
پژواک مقدسی/ دانشجوی دورهی کارشناسی رشتهی شیمی دانشگاه صنعتی شریف
«اعتیاد« به معنی لغوی یعنی خوگرفتن یا عادتکردن؛ اما کسی با خوگرفتن به ورزش چهرهای منفی نمیگردد، کسی با عادتکردن به کتابخوانی چهرهای منفی پیدا نمیکند؛ در اصل برعکس این اتفاق رخ میدهد و میتوان با این سبک زندگی، انسان الهامبخشی شد. در این نوشته مقصود نگارنده آن وجه از اعتیاد است که باعث میشود انسان از عرش به فرش سقوط کند. مضمون اعتیاد در طول گذر زمان دستخوش تغییراتِ تعریفی گوناگون شده است، در طی این سالها اعتیاد دیگر تنها به مصرف مواد مخدر اطلاق نمیشود و با گذشت زمان اعتیاد در حوزههای رفتاری نیز معنا پیدا کرده است؛ اما این مقاله صرفاً پیرامون اعتیاد به مواد مخدر است و میخواهد دربارهی وضعیت این گونه اعتیاد در ایران، گزارشی را ارائه کند.
به گزارش روزنامهی همشهری[1] چاپ بیست شهریور 1392، حداقل دهمیلیون ایرانی درگیر اعتیاد به مواد مخدر هستند، در همان گزارش طبق گفتهی یکی از اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، خسارت ناشی از اعتیاد در کشور بالغ بر بیستهزارمیلیارد تومان در سال، یعنی معادل کل بودجهی سلامت کشور، تخمینزده شده است. در سن چهارده سالگی بود که تزریق پدر یک خانواده را که کنار خیابان صابونچی نزدیک میدان شوش، بساط زندگیشان را پهن کرده بودند، با چشم خود دیدم. بسیاری از ما شخصاً با چنین صحنههایی مواجه شدهایم. در بازدید از این صحنهها دو پرسش در مورد شخص مصرف کننده پیش میآید: اول آن که چرا چنین اشخاصی به سراغ مواد مخدر میروند؟ و دوم آن که چطور به مواد مخدر دست پیدا میکنند؟ طبق گزارش ایسنا [2] در بیستویک خرداد 1398، فرماندار خرمدره اعلان کرده است که حاشیهنشینی به افزایش آمار اعتیاد در این شهرستان دامن زده است. در همین گزارش آمده است که بیش از نصف معتادان به مواد مخدر، سنی بین پانزده تا سی سال دارند. همچنین از بیکاری ناشی از عدم آموزشهای مهارتی در مدارس و مراکز آموزشعالی، به عنوان یکی از اصلیترین دلایل رویآوردن به مواد مخدر یاد شده است. چند نکته را میتوان از این گزارش برداشت کرد: کیفیت زندگی عاملی مستقیم در رویآوردن افراد به اعتیاد است؛ یعنی اگر کیفیت زندگی از حدی پایینتر باشد شخص برای فرار از واقعیت به اعتیاد رو میآورد. همچنین اینکه به دلیل تراکم سن اکثر مصرفکنندگان در بازهای خاص، احتمالاً باید جامعهی هدفی وجود داشته باشد. حال این سوال پیش میآید که چرا این جامعهی هدف جمعیت بین پانزده تا سی سال است؟ در صورتی که احتمالا فردی با سن چهلوپنج سال از لحاظ مالی از تمکن بیشتری بهرهمند است و راحتتر میتواند مواد مخدر تهیه بکند. در آخر نیز طبق این گزارش، برای کاهش درصد اعتیاد میبایست سیاستهای اشتغالزایی در جامعه پیش گرفته شود. اگر بتوان راه مستقیم برای مقابله با افراد معتاد اتخاذ کرد و تکتک آنها را به کمپهای ترک اعتیاد ایدهآل فرستاد، آیا جلوی ابتلای شخص جدیدی گرفته شده است؟
بیستوپنج کشور در دنیا درگیر مواد مخدر هستند و دو کشور از آنها حتی وزیر مبارزه با مواد مخدر دارند. وی همچنین ادامه میدهد که ایران رتبه اول مصرف مواد مخدر سنتی و صنعتی در دنیا را داراست.
اصل موازنه این را بیان میکند که اگر مجموع ورودی و تولید را از خروجی و مصرف کم کنیم به تجمع میرسیم. تکلیف ورودی معادلهی اعتیاد معلوم است، ورودی همان تعداد افرادی هستند که هر سال، با توجه به شرایط اعتیاد در کشور، به مواد مخدر رو میآورند. برای بهدستآوردن میزان تولید در این معادله، میتوان به گزارش سلامت نیوز [3] در تاریخ دو مهر 1398 رجوع کرد که طبق آن، برخی از کودکان بستری در بخش کودکانِ بیمارستان امام خمینی هستند که در اصل برای ترک اعتیاد بستری شدهاند، نوزادانی که همگی مادران معتاد داشتهاند. طبق این گزارش شصت درصد از این نوزادان نیازی به درمان دارویی ندارند اما مابقی چهل درصد به خاطر علائم شدیدتر نیاز به درمان دارویی دارند. طبق گزارش ایرنا [4] در تاریخ شانزده آذر 1398، دومیلیونوهشتصدهزار نفر معتاد در کشور وجود دارد که زنان شش درصد از این گروه را تشکیل میدهند و همانطور که گفته شد، افزایش آمار اعتیاد این دسته از افراد منجر به افزایش تعداد نوزادان معتاد خواهد شد. در قسمت مصرف این معادله، بایستی تعداد معتادهایی که جان خود را در زمان ابتلا به اعتیاد از دست میدهند بررسی میکنیم. طبق گزارش ایرنا [5] در تاریخ بیستوهفت مهر 1396 آمار ارائهشده توسط سازمان پزشکی قانونی طی هشت ماه نخست سال نودوپنج میزان مرگومیر معتادین افزایش ده درصدی داشته است. در این مدت ۱۶۵۰ معتاد جان خودشان را از دست داده بودند که به علت مسمومیت حاد، بیشمصرفی مواد مخدر و یا حمل مادهی مخدر در شکم بوده است. در نهایت خروجی معادله نیز افرادی هستند که بعد از مدتی از اعتیاد دوری کردهاند و در اصل مواد مخدر را ترک کردهاند.
نکتهی حائز اهمیت در انتها این است که طبق تجمع آماری، علیالرغم وجود تعداد زیادی کمپ ترک اعتیاد و شرایطی که برای کاهش این آمار فراهم شده است، دومیلیونوهشتصدهزار نفر معتاد وجود دارد. طبق گزارش اقتصاد نیوز[6] در تاریخ یک تیر 1397، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی گفته است که بیستوپنج کشور در دنیا درگیر مواد مخدر هستند و دو کشور از آنها حتی وزیر مبارزه با مواد مخدر دارند. وی همچنین ادامه میدهد که ایران رتبه اول مصرف مواد مخدر سنتی و صنعتی در دنیا را داراست و بنابراین نیاز است به طور جدی وزیر مبارزه با مواد مخدر و وزارت خانهی آن در کشور تشکیل بشود. در این گزارش سعی بر آن بود آمار واضحی از وضعیت اعتیاد برای کشور و افراد در جامعه ارائه شود، امید است این آمار، نه تنها در کشور خودمان بلکه در سراسر دنیا، به سمت صفر میل کند.
مراجع:
برای ورود به کانال پیامرسان تلگرام دوهفتهنامهی دانشجویی «داد» کلیک کنید.