نویسندگان این مقاله لیندا گراتون و تامارا جی اریکسون هستند.
شرکتها ارائه طرحهای جدید را به گروههایی از متخصصان مُحوّل میکنند. این تیمها به شکل مجازی و از فاصله دور با یکدیگر همکاری کرده و نیازها را بر طرف میکنند. تعیین چنین تیمی، تنها راه گردآوری دانش مورد نیاز برای انجام امور پیچیدهای است که کسبوکارها امروزه با آن روبهرو هستند. تحقیقات ما در 15 شرکت چند ملیتی تناقض جالبی را آشکار ساخت. اگرچه تیمهای بزرگ، مجازی، متنوع و متشکل از متخصصانِ تحصیلکرده در حل چالشها نقش حیاتی دارند؛ اما همین ویژگیها موجب عدم موفقیت آنها هم میشود. اعضای تیمهای پیچیده، کمتر با یکدیگر همکاری میکنند. (در به اشتراکگذاری دانش خود، در یادگیری و یاددِهی، در حل مشکلات و ...)

تا سالهای قبل از 2007، تعداد اعضای تیمها به ندرت به 20 نفر میرسید، اما به مرور و به شکل قابلتوجهی در سالهای بعد از این تاریخ ما شاهد تیمهایی با 100 عضو و بیشتر بودیم. تکنولوژی به شرکتها کمک میکند برای انجام یک پروژه، مشارکت را افزایش داده و از منبع بزرگتر دانش و تخصص بهره ببرند. اگرچه، ما دریافتیم که هرچقدر تعداد اعضای تیم از 20 نفر بیشتر شود، مشارکت اعضا طبیعتاً کاهش مییابد. البته تحت شرایط درست و با سرمایهگذاریهای قابلتوجه میتوان همکاری را در سراسر سازمان افزایش داد. محیط کاری مجازی نیز همین تأثیر را بر روی تیمها میگذارد. در صورت عدم وجود فرهنگ مشارکتی در شرکت، هر چه تیمها مجازیتر شوند، بیشتر مشاهده میکنیم که اعضا از همکاری طفره بروند.
چالشهای امروزی، به تخصص و دیدگاه افراد متفاوت نیاز دارند؛ اما این تفاوت مشکل آفرین نیز هست. ملیت، سن، سطح تحصیلات و حتی استخدام رسمی بودن از موانع همکاری هستند. طبق تحقیقات، وقتی اعضای تیم حس کنند مشابه یکدیگر هستند، همکاری بیشتری صورت میگیرد. به همین صورت، ما دریافتیم که هرچه سطح تحصیلات اعضای یک تیم بیشتر باشد، احتمال تجزیه و از بین رفتن تیم طی منازعاتِ بیفایده بیشتر است. ما 55 تیم بزرگ و پیچیده را که همکاری موفقی داشتند، مورد بررسی قرار دادیم. تحلیلهای آماری نشان داد که بیش از 100 عامل در همکاری تیمی دخیل بودهاند. با وجود مشکلات ناشی از تعداد اعضا، ارتباط از راه دور، تنوع و تخصص، ما توانستیم هشت روش که به موفقیت تیمی میانجامد را پیدا کنیم. در این مقاله، ما این روشها را در چهار بخش کلی مورد مطالعه قرار میدهیم:
پشتیبانی اجرایی، شیوههای منابع انسانی متمرکز در ارتباط با اعضای تیم، قدرت رهبری تیم و ساختار خود تیم.
قبل از پرداختن به جزییات موارد بالا اگر در تیم سازی تردید دارید توصیه میکنیم مقاله 5 مزیت که همکاری تیمی برای تیم شما به ارمغان میآورد، را مطالعه کنید.
در اولین مرحله، شکست یا موفقیت یک تیم در مشارکت، به طرز فکر مدیران اجرایی آن سازمان بستگی دارد. اگر مدیران اجرایی رفتار مشارکتی خوبی از خود نشان دهند، تیمها هم به درستی عمل خواهند کرد.
بسیاری از تیمهای مشارکتی نوآور و مولد، از روشهایی استفاده میکنند که ما آنها را روشهای امضا گونه مینامیم. این روشها را بهسختی میتوان تکرار کرد، بهیادماندنی هستند و کاملاً با محیط کسبوکارخود تناسب دارند. برای مثال، مدیر عامل رویال بانک اسکاتلند، برای تأسیس یک اداره مرکزی جدید 350 میلیون پوند سرمایهگذاری کرد. هدف او از این کار تقویت همکاری مولد بین کارمندان بود.
در شرکتهایی که هزاران کارمند دارند، تعداد نسبتاً کمی میتوانند رفتار مشارکتی مدیران اجرایی را مشاهده کنند. درحالیکه رفتار این افراد، نقش بسیار مهمی در همکاری و مشارکت تیم دارد. مدیران اجرایی بانک استاندارد چارترد (Standard Chartered Bank) در زمینه مشارکت، الگوهای بسیار خوبی هستند. کسبوکار این بانک پیشتر در زمینه چای، برنج، شکر، تنباکو، ابریشم و… بود و سپس در زمینه تأمین مالی فرآیند توسعه زمینهای الماس و معدنهای طلا برجسته شد. امروزه این بانک بهعنوان یک شرکت در پنجاهوهفت کشور مشغول به کار است و بازار داخلی ندارد.
مدیران اجرایی در استاندارد چارترد همگی با کسبوکار آشنایی کامل دارند و میتوانند بهآسانی در تقریباً هر کاری جایگزین یکدیگر شوند. با اینکه رفتار مدیران اجرایی تیم برای حمایت از فرهنگ مشارکتی ضروری است، مشکل اینجاست که چگونه این رفتار را برای کارمندان قابلمشاهده سازند. در استاندارد چارترد، مدیران اجرایی حتی برای جلسات کوتاه، سفر کرده و در جلسه حاضر میشوند. سرمایهگذاری در تعاملات چهره به چهره، فرصتی برای کارمندان شرکت ایجاد میکند که رفتار مدیران اجرایی را مشاهده کنند. ذات مشارکتی مدیران اجرایی، در سراسر سازمان جاری میشود. کارمندان بهسرعت متوجه میشوند که بهترین راه برای به انجام رساندن امور از طریق رسانههای غیررسمی است. آشنایی اعضای تیم با کارکنان شرکت، به تعاملات آنها پویایی بیشتری میبخشد.
سومین وظیفه مهم مدیران اجرایی این است که آموزش و مربیگری را جزو امور روتین خود و شرکت قرار دهند. با توجه به اینکه فعالیتهای آموزشی روزانه و غیررسمی با افزایش مشارکت همراه هستند. مربیگری روزانه، «فرهنگ هدیه» مشارکتیطوری را ایجاد میکند. در شرکت نوکیا، زمانی که صرف مربیگری و ایجاد نتورکها شده است، بهعنوان یک هدیه برای فرهنگ مشارکتی نوکیا اهمیت دارد.
ما در مطالعاتمان تأثیر روشهای منابع انسانی مانند انتخاب، عملکرد، مدیریت، ترفیع، پاداش، آموزش و برنامههای راهنمایی و مربیگری رسمی را بر مشارکت تیمی بررسی کردهایم. با اینکه بسیاری از شیوههای منابع انسانی (مثلاً نوع سیستم پاداش دهی) تأثیرات محدودی بر مشارکت داشتند، ما دو روش را یافتیم که عملکرد تیم را بهبود میبخشند: آموزش تواناییهای مرتبط با رفتار مشارکتی و حمایت از ایجاد جامعه غیررسمی.
ما دریافتیم که برخی از تیمهایی که فرهنگ مشارکتی داشتند در خودِ امرِ مشارکت چندان توانمند نبودند. آنها انگیزه و میل به همکاری داشتند اما دانش آن را نداشتند. اگر کارمندان در زمینههایی مانند تشویق دیگران، مکالمات هدفمند، حل مشکلات به شکل خلاقانه و مدیریت برنامه آموزش داده شوند، منابع انسانی و بخشهای یادگیری مشترک شرکت، میتوانند عملکرد تیم را تغییر دهند.
سازمانهایی که متعهد به آموزش تواناییهای ارتباطی به کارمندان هستند، جزء تیمهای موفق به شمار میآیند. مثلاً برنامه برادران لِهمَن (Lehman Brothers) در زمینه روابط مشتریان، به ارزش مشتری اشاره میکند و اطمینان حاصل میکند که تمام مشتریان به تمام منابع شرکت دسترسی داشته باشند. این امر اساساً یک استراتژی برای ایجاد همکاری مشارکتی با مشتریان است که به اهمیت روابط شخصیِ مورد اعتماد تأکید میکند.
منابع انسانی نقش مهمی در پرورش روح جمعی دارند. بهعنوان نمونه با برگزار کردن ملاقات گروهی و فعالیتهایی مانند نتوُرک بانوان، آشپزی در آخر هفته، آموزش تنیس یا ایجاد سیاستها و روشهای این چنینی میتوانند در بین اعضا تاثیر گذار باشند. همه سرمایه گذاری های این چنینی شرکت، یک فرهنگ دوستانه و خانواده طور را تقویت می کنند. تقریباً تمام این روابط، نشانهای برای قدردانی از کارمندان هستند.
انعطاف رفتاری و گفتاری رهبران تیم به عنوان یک مدیر، موجب بالا رفتن مشارکت نسبت به سایر تیم ها می شود.
بحثهای فراوانی در رابطه با مناسبترین شیوه رهبری تیمها وجود داشته است. طبق پیشنهاد برخی افراد، رهبری که بر پایه روابط استوار است، مناسبترین شیوه در تیمهای پیچیده است. چرا که کارمندان در یک محیط سرشار از اعتماد و دوستی بیشتر، دانش خود را به اشتراک میگذارند. عدهای دیگر مدعی هستند که رهبری کار-محور مهمترین شیوه مدیریتی است؛ یعنی توانایی مشخص کردن اهداف برای ایجاد یک آگاهی مشترک نسبت به ابعاد کار و کنترل و پشتیبانی.
طبق تحقیقاتی که ما در ۵۵ تیم انجام دادیم، بهرهورترین و نوآورترین تیمها معمولاً توسط افرادی رهبری میشدند که هم کار-محور و هم رابطه-محور بودند.
آخرین مورد در مدیریت و توسعه تیمهای پیچیده، مربوط به شکل و ساختار تیمها میشود.
با توجه به اهمیت اعتماد در همکاری موفق، ایجاد تیمهایی که از قبل با یکدیگر در ارتباط بودهاند، شانس موفقیت پروژه را افزایش میدهد. تحقیقات ما نشان میدهد که تیمهای جدید، خصوصاً آنهایی که اعضایشان در هنگام تشکیل تیم با یکدیگر غریبه بودهاند، نسبت به آنهایی که اعضا قبلاً با یکدیگر در ارتباط بودهاند، سختتر با یکدیگر مشارکت میکنند. تیمهایی که بهتازگی شکلگرفتهاند باید برای ایجاد روابط قابلاعتماد، حجم قابلتوجهی از زمان و تلاش خود را سرمایهگذاری کنند. ما دریافتیم که وقتی ۲۰% تا ۴۰%از اعضای تیم، از قبل با همدیگر به خوبی در ارتباط باشند، تیم از همان ابتدا مشارکت قویای خواهد داشت.
یک نکته مهم در مورد روابط پیشین: اگر این روابط به خوبی مدیریت نشوند، حجم زیاد آنها در حقیقت مشارکت را از بین میبرد. وقتی تعداد زیادی از کارکنان در یک تیم یکدیگر را میشناسند، میل به تشکیل زیرگروههای قدرتمند دارند. زیرگروهها بر اساس عملکرد، موقعیت جغرافیایی یا هر چیز دیگری که در آن با یکدیگر اشتراک دارند، است. وقتی این اتفاق میافتد احتمال نزاع بین زیرگروهها افزایش مییابد.
فکر میکنید در مشارکت، کدام یک مهمتر است؟ یک رویکرد کاملاً تعریفشده در دستیابی به هدف یا نقشهایی کاملاً مشخص برای اعضای تیم؟ فرض رایج این است که بیان رویکرد رسیدن به هدف ضروری است اما مبهم بودن نقش افراد در تیم کارکنان را تشویق میکند ایدههای خود را به اشتراک گذاشته و در ابعاد متعدد کار شرکت کنند.
تحقیقات ما نشان میدهد که مخالف این امر نیز درست است. وقتی نقش افراد تیم به خوبی تعریفشده و درک شده است، مشارکت افزایش مییابد. اگر کارکنان نسبت به نقش خود درک واضحی نداشته باشند، اعضای تیم به جای اینکه بر روی کار تمرکز کنند، انرژی زیادی را صرف بحث بر سر نقش خود خواهند کرد.
افزایش مشارکت در سازمان شما نیازمند ترکیبی از سرمایهگذاریهای طولانیمدت است. سرمایهگذاری در زمینه روابط و اعتماد، ایجاد فرهنگی که در آن رهبران الگوی مشارکت و همکاری باشند، تصمیمات هوشمندانه در مورد روش شکلگیری تیمها، روش تعریف نقشها و روش بیان چالشها و کارها. روشها و ساختارهایی که در تیمهای مرتبط با مسائل ساده، با کارکنانی از یک منطقه و آشنا با یکدیگر، به خوبی عمل میکنند، ممکن است با پیچیدهتر شدن تیمها به شکست منجر شوند. با وجود تفاوتی که تیمها درگذشته و اکنون دارند، عواملی که مانع مشارکت در تیمها میشوند، چه امروز و چه درگذشتهی تاریخ یکی بودهاند. تیمها و شرکتها میتوانند با توجه به عواملی که در این مقاله ذکر کردیم، تخصص مورد نیاز برای حل مشکلات کسبوکار پیچیده را فراهم آورند.