
صادق امانی/ دانشجوی دورهی کارشناسی رشتهی مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف
نوشتن دربارهی عنوانی اینچنین سترگ، بسیار دشوار است؛ چراکه در ابتدای امر، ما با یک سیستم انسانی و سیاسی روبرو هستیم که به دلیل پیچیدگیهای بهخصوص آن، چارهای جز تحلیل و توجیه رفتار آن باقی نمیگذارد. در این بین تحلیل رفتارهای یک سیستم(دولتهای خاورمیانه) بدون در نظر گرفتن روابط اجزا با محیط امری به غایت عبث است چرا که ما را با مجموعهی متعددی از رفتارهای کاتورهای مواجه میکند و نتیجهای بهجز سردرگمی برای ما -چه به عنوان نویسنده و چه به عنوان خواننده- ندارد.
حال با در نظر داشتن این شرایط، میتوانیم به شرایط محیطی منحصربهفرد این منطقه بپردازیم. اولین موضوعی که به ذهن متبادر میشود جغرافیاست. بر کسی پوشیده نیست که ما -مردمان خاورمیانه- در میانهی سه قارهی جهان قرار گرفتهایم که این امر، خود باعث به وجود آمدن موقعیت استراتژیک منحصربهفردی میشود که علاقهمندی کشورهای مختلف برای اعمال نفوذ در این منطقه را در پی خواهد داشت.
از دیگر عوامل تاثیرگذار بر این منطقه منابع فراوان -و در بعضی موارد شوم- آن است. با شنیدن نام خاورمیانه اولین موضوعی که به ذهن متبادر میشود نفت است و گاز و بیابانهای وسیع، و در مفهوم کلیتر، انرژی است. شاید دیگر مواردی را هم بتوان به لیست عوامل تاثیرگذار بر سیستم اضافه کرد که از جملهی آنها تاریخ(و بناها و اثار قدما)، هنر و فرهنگ عامه اشاره کرد -که الزاما مستقل از یکدیگر نیستند.
ما -مردمان خاورمیانه- در میانهی سه قارهی جهان قرار گرفتهایم که این امر، خود باعث به وجود آمدن موقعیت استراتژیک منحصربهفردی میشود که علاقهمندی کشورهای مختلف برای اعمال نفوذ در این منطقه را در پی خواهد داشت.
با همهی این تفاسیر هنوز نمیتوان از یکی از تاثیرگذارترین عوامل یعنی دین چشمپوشی کرد؛ عاملی که مناقشات فراوانی را به همراه خود داشته که یکی از این مناقشات امکان تجمیع دین و سیاست است که حسامالدین میرجلیلی در مقالهی خود به عنوانی جزئیتر، یعنی امکان تجمیع دموکراسی و اسلام سیاسی پرداخته. او در این مقاله ابتدا با شفاف کردن مسئله و ارائهی چند مثال متأخر در جهان، بحث خود را آغار میکند و سپس به موردکاوی در حکومتهای مصر، ترکیه و اندونزی -بهعنوان نمونههایی شکستخورده- میپردازد و پس از آن از الگویی جدید یاد میکند که در تونس اتفاق افتاده و یک همزیستی مسالمتآمیز میان اسلامگرایی و دموکراسی رخ داده که بسیار قابل توجه است.
از بخت -خوب یا بد- ما خاورمیانه همیشه پرخبر بوده و هست و دست ما برای انتخاب رفتارهای مورد بررسی اجزا باز است. از میان همهی این اخبار و رفتار، علی بهرامی ثانی چهار مورد را انتخاب کرده و به آنها پرداخته است. در این مقاله ابتدا با مسئلهی قرارداد 25 سالهی ایران و چین روبرو میشویم که در ابتدای آن به شرح مختصر انگیزههای هر یک از طرفین قرارداد از طرح چنین پیشنهادی پرداختهشده و پس از آن تاثیر انتخابات آمریکا بر این معاهده و در نهایت تاثیر برخی دیگر از متاخرترین اخبار جهان بر این رویداد را شاهد هستیم.
در بخش دیگری از این مقاله به انفجار بندر بیروت پرداختهشده و سعی شده به شفافسازی منافع کشورهای دیگر در لبنان، در پی حادثهای که رخ داد بپردازد. در پی این موضوعات، میتوانیم گزارشی از یکی از مهمترین معاهدات دههی اخیر خاورمیانه، یعنی قرارداد عادیسازی روابط امارات متحدهی عربی و اسرائیل را مشاهده کنیم. در این بخش از مقاله به تبیین انگیزههای امارات متحده و پیامی که برای دیگر کشورها در پی دارد میپردازد. و در آخر به مناقشهی ترکیه و یونان در پی کشف منابع گازی در مدیترانه میپردازد.
با شنیدن نام خاورمیانه اولین موضوعی که به ذهن متبادر میشود نفت است و گاز و بیابانهای وسیع، و در مفهوم کلیتر، انرژی است.
در پایان هم برای این پرونده مصاحبهای با آقای قاسم محبعلی، مدیرکل پیشین امور خاورمیانه در وزارت خارجه ترتیب دادیم. در این مصاحبه ابتدا از نقش وزارت خارجه در رویکردهای سیاست خارجه پرسیدیم که در ادامه از میزان تاثیر نهادهای نظامی در اینچنین تصمیماتی پرسیدیم و تاثیر این موضوع بر سیاست خارجه را از ایشان جویا شدیم. در آخر نیز از راههای اصلاح این نوع ساختار و همچنین کارایی سیاستهای خارجهی ایران در خاورمیانه پرسیدیم که در ادامه میتوانید شرح آن را مشاهده کنید.
در پروندهی فرعی نیز سجاد صفاریه، مقالهای در باب اعدام -که این روزها موضوع بحثهای بسیاری است- فراهم کرده است. در این مقاله ابتدا کمی به مفهومپردازی واژهی اعدام و سپس کمی به سیر تاریخی این مجازات و قدمهایی که برای الغای آن برداشتهشده میپردازد و در ادامهی نوشته نیز میتوانیم نقطهنظرات موافقان و مخالفان اعدام را بخوانیم؛ و در انتها به عنوان حسنختام به وضعیت کنونی جهان در رابطه با این مجازات میپردازد.
برای ورود به کانال پیامرسان تلگرام دوهفتهنامهی دانشجویی «داد» کلیک کنید.