ویرگول
ورودثبت نام
سوسن چراغچی
سوسن چراغچیفقط نویسنده
سوسن چراغچی
سوسن چراغچی
خواندن ۶ دقیقه·۳ سال پیش

محبوب شرقی من


«محبوب شرقی من» نام داستانی بود که در زمان کودکی خوانده بودم.

در آن ایام، مجله زن روز هر هفته داستان هایی کوتاه از نویسندگان ایرانی و خارجی منتشر می کرد.

نمی دانم نویسنده «محبوب شرقی من» ایرانی بود یا فردی خارجی ، موضوع داستان بر اساس واقعیت بود یا ساختگی اما به خوبی یادم هست که راوی، یک زن خارجی بود و نام داستان نشان می داد که این زن ، اروپایی یا آمریکایی، در وطن خویش، مردی ایرانی را دوست داشت.

نام مرد محبوب، بیژن بود. نامی که بخاطر اصالت حرف «ژ»، در نظرم بسیار اصیل و فاخر بود و به همین دلیل، آن داستان نیز در ابتدا همین احساس را در من ایجاد می کرد.


داستان با گلایه آغاز می شد.

زن خارجی تعریف می کرد که بیژن، به کارهای او ایراد می گرفت. شب گذشته نیز همچون دفعه یا دفعات قبل، او را در حال رقص در آغوش پسری دیگر دیده و برآشفته بود. بدخلقی و قهر کرده و اعصاب زن را بهم ریخته بود.

زن این شیوه رفتار را درک نمی کرد، آن را منطقی نمی دانست و نسبت به آن حساسیت شدید داشت.

همین چند جمله ابتدای داستان بخوبی نشان می داد که بافت فکری این زن، کاملا متفاوت از مرد ایرانی بود.

چیزی که امروز به آن می گوییم اختلاف فرهنگی.

آن روزها به اقتضای سن، چیز زیادی از امور زندگی از جمله فرهنگ و تمدن و تفاوت های فکری و فرهنگی میان جوامع و آدم ها نمی دانستم با این وجود آنقدر اندوخته ذهنی داشتم تا برای خودم قضاوتی داشته باشم.

آیا حق با زن بود که می خواست آزاد باشد؟ یا مرد حق داشت که بی قیدی غربی را نمی پسندید؟

بلی. حق با مرد بود...اما ...

اگر فرهنگ آنجا را دوست نداشت، آنجا در غرب چه می کرد؟؟ چرا به جای ایران، زندگی در کشوری بیگانه را برگزیده بود؟ بنابراین حق با زن بود...به او حق می دادم که یک مرد ایرانی، اینطور اذیتش می کرد.

اما...

اگر زن، بیژن را دوست داشت چرا با دیگری می رقصید؟ و چرا تکرار می کرد؟

به عکسِ زنی مست و لاقید در آغوش مردی در حال رقص در یک بار، نگاه می کردم و به بیژن، حق می دادم که در غیاب او این بی بندوباری رخ می داد...

چه داستان کسالت باری ...

چرا هیچ ردّی از عشق در این داستان نبود؟! و نه هیچ حرفی از عشق؟

در عوض، چرا همه اش بدگویی از بیژن بود؟

متعجب بودم از این که با این همه گلایه و ناراحتی چرا نام داستان «محبوب شرقی من» بود؟

درست است اشتباه شده بود...این نام را اشتباهی روی این داستان گذاشته بودند و یا این که بیژن، زمانی محبوب زن بود و حالا دیگر نبود.

شاید اگر چند سال بزرگ تر از آن روز بودم اینگونه نتیجه می گرفتم که زن، اگرچه از مرد گلایه داشت و هرچند کارهای او به مذاقش خوش نمی آمد اما این مرد غیر هموطن را با همه عیب و ایرادهایش دوست داشت .



بیژن، غایب داستان بود اما ناخواسته در نظرم بزرگ می شد.

هر آینه ، تعریف فردی غایب از زبان دیگری شنیده شود، تاثیر این تعریف در ذهن شنونده یا خواننده همچون بازتاب نور در آیینه های منشور، افزون می شود.

از آن داوری های حق و ناحق که بگذریم، من نیز بیژنِ غایب را غالب آن داستان می دیدم و تازه امروز می دانم چرا؟

زیرا هرچند زن در غیاب او ، از وی انتقاد می کرد اما در اصل عاشق او بود.

و این به اصالت بیژن در ذهن منِ خواننده می افزود.

آری، زنی خارجی عاشق یک مرد ایرانی بود و این برایم بنوعی غرور آفرین بود.

با این وجود زن ، آزاد بار آمده بود.

رها و بی قید و بند.

در شرق به چنین حالتی می گویند، لاقیدی، بی بندوباری، ولنگاری...

زن با گلایه های خود به خوبی توصیف می کرد که مرد ایرانی حسود بود.

از این که او را مثلا هنگام رقص در آغوش مرد دیگری می دید ، که از دید زن یک عمل منطقی بود، به هم می ریخت و با حسادت و اوقات تلخی های مکررش، دست و پای زن را می بست.

اما بر خلاف زن شرقی، زن این قصه بندوبار مرد شرقی را ، اگرچه محبوبش بود، بر نمی تافت.

آزادی اش را نیز به همان میزانِ معشوقش، دوست داشت.

در قلب زن شرقی، یک عشق بیشتر نمی گنجد اما انگار زن غربی، دو تا قلب داشت!

اما نه...

قلب زن، شرقی و غربی نمی شناسد و پیدا بود که راوی داستان، مرد شرقی را با همه عیب و ایرادهایش، دوست داشت!

با این وجود، احساسات او را نمی فهمید و در نتیجه از حساسیت های حسودانه اش بیزار بود.

برای همین بود که از او گلایه داشت.

مگر نه این است که گاه و بلکه خیلی وقت ها انتقاد و بهانه جویی و گلایه ،نشانه عشق است؟

این زن نمی دانست آنچه که او حسادت می نامید، مفهوم غریبی به نام غیرت بود.

یک ویژگی اصیل مرد ایرانی که معلوم نیست ،

درست در کدام مقطع تاریخی از کدامین بستر برخاسته،

سوار بر اسب راهوار ژِن ها نسل ها را در نوردیده ،

از راه و نیمراه ها، کوره راه ها و فراز و نشیب های زمان گذر کرده ،

کوچه پس کوچه های تاریخ را یک به یک پشت سر گذارده ،

لایه به لایه ساخته و پرداخته تا به مردان نسل امروز رسیده است.

یک ویژگی اصیل که تکیه به تاریخ و فرهنگ و تمدن چندین هزار ساله یک سرزمین داده است.

خصلتی که گاه و بلکه همواره برای زنان آزار دهنده و دست و پاگیر است ،

آنقدر کهنه و قدیمی است که در اثر گذشت زمان، همچون شیئی عتیقه رنگ باخته و از رنگ و جلا افتاده است...بدنما و دیرفهم شده است.حتی برای خود مرد نیز دست و پاگیر شده است.

اما هنوز اصالت دارد. زیرا ریشه دار است و

شاید از این روی که خمیرمایه اش با عشق در آمیخته است.

کسی چه می داند...

شاید حسد ، زاییده عشق است.

با این وجود، حسد و غیرت، دیرزمانی است که راه خود را از یکدیگر جدا کرده اند.




امروز از داستان «محبوب شرقی من» که در روزگار کودکی خواندم، بجز همان چند خط نخست، چیز دیگری یادم نیست.

شاید برخلاف سایر داستان های زن روز ، به نظرم جذاب نیامد و ادامه ندادم.

اما این داستان را تمام نکرده از بر هستم زیرا خود نیز یک زن شرقی ام و حکایت مرد شرقی در

تار و پود وجودم تنیده و با شیره جانم آغشته است.

حتی وقتی کودک بودم و با این که چیز زیادی از زندگی و از جمله غیرت مرد ایرانی، نمی دانستم اما عبارت «محبوب شرقی من» در ذهنم گستره عجیبی داشت.

واژه شرقی، حس و حال غریبی داشت که قادر به درک آن نبودم.

این واژه، احساسات گنگ و شعرگونه ای را در من بر می انگیخت.

شعر؛ نغمه موهومی که از ورای پرده خیال بر می خیزد. آنجا که چیزهای غریبی هست اما ما نمی بینیم و نمی شناسیم با این وجود احساسش می کنیم.

و همین ژرفا و رازالودی است که احساسات شاعرانه را بسیار زیبا و جذاب می کند.

در عالم کودکی بی آن که چیزی راجع به تمدن شرق بدانم ، احساس غرور داشتم

شاید از این روی که حس می کردم شرق تا ابدیت، گسترده است.

و چقدر خوب که من نیز در شرق، ریشه دارم.

سوسن چراغچی

از مجموعه خاطرات




۱۰
۲
سوسن چراغچی
سوسن چراغچی
فقط نویسنده
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید