آمازون نصف رقیبش است!
همینطور MercadoLibre در تطبیق مدل تجاری خود با موقعیت محلیش موفق بوده است. این شرکت توانسته زیرساخت های ضعیف که هزینه ها را برای فروشندگان افزایش میدهد و تجربه خرید مناسب را برای خریداران کاهش میدهد شناسایی کند. و سپس در شبکه لجستیکی خود سرمایه گذاری کرده است که 90 درصد بسته های آن را حمل می کند. سرویس پرداخت آن، MercadoPago، یک گزینه محبوب در منطقه ای محسوب میشود که کلاهبرداری های گسترده در آن رایج است. نوآوریهای کوچکی مانند ارائه امتیازات ویژه در جهت تحویل رایگان به آن کمک کرده است تا در بازار مردم آمریکای لاتین که بسیار به قیمت ها آگاه هستند، پیروز شود. این شرکت همچنین از ریشه های محلی خود برای جلب نظر مشتریان استفاده می کند. رییس بازرگانی این شرکت ، آن را با عنوان "ساخته شده توسط مردم آمریکای لاتین" یاد میکند. در ماه آوریل، در حالی که آمازون در حال کاهش نیروی کار خود در سراسر جهان بود، MercadoLibre اعلام کرد که قصد دارد 13000 نفر را استخدام کند!
دقت کنید ک پیدا کردن یک شکاف در بازار، موفقیت را ضمانت نمیکند. سه شرکتی که در اینجا مثال زده شد ویژگی های کلیدی دیگری نیز داشتند. به عنوان مثال هر سهی این شرکت ها حداقل یکی از بنیانگذارانشان را در سمت های اجرایی نگه داشته اند. پیروزی در برابر غول های فناوری به تمرکزی پیگیر بر توسعه محصولات نیاز دارد. همینطور که به سرمایه گذاری های بلند مدت نیاز دارد. به همین علت وجود مجریان پیگیر که فقط به اهداف سه ماهه توجه نمیکنند میتواند مفید باشد.
مهمتر از همه، این سه شرکت همچنین درآمد کسب می کنند. با اینکه درآمد خالص این سه شرکت در برابر درآمد غول های فناوری بسیار ناچیز است، اما حاشیهی عملیاتیشان در کسب و کار های خود، سالم به نظر میرسد. ارزش بازار گارمین از سال 2015 سه برابر شده و به بیش از 20 میلیارد دلار رسیده است. همینطور MercadoLibre پنج برابر شده و به 70 میلیارد دلار رسیده است. ارزش دراپ باکس 10میلیارد دلار است که بسیار به پیک ارزش خود در دوران همه گیری-دوران شیدایی دیجیتالیزه کردن همه چیز!- نزدیک است.
با این وجود چه کسی در مورد انقراض یا نابودی حرفی زد!؟