
نگاهی به عناوین عوامل موثر بر محرومیت استان خوزستان
علی بهرامی ثانی/کارشناسی ارشد/ اقتصاد توسعه و برنامه ریزی، دانشگاه خاتم
آتش شعلهور امروز نتیجه انبارهای باروتی است که سالها مسئولین جمهوری اسلامی در خوزستان انبار کردهاند. این آتش نتیجهی سالها در نظر نگرفتن صدای مردم و نبود هیچگونه عواقبی در ازای تصمیمات نادرست این مسئولان بوده است.
امروز مردم خوزستان تمامی دردها و ناحقیهایی که در حقشان شده را در قالب «آب» مطالبه میکنند. تشنگان امروز خوزستان، خسته از سالها بیکاری، سالها نشنیدن صدایشان، سالها دست و پنجه نرم کردن با محرومیت و سالها نابرابریهای سیستماتیکی هستند که به ناحق از سوی حکومت مرکزی به آنها روا شده است. بیان جملهی «خوزستان، سرزمین نفت و گاز، آب و نیشکر» دیگر امروز برای مردمان این خطه بیشتر نمکی بر زخمهایشان است.
اگر بخواهیم مسائلی را که باعث شدند خوزستان به چنین روزی دچار شود، دسته بندی کنیم میتوانیم بگوییم علتالعلل اصلی آنها دو امر «سدسازی و انتقال آب» و «مدیرانِ غیربومیِ اغلب بیسواد و کمسواد» است.
اگر بخواهیم مسائلی را که باعث شدند خوزستان به چنین روزی دچار شود، دسته بندی کنیم میتوانیم بگوییم علتالعلل اصلی آنها دو امر «سدسازی و انتقال آب» و «مدیرانِ غیربومیِ اغلب بیسواد و کمسواد» است.
پس از جنگ 8 ساله و خساراتی که متوجه استان خوزستان شد، کمتر کسی انتظار داشت این استان و بخصوص شهرهایی همچون «خرمشهر» همچنان مشکلات عدیدهی آب شرب داشته باشد. استان خوزستان پس از جنگ هیچگاه آب شرب سالم در هیچ کدام از شهرهای این استان نداشته است. علاوه بر آن همان آب نیز بصورت محدود و در ساعات مشخصی در لولهها جریان داشته و دارد. این ها در حالی است که تمامی روسای دولتها و مسئولین فرادولتی همواره تنها وعده بهبود شرایط را دادهاند و جملگی نه تنها کمکی به بهبود وضعیت نکردهاند که بیشتر به خرابیها دامن زدهاند. این تبعیض را آن جا میتوان مشاهده نمود که در استانهای مرکز نشین کویری، کیفیت آب شرب به مراتب بهتر است و این شهرها دارای آب 24 ساعته هستند. این ها در حالی است که همواره مسئولین از بالاترین مقام کشور تا خردترین آن از این مسائل آگاه بودهاند لکن هیچگاه حاضر به بهبود این مسائل نشدهاند.
پیشه اصلی بومیان استان خوزستان، کشاورزی و دامپروری است که نهاده اصلی برای هر دو «آب» است. در آغاز و با تاسیس سدهای بسیار بر رود کارون تعداد کثیری از مردم منطقه به ناچار دست به کوچ اجباری زدند. پس از آن با تاسیس سد گتوند بود که معادن نمک پشت سد در آب این سد حل شده و مزارع و نخلستانهای پایین دست سد را به شوره زار تبدیل کردند. در آخر نیز با انتقال آب از سرشاخههای رود کارون به مناطق مرکزی ایران، تالابهای نیمه جان استان خوزستان که مورد هجوم حفاریهای نفتی واقع شده بودند رو به نابودی گذاشتند. به تبع ویرانیهای پایین دست ناشی از تصمیمات اشتباهی که عواقبی برای تصمیمگیران نداشته و گویا هیچوقت هم نخواهد داشت، این زیست مردم استان خوزستان است که با خطر جدی مواجه شده است. اینها در حالی است که حتی اجازه کشت به مردم استان خوزستان نیز داده نشده است و مردمانی که تنها راه کسب درآمدشان کشاورزی و دامپروری است شاهد تلف شدن دامهایشان روبروی دیدگانشان و از بین رفتن زمینهای کشاورزیشان هستند.
استان خوزستان در حالت معمولِ خود همواره با بیکاری زیادی به نسبت میزان تولید ناخالصی این استان مواجه بوده است. سیاستهای مرکز که همواره در راستای انتخاب مدیران غیربومی بوده است، باعث شده که جوانان استان خوزستان از پشت حصارهای منازلِ سازمانی، شاهد زندگی مفرح کارکنان شرکتهای صنعتیای باشند که ساکنین آن مدیران و کارمندان غیربومی هستند. بدتر از آن تصمیمات مخرب این مدیران است. این مدیران بهواسطه قدرت اقتصادیای که بنگاههای تحت مدیریتشان دارند نفوذ زیادی در تصمیمگیری برای استان خوزستان دارند و چون اغلب این شرکتها مدیر بومی ندارد، خود مردم استان خوزستان، در تصمیم گیری برای این استان در اقلیت قرار دارند. آن مدیرانی نیز که صدایشان گهگاهی شنیده میشود به طرق گوناگون توسط باندهای قدرت غیر خوزستانی حذف میگردند.
این مدیران بهواسطه قدرت اقتصادیای که بنگاههای تحت مدیریتشان دارند نفوذ زیادی در تصمیمگیری برای استان خوزستان دارند و چون اغلب این شرکتها مدیر بومی ندارد، خود مردم استان خوزستان، در تصمیم گیری برای این استان در اقلیت قرار دارند.
مساله بیکاری ناشی از عدم استخدام بومیان این استان، سیاستهای بشدت تبعیضی سیستماتیک توسط تصمیمگیران غیربومی این استان و کمبود آب و محدودیت کشاورزی ضربه بزرگی به اشتغال در این استان زده است. اینها باعث شده است که بیشتر نیروی کار این استان که وارد بخش صنعتی میگردد وارد بخشهای خدماتی و بطور خاص پیمانکاری مرتبط با صنعت نفت گردد. بازهم در اینجا مدیریت نامناسب شرکتهای دولتی نفتی و بروکراسی وحشتناکی که در آنها حاکم است باعث شده است که کارگران همواره با معوقات پرداختی 4-5 ماهه مواجه باشند که مقصر اصلی آن نیز شرکتهای پیمانکاری نیستند بلکه کارفرمای دولتی است که برای پرداخت سررسیدهای پیمانکاران حداقل 4ماه طول میکشد تا پرداختی داشته باشد. این اواخر نیز با گران شدن سیمان و تجهیزات ساختمانی نیز تعداد بیشتری از کارگرانی که میتوانستند در زمینهای خودشان کشاورزی و دامپروری کنند ولی به ناچار کارگری میکردند بیکار گردند. عمق فاجعه آنجا مشخص میشود که بنا به برخی تخمینها حتی آب کافی برای کشاورزی در پاییز در استان خوزستان در پشت سدها موجود نیست.
مدیریت نامناسب شرکتهای دولتی نفتی و بروکراسی وحشتناکی که در آنها حاکم است باعث شده است که کارگران همواره با معوقات پرداختی 4-5 ماهه مواجه باشند که مقصر اصلی آن نیز شرکتهای پیمانکاری نیستند بلکه کارفرمای دولتی است که برای پرداخت سررسیدهای پیمانکاران حداقل 4ماه طول میکشد تا پرداختی داشته باشد.
مدیرِ کمسوادِ غیربومی در استان خوزستان نیز، بجای آنکه مشکل کمآبیِ مزمن را در این استان سدسازیها و انتقال آب یا حتی عدم پرداخت عوارض آلایندهها توسط شرکتهای صنعتی معرفی کند، پیشه اصلی مردمان این استان یعنی کشاورزی را عامل کمآبی در استان خوزستان معرفی میکند.
در نهایت باید بگویم امروز هرچه مردمان این استان در نارضایتیهای خود میگویند در نتیجه سالها تبعیض سیستماتیک، نابرابری و فقر در این استان بوده است. چرا که با سرمایه عظیم نفتیای که در این استان موجود است همواره خواستههای به حقشان نادیده گرفته شده است و همواره با اظهار ذرهای از خواستههایشان، همانها که اینگونه آنها را محروم نگاه داشتهاند این مردم را متهم به مواردی کردهاند که بتوانند آنها را سرکوب و بیش از پیش محروم نگاه دارند.
در آخر باید بگویم این موارد هرکدامشان تنها عنوانی است بر مشکلات اصلی مردم استان خوزستان و عمق مشکلات بسیار بیشتر از آن است که بتوان همگی آنها را در این نوشته جای داد.
برای ورود به کانال پیامرسان تلگرام ماهنامهی دانشجویی «داد» کلیک کنید.