قبل از اینکه بخواهم «ب» بسمالله این مقاله را شروع کنم، بهتراست راجع به اصطلاحی به نام «آبسردکن» صحبت کنیم :) تا اگر در طول این مقاله با این اصطلاح روبرو شدید تصویر درستی از آن در ذهن شما شکل بگیرد.
«آبسردکن» در اینجا استعاره از آنچه موجب ادامه دادن فعالیت و یا حداقل ادامه پیدا کردن گفتگوی ترجیحا غیر کاری در محیط کار میشود، دارد.
میخواهم همین ابتدای مقاله آب پاکی را روی دستتان بریزم و بگویم اگر فکر میکنید «لحظههای مقابل آبسردکن، خلاقیت به وجود میآورد»، توجه خود را به نکته نادرستی معطوف کردهاید.

در حال حاضر و در بسیاری نقاط جهان، شرکتها (نه تمام آنها) مجدداً نقش محیطهای اداری را مورد ارزیابی قراردادند و کسانی که با کار خارج از اداره مخالفاند، دست به عمل زدهاند. آنها معتقدند، که بدون وجود آبسردکن :) ، نوآوری شکل نخواهد گرفت، و از این امر اظهار نگرانی میکنند.
البته این گفته بیشتر شبیه به شوخی به نظر میرسد، تا حالا کسی جلوی آبسردکن چیزی ابداع کرده است؟ اگر بخواهم از اعضای تیم خودمان صحبت کنم و نمونه عینی بیاورم، اتفاقی که جلوی آبسردکن میافتد بیشتر شبیه وقت تلف کردن است، ما در این زمان بیشتر در مورد فیلمها و اتفاقهای روز صحبت میکنیم و تا این لحظه موردی نبوده که در رابطه با تفکر خلاقانه صحبت کنیم و به ایدهای ناب برسیم.
البته باید بگویم اینطور نیست که من نوستالژی اطراف آبسردکنها را درک نکنم. آبسردکنها نماد تمام چیزهایی هستند که ما در مورد کار کردن در کنار دیگران و در یک محیط فیزیکی یکسان دوست داریم: رفاقت، سرسختی، انسانیت. درعینحال، بسیاری از ما به کار در خارج از اداره واکنش نشان داده و به حالت سِیف مود (حالت ایمن در سیستمهای عامل) برمیگردیم؛ این امر موجب شده است کار کردن بیشتر جنبه تجاری به خود بگیرد تا انگیزشی. پس با این وضع تعجبی ندارد که آبسردکن و خلاقیت را به هم ربط بدهیم.
من باور نمیکنم که ما از ابتدا هم آنقدرها خلاق بودهایم. برخی شرکتها آنچنان بر معیارهای بهرهوری متمرکز میشوند که نمیتوانند زمان و استراحت ذهنی لازم برای ایجاد خلاقیت را فراهم کنند. بهطور خلاصه، مدتی است در تمام شرکتها بهطور ناخواسته کارمندان بهگونهای آموزش داده میشوند که فقط بر اساس قوانین عمل میکنند. پرسش واقعی از رهبران، این نیست که چگونه باید خلاقیت را بازگردانند؛ بلکه این است که «آیا ما حقیقتاً ارزشی برای خلاقیت قائل هستیم؟» و اگر اینچنین است، «آیا خلاقیت در فرهنگ و سیاستهای ما آشکار است؟».
برای ایجاد خلاقیت باید به خانه اول برگردید و از نو شروع کنید. مهم نیست شرکت شما کاملاً اداری است یا کاملاً دور کار و در فضایی کاملاً مجازی مدیریت میشود، یا چیزی بین این دو است؛ مقدمات اساسی درهرصورت یکسان هستند.
تجربه عظیم کار در خارج محیط اداری در سال 2020-2021 که بخاطر کرونا به وجود آمد، از منظر روششناسی (متدولوژی) بیهوده است. چرا که همگی ما مجبور به کار خارج از اداره شده بودیم و این شرایط دربرگیرنده محدودیتهایی بود که در حالت عادی وجود ندارند. پس اگر شما با کار در خارج اداره مخالف هستید، به یاد داشته باشید که آنچه تجربه کردهاید، شکل واقعی کار نبوده است. شکل واقعی بسیار بهتر است؛ اگرچه هنوز هم پیچیدگیهایی وجود دارد.
یکی از مواردی که ما در کلیک مایند با آن مواجهیم، این است که چگونه میتوانیم در سرتاسر ایران و شاید در آینده در سراسر جهان :) ، بدون توجه بهپیشزمینه افراد، هویت، نیازها و ترجیحاتشان، کار را برای آنان ممکن سازیم. این بدان معناست که میتوانیم بهترین افراد را برای یک نقش و موقعیت خاص، بر اساس تواناییها و ارزشهای آنان انتخاب کنیم؛ نه بر اساس محل زندگیشان.
توانایی به وجود آوردن نیروی کار متنوعتر و ساختن محیط کاری فراگیر، نکات مثبت بسیاری دارد؛ نهتنها برای جامعه، بلکه به شکل خودخواهانهای بهعنوان دارنده یک کسبوکار برای ما :) . چراکه شرکتهای دارای تنوع بر رقبای خود چیره میشوند. آنها نسبت به رقبای خود، 130% نقدینگی بیشتری درازای هر کارمند تولید میکنند و از طریق نوآوری، 19% درآمد بیشتری کسب میکنند. چرا؟ چون ارائه پیشزمینهها و روشهای فکری متنوع برای برطرف کردن مشکلات بزرگ، توانایی شما برای یافتن راهحلهای مبتکرانه و قدرتمند را افزایش میدهد.
تنوع و کار تیمی فراگیر برای اکثر شرکتها باعث ایجاد تغییر میشود. تغییر سخت است؛ اما مقاومت و سرسختی نتیجه مطلوبی را در پی دارد. وقتی با شرایط دو سر بُردی مانند این مواجه میشوید، باید بهدرستی با آن پیش بروید.
معیارهای بهرهوری باعث شدهاند نیروهای کاری که بهشدت خسته و فرسوده هستند دیده نشوند. آنها این حس رادارند که انگار نامرئی هستند و برای کار مفیدی که انجام میدهند هیچوقت تقدیر و تشکری دریافت نخواهند کرد. این در حالی است که ، ساعات طولانیتری کار میکنند.
اما جلوگیری از دلزدگی کارمند فقط به ساعت کاری مربوط نمیشود. انعطافپذیری در رابطه با برنامه کاری و موقعیت کارکنان روش بسیار موفقیتآمیزی است. تا زمانی که کارکنان نتیجه مطلوب را به شما ارائه دهند، زمان و محلی که کار انجام میشود نباید اهمیتی داشته باشد. بهعنوانمثال، برخی شرکتها از کارمندان میخواهند در طول ساعات مشخصی، آنلاین شده یا در اداره حضور یابند (مثلاً 10 صبح تا 2 ظهر) تا همکاری در این مدتزمان میسر شود. باقی روز متعلق به آنهاست تا به کاری که فکرمیکنند مناسبتر است بپردازند. این نوع انعطافپذیری برای کسانی که پرستار کودکان یا سالمندان هستند و همچنین کسانی که مسیری طولانی تا محل کار طی میکنند، اضطراب را تا حد زیادی کاهش میدهد.
ما گمان میکنیم که بهرهوری بالا، همان عملکرد بالاست. تصور کنید یک کارمند در طول سال، 100 مشکل را برطرف کرده و یا 100 پست در یک وبلاگ منتشر کرده است. عالی است. اما آیا پستهای وبلاگ موجب فروش بیشتر میشوند؟ آیا مشکلاتی که از مشتری حل شده اند، مشکلات اساسی بوده و یا اصلا این رفع اشکال کارساز بوده ؟ اینجاست که باید متوجه شویم بازدهی تنها مسیری برای رسیدن به نتیجه است؛ و نتیجه آن چیزی است که اهمیت دارد.
اگر بخواهیم صادقانه بگویم، کلیک مایند از این طرز تفکر مبرا نیست. به همین علت ما چندین سال پیش و قبل از حتی استارت خوردن کار کلیک مایند، اوضاع را تغییر دادیم. ما دیدگاههای عملکردی کارکنان خود را به سه قسمت تقسیم کردیم: عملکرد شغلی شخص (بر اساس نتیجه، نه بازدهی)، میزان عملکرد تیمی کارکنان و اینکه آنها هرروز، چگونه ارزشهای شرکت «همان تغییری که در جستجوی آن هستند» را به تصویر میکشند.
این امر باعث شد مدیران، از خلاقیت و ابتکار تقدیر کنند. تفکر خلاقانه نسبت به فکر کردن عادی زمان بیشتری میبرد؛ ازاینجهت خلاقیت را در تضاد با بهرهوری قرار میدهد. عادت کردن به این موضوع کمی زمان میبرد. اما درنهایت، رسیدن به راه چارهای برای یک مشکل غیرقابلحل که برای توسعهدهندگان مشکلاتی ایجاد کرده و باعث ضرر دیدن مشتریان شما شده است، تأثیرگذارتر از صدها هدف آسان و پیشپا افتاده است.
اگر شما یک مدیر درجهیک هستید، نیازی نیست منتظر بالادستیهایتان بمانید تا انعطافپذیری ایجاد کنند یا شیوههایی قدیمی ارزیابی عملکرد شغلی را تغییر دهند. در اینجا دو مورد را بیان میکنیم که هر فردی میتواند با استفاده از آنها خلاقیت بیشتری ایجاد کند.
خود من و بعد از همهگیری کرونا 100 درصد دیگر علاقه ای به استفاده از ویدئو برای گذراندن ساعت شاد در کنار دوستانم ندارم و بیشتر دوست دارم آنها را حضوری ببینم. اما در محیط کار، ویدئو باید بخش اصلی جلسات ما باقی بماند. وقتی از طریق ویدئو ارتباط برقرار میکنیم کمتر تمایل داریم سخنان همدیگر را قطع کنیم. این بدان معناست که فضای بیشتری برای کارکنان ساکتتر ایجاد میشود تا در جلسه مشارکت فعال داشته باشند (این در رابطه با کارکنان کمتجربهتر، کارکنانی که به علت سابقهشان به حاشیه راندهشدهاند و کارکنانی که افکار خود را به زبان نمیآورند هم صدق میکند). بنابراین، دیدگاهها و ایدههای بیشتری دریافت خواهیم کرد؛ که یعنی فرصت بهتر برای ایجاد خلاقیت.
هر آنچه به افزایش گفتگو و همفکری بین افراد بیانجامد موجب بهرهوری بیشتر میشود. میدانید چه چیزی چنین تأثیری بر کسبوکار شما دارد؟ اسناد. نوشتن ایدههایتان بر روی کاغذ به شما در دستهبندی و اصلاح آنها کمک میکند. همچنین فرصتی در اختیار همکارانتان قرار میدهد تا هر زمان ذهنشان بازدهی بیشتری داشت، ایدههای شما را موردبررسی قرار داده، آنها را درک کنند و واکنشی نسبت به آنها نشان دهند. این امر نوعی مشارکت و همکاری عظیم است؛ و ناگفته نماند که موفقیت بزرگی برای ایده شما محسوب میشود.
حرف من این نیست که زمان کافی برای جلسات حضوری معمول وجود ندارد. من معتقدم بهتر است ابتدا ایدههایتان را روی کاغذ بیاورید تا کارکنان بتوانند بازخورد اولیهای نسبت به آن فراهم کنند. سپس جلسهای برگزار کنید تا به بحث در مورد آن بپردازید. در این صورت، تمام افراد حاضر در جلسه پیشزمینه لازم رادارند تا به ایده شما کمک کنند به مراحل بالاتر برود و ازآنجهت که همه کارکنان فرصت این را داشتهاند که بهطور غیر همزمان افکارشان را گردآوری کنند، احتمال اینکه فقط افراد پر سروزبان کنترل جلسه را به دست بگیرند، کمتر میشود.
درنهایت باید به این نتیجه برسیم که خلاقیت باید در تمام وجوه سازمان و تیم ما جریان داشته باشد و ما نمیتوانیم تنها از کارکنان انتظار خلاقیت در کار را داشته باشیم، در حالی که هیچ کدام از شرایط ایجاد آن را برایشان فراهم نکرده ایم.