ویرگول
ورودثبت نام
ماه‌نامه‌ی دانشجویی «داد»
ماه‌نامه‌ی دانشجویی «داد»نخستین گام، آگاهیست.
ماه‌نامه‌ی دانشجویی «داد»
ماه‌نامه‌ی دانشجویی «داد»
خواندن ۴ دقیقه·۶ سال پیش

سوءظن‌های جوانی‌سوز

از اتهام و تبعید تا بی‌گناهی

ضیا نبوی در سال هشتادوهفت که کارنامه‌ی کنکور ارشدش آمد، متوجه شد که نمی‌تواند در رشته‌ی جامعه‌شناسی درس بخواند. این عضو سابق انجمن اسلامی دانشگاه نوشیروانی بابل ستاره‌دار و مانند خیلی از بچه‌های فعال آن سال‌ها از ادامه‌ی تحصیل منع شده بود. این چنین به همراه چند نفر دیگر از ستاره‌داران، شورای دفاع از حق تحصیل را راه انداختند. او در انتخابات سال هشتادوهشت، در ستاد کروبی فعالیت ‌‌کرد. روز بیست‌وپنج خرداد، همراه با دختر عمویش و چند نفر دیگر بازداشت شد و در حالی که گمان می‌کرد، به زودی آزاد می‌شود با پنج اتهام مواجه شد: « ۱- اجتماع و تبانی علیه امنیت، ۲- تبلیغ علیه نظام، ۳- اخلال در نظم، ۴- تشویش اذهان عمومی و ۵- محاربه». این آخری مهم‌ترین اتهام بود، زیرا به زعم نهادهای امنیتی راه‌اندازی شورای دفاع از حق تحصیل به دستور منافقین صورت گرفته بود. نبوی می‌گوید که این آخری اتهامی بود که تمام نیروی بازجوها بر اثبات آن بود. در میان همه‌ی بچه‌های مشابه نیز گویا او باید این اتهام را تحمل می‌کرد چون سابقه‌ای در میان بستگانش برای عضویت در سازمان وجود داشت.

رای دادگاه بدوی پانزده‌سال حبس و هفتادوچهار ضربه شلاق بود که ده‌سال تبعید آن ناشی از اتهام محاربه بود. ضیا نبوی می‌گوید این حکم تحت فشار بازجو صادر شد؛ زیرا در دادگاه او و دیگر دانشجوهای ستاره‌دار، قاضی کاملا اتهام محاربه را بی‌اساس دانسته بود. اما در مرحله‌ی صدور حکم گویا با گزارشی که اطلاعات برای قاضی فرستاده بود، مسئولیت حکم را پذیرفته بود. نهایتا در دادگاه تجدیدنظر چهار اتهام دیگر و احکام آن در اتهام محاربه ادغام شدند و به ده سال حبس در تبعید محکوم و به زندان کارون اهواز منتقل شد.

زمستان سال نودویک در حالی‌که بیش از سه سال از حبسش گذشته بود وزارت اطلاعات نامه‌ای به دادستانی تهران می‌زند و در آن صریحاً می‌گوید که او هیچ ارتباطی با مجاهدین نداشته ‌است. نامه‌ای که سند متقنِ رد اتهام محاربه است اما دادستانی به نامه توجهی نمی‌کند و آن را پنهان می‌کند. سال نودوچهار و بعد از تغییر تعریف محاربه در قوانین جدید بسیاری از محکومین مشمول محاربه برای اعاده‌ی دادرسی به دیوان عالی می‌روند و تعدادی موفق به تجدیدنظر در پرونده می‌شوند. پرونده اما برای دفعه‌ی دوم در دیوان رد می‌شود، آن ‌هم با این استدلال که چرا هنوز درخواست عفو و بخشودگی نکرده‌ام!

اما اتفاق مهم برای نبوی سال نودوپنج رخ می‌دهد. وقتی پدرش برای پیگیری مرخصی‌ به دادستانی می‌رود، دادیار قدیم، جایش را به آقای حاجیلوئی داده است. حاجیلوئی بعد از بازکردن پرونده با نامه‌ی وزارت اطلاعات مبنی بر بی‌گناهی از اتهام محاربه مواجه می‌شود. برای اطمینان از صحت سند، یک‌بار دیگر از اطلاعات استعلام می‌کند و این بار نیز آن اداره صریحاً عدم ارتباط با مجاهدین را تایید می‌کند. به واسطه این سند، وکیل پرونده درخواست اعمال ماده‌ی ده می‌کند تا با این واسطه حکم صادره شکسته شود اما قاضی می‌گوید که نظرات بعدی وزارت اطلاعات برای او اعتبار ندارد و نظر سال هشتادوهشت آن اداره برای او محل وثوق است! به همین واسطه از اعمال تجدیدنظر در پرونده خودداری می‌کند. این بار پرونده برای مرتبه‌ی سوم به دیوان عالی می‌رود و استعلام وزارت اطلاعات ضمیمه نامه می‌شود. این بار و پس از هشت‌سال‌و‌چندماه، قاضی دیوان ادله جدید را وارد می‌داند و حکم اولیه را نقض می‌کند. پرونده برای بررسی مجدد به شعبه سی‌وشش تجدیدنظر ارجاع داده می‌شود. در دادگاه نهایی قاضی علی‌رغم میل نماینده‌ی دادستان اتهام محاربه را نامربوط می‌داند. آخر جلسه، نماینده‌ی دادستان با لبخند می‌گوید: «این آدمی که من می‌بینم هنوز شیطونه و اگه بره بیرون دست از شیطنت برنمی‌داره.» قاضی اما با لحنی دلسوزانه می‌گوید: «نه بابا، بچه خوبیه. بیچاره توی زندان پوسیده.» قاضی ده سال حکم تبعید را بر می‌دارد ولی به اتهام‌های باقیمانده حکم اشد می‌دهد که مجموعا هفت‌سال‌ونیم می‌شود اما طبق ماده‌ی ۱۳۴ فقط پنج سال آن قابل اجراست و این‌چنین ضیا نبوی بعد از هشت‌سال‌وهشت‌ماه آزاد می‌شود. ضیا که در تمام این سال‌های زندان از این اتهام تبری می‌جست، بالاخره توانست بی‌گناهی خود را داخل دادگاه و نظام قضایی ثابت کند و این نتیجه‌ی صبر و مقاومتی بود که در مقابل اعترافات نمایشی نشان داد.

برای ورود به کانال پیام‌رسان تلگرام دوهفته‌نامه‌ی دانشجویی «داد» کلیک کنید.

۲
۰
ماه‌نامه‌ی دانشجویی «داد»
ماه‌نامه‌ی دانشجویی «داد»
نخستین گام، آگاهیست.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید