مرتضی کیانی/ دانشجوی دوره‌ی کارشناسی ارشد رشته‌ی اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف
تصویر مقام معظم رهبری در بنرها، نگاه بینندگان را تسخیر می‌کند. شاید اکثر عابران با دیدن تصویر از چرایی وجود آن در تجمع اعتراضی کارگران بپرسند و سریعاً خودشان عاقبت برخی کارگران معترض را مرور و پاسخ را دریافت کنند. شرح حال کارگر شاغل در جمهوری اسلامی ایران چنان تلخ است که خوراک رسانه‌ها نمی‌شود. اگر هم خوراک رسانه‌ها شود صرفاً وسیله‌ای برای نمایش عدالت‌طلبی از سوی حامیان نظام و نمایش ناکار‌آمدی از سوی مخالفان نظام است. کارگر مظلومی که هنگام فریاد باید تصویری در دست داشته باشد تا به تشویش اذهان عمومی و تبلیغ علیه نظام محکوم نشود. کارگری که معمولاً مهمان بیست‌وسی نمی‌شود و اگر هم بشود جایش در گزارش‌های روشنگرانه‌ی آمنه‌سادات خانم است. رنج‌های کارگر ایرانی پشت ویترین حاکمیت جایی ندارد؛ چون پشت ویترین حاکمیتی که مدام از رفاه اقشار ضعیف و محروم دم می‌زند، جا برای کارگران محروم و تیره‌روز نیست. قربانی خصوصی‌سازی‌های فشل و فاسد، رسانه‌ای برای فریاد ندارد، در رسانه‌های اجتماعی غایب است و ترند نمی‌شود، در رسانه‌های مخالف هم محکوم است به سکوت وگرنه محکوم می‌شود به ضدیت با نظام.
قربانی خصوصی‌سازی‌های فشل و فاسد رسانه‌ای برای فریاد ندارد،در رسانه‌های اجتماعی غایب است و ترند نمی‌شود، در رسانه‌های مخالف هم محکوم است به سکوت وگرنه محکوم می‌شود به ضدیت با نظام.
برای احقاق حقوق کارگر ایرانی، انجمن و صنف و سندیکا وا‌ژه‌هایی غریب و سطحی‌ست. این مجموعه‌ها در ساختار اقتصادی، اجتماعی و سیاسی فعلی بی‌رمق و ناتوان هستند. شاید حمایت جامعه، جان تازه‌ای در کالبد حامیان حقوق کارگران باشد، برای جنگیدن و غلبه بر بی‌عدالتی‌ها. جای خالی توجه و واکنش جامعه به خبرهای تلخ مربوط به کارگران کاملاً محسوس و مشهود است. فقط در چهار ماه ابتدایی پاییز نودوهشت، هجده کارگر معدن در حوادث نقاط مختلف کشور کشته شدند. این در حالیست که طبق اعلام وزارت کار از ابتدای سال نودوهشت تا دی ماه، فقط ده کارگر در واحدهای معدنی جان باخته‌اند.[۱] این تناقض و پنهان‌کاری چه از سمت وزارت کار باشد و چه از سمت معدن‌داران، حاکی از مظلومیت کارگران است.
خصوصی‌سازی در غیاب زیرساخت‌های اجتماعی مناسب(۱)، سکوت رسانه‌های رسمی و غیررسمی، محکومیت اعتراض، فقدان نظام تأمین اجتماعی مناسب و اقتصاد درگیر با بیکاری و تورم شدید؛ یعنی تیره‌روزی روزافزون کارگر ایرانی؛ یعنی پایمال شدن حقوق و ناتوانی از فریاد. در شرایط تورمی شدید کسی که تنها از محل ارائه‌ی نیروی کار درآمد دارد و کالاهای سرمایه‌ای ندارد روز به روز فقیرتر می‌شود. کاهش قدرت خرید توأم با بیکاری گسترده موجب می‌شود کارگران به ناچار در شرایطی نامنصفانه مشغول به کار شوند. در چنین شرایطی مرگ و میر ناشی از عدم رعایت نکات ایمنی توسط کارفرما افزایش پیدا می‌کند و پایمال‌کردن حقوق کارگر بیش از پیش گسترش می‌یابد. سازمان‌نیافتگی تشکل‌های کارگری باعث مسکوت‌ماندن و عدم پیگیری مشکلات کارگران می‌شود. هم‌اکنون بیش از ده میلیون کارگر در کشور وجود دارد ولی فقط حدود ده هزار تشکل ثبت شده‌اند. عدم سازمان‌یافتگی طبقه‌ی کارگر در ایران ریشه‌های سیاسی و اجتماعی عمیقی دارد و بهبود این وضعیت نیازمند دغدغه‌ی اجتماعی و مطالبه‌ی عمومی است.
خصوصی‌سازی در غیاب زیرساخت‌های اجتماعی مناسب۱، سکوت رسانه‌های رسمی و غیررسمی، محکومیت اعتراض، فقدان نظام تأمین اجتماعی مناسب و اقتصاد درگیر با بیکاری و تورم شدید؛ یعنی تیره‌روزی روزافزون کارگر ایرانی؛ یعنی پایمال شدن حقوق و ناتوانی از فریاد.
مشکلات معیشتی، عدم وجود امنیت شغلی و فقدان امکان اعتراض آزادانه، سطح رفاه طبقه‌ی کارگر را به شدت متأثر کرده‌است. ناتوانی حاکمیت از ایجاد رفاه در قشر کارگر تبلور بیشتری دارد. تمام حقوق یک کارگر ساده در تهران به سختی برای تهیه‌ی مسکن کفاف می‌دهد. این در حالیست که در اکثر کشورها و حتی در شهرهای گران دنیا گذران یک زندگی حداقلی برای کارگران به راحتی امکان‌پذیر است. از طرف دیگر حاکمیتی که تمام هم و غمش ساختن یک ویترین زیبا برای ناظر بیرونی است، اجازه نمی‌دهد کارگر ایرانی به همان شکلی که واقعاً هست دیده شود. برای اینکه جای عدالت و قشر محروم و کارگران رنج‌دیده در ویترین خالی نباشد، گاهی سخن از رنج کارگران به میان می‌آورد، اما طوری که معلوم نشود چه شکستی در ایجاد رفاه و برقراری عدالت رخ داده است.
در چنین شرایط سخت اقتصادی، اهمال حاکمیت و جامعه در پیگیری حقوق قشر کارگران کم‌برخوردار جامعه می‌تواند به بحران‌ها و شکاف اجتماعی عمیقی منجر شود. قشر کارگر بیشترین سهم را در نیروی کار دارد. سلامتی جسمی و روحی کارگران و همچنین تلاش برای افزایش آگاهی آن‌ها می‌تواند تأثیر به سزایی در افزایش سرمایه‌ی انسانی و افزایش بهره‌وری داشته باشد و در نهایت این حلقه‌ی مثبت باعث افزایش رفاه کل جامعه می‌شود. بنابراین تلاش برای احیای حقوق کارگران منافعی را نصیب همه‌ی اقشار جامعه می‌کند. تلاش برای زدودن کرختی و بی‌تفاوتی نسبت به مسائل کارگران از مهم‌ترین مسا‌ئلی‌ست که دغدغه‌مندان جامعه باید دائماً به آن توجه داشته باشند.
پاورقی‌ها:
(۱) منظور نهادها و سیاست‌گذاری‌های مناسب و کار‌آمد است.
مراجع:
برای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام دوهفته‌نامه‌ی دانشجویی «داد» کلیک کنید.
