
سازمانها پیچیدگیهای زیادی دارند و وقتی از بیرون به آنها نگاه میکنیم به نظر یک واحد بزرگ، مرتب و بینقص میرسند که خروجی و دستاوردهای بزرگی دارند و به شکلی کارآمد در حال کار هستند. وقتی وارد فضای کاری، واحدهای میانی، روابط بینفردی و روابط بینبخشی میشوید و با مدیران سازمان مکالمه میکنید، تصویر جدیدی پدیدار میشود و اهمیت نقش یک کوچ برونسازمانی را بیش از پیش آشکار میکند.
واحد منابع انسانی یک سازمان بزرگ، یکی از مدیران میانی را برای کوچینگ به من معرفی کرد. بازخورد 360 درجه این مدیر مواردی را نشان داده بود که قابل بهبود و توسعه بود و سازمان قصد داشت، روی ارتقا آن سرمایهگذاری کند. توافق سه جانبه کوچ، مراجع و سرمایهگذار حفظ محرمانگی کامل جلسات بود و از دید من راهی هوشمندانه برای رسیدن به اهداف سازمان انتخاب شد. محرمانگی کامل، در خلق فضای امن مورد نیاز برای تغییر و تحول ضروری است.
سینا (نام مستعار) وقتی به جلسه اول آمد، صدایش میلرزید. از نه گفتن و نه شنیدن وحشت داشت و علیرغم تجربه کاری بالا به نسبت سنش، اعتماد به نفس پایینی داشت. یکی از ترفندهای ذهن برای کم کردن سرعت تغییر، پیدا کردن بهانههای مناسب و گاه به شدت منطقی است.
سینا معتقد بود اعتماد به نفس پایینش به علت تفاوت سطح مدرکی است که به نسبت سایر مدیران دارد. این ابراز، من را به یاد سالهای کارمندی خودم انداخت و سازمانی که کاملاً بر مبنای مدرک حقوق میداد و چالشهایی که مدیران و کارمندان زبده اما فاقد مدرک تحصیلی بالا داشتند.
برای این که وارد فضای ناکارآمد همدردی نشوم، از سینا پرسیدم اگر اعتماد به نفست بالا بود، چه میشد؟
سینا گفت: اوکی بود، آرامش داشتم، راحتتر ارتباط برقرار میکردم و روی کاری که میدانم درست است، ایستادگی میکردم.
سینا تمایل داشت روی خودش کار کند و به دنبال تحولی در دنیای کاری و زندگیاش بود.
چند جلسه اول سبب آرام شدن ذهن و بهتر شدن اعتماد به نفس او شد اما کلامی که مدام تکرار میشد، این بود: من بلد نیستم مدیریت کنم، من توسریخورم، نمیتوانم از حق خودم دفاع کنم... من باید قوی باشم...
جلساتی هم به مشکلات مالی و نداریها میگذشت که برای من به عنوان کوچ، جلسات سنگینی بود، چون موضوع به معنای دقیق و البته مطلوب من، کوچینگی نبود و جلسه به محلی برای تخلیه فشارهای روحی تبدیل میشد. گرچه که بعداً سینا گفت، هیچ جای دیگری امکان تخلیه این هیجانات و احساسات را نداشته و درسی که من گرفتم این بود که ضرورتاً یک جلسه عالی، یک جلسه با ساختار و پر از چالش و پرسش و پاسخ نیست.
گاهی هم ما نیاز داریم در مسیر زندگی گوشهای بنشینیم و اشکی بریزیم و با دوستی غریبه درد دل کنیم و سپس دوباره حرکت کنیم.
با عبور از بحرانهای انباشته، سینا به من گفت که دریچه جدیدی برایش باز شده، خودش را کمتر اذیت میکند و بدون استرس و ترس با زیردستانش برخورد میکند. البته همچنان لحن گفتارش، با لرزش است و به تعبیر خودش با گریه حرف میزند و تمایل دارد مقتدرانه صحبت کند.
چالش جدیدی که با فروکش کردن گرد و غبار هیجانی هویدا شد، چالش اثبات کردن خود بود. تصور و ذهنیت سینا این بود که کار خوب باید دیده شود و سینا در رزومه خود تعداد زیادی کار فوقالعاده داشت که مشکلات زیادی از سازمان حل کرده بود و در چالش اثبات کردن خود، هر حرفی زدن یا زیاد حرف زدن، در ذهن سینا، نمایش دادن (همان SHOW OFF) تلقی میشد که بسیار ناپسند و نامطلوب بود.
تمرینی که برای خود تعریف کرد، در معرض قرار دادن بیشتر خود، درگیر کارهای تکراری نشدن و ایجاد موقعیتی برای تمرین با فردی مطمئن در سازمان بود. البته همیشه فردی در سازمان هست که به عنوان الگو، قابل مشاهده است و میتواند کمک خوبی برای ذهن باشد که رسیدن به نقطهای را باورپذیر میکند. جلسات بالا و پایین داشت و حتی زمانهایی سینا ابراز میکرد که دوست دارد از شرکت خارج شود و یک مغازه کوچک بزند!
ما حدود یک سال با هم کار کردیم و جلسه آخر من با سینا، جلسه جالبی بود، او گفت خودم را در آتش انداختم و حرف زدن راهی برای جلو رفتن است. آگاهیها و اقدامها به نتایج دلنشینی رسیده بودند. جذابترین نکتهای که به وضوح دیده میشد این بود که دیگر صدایش نمیلرزید و من از این بابت و تغییر نحوه گفتارش واقعاً مجذوب شده بودم. راحتتر صحبت میکرد و آنچه گفت این بود: روراست باش اما ساده نباش! من چیزی اضافهتر ندارم، فقط خودباوری و اعتماد به نفس دارم، همان آدم هستم اما این دو، مثل موشک من را بالا میبرد.
و این درس بزرگی بود؛ کوچینگ چیزی از بیرون به ما اضافه نمیکند، آنچه هستیم، برای هر تحولی، کافیست.
افشین محمد،کوچ زندگی،کوچ مدیران اجرایی