از ژاپن بر می گشتم.
مهمانداران هواپیمایی امارات، یک تعداد زنان و دختران ژاپنی بودند که همچون پروانه بالای سر مسافرین می چرخیدند و انجام وظیفه می کردند.
همه آن ها یک جور لبخند بر لب داشتند و با ادب و نزاکتی بی نظیر خدمات متداول شغلی را به مسافران ارائه می کردند تا در این سفر طولانی به آن ها بد نگذرد.
مهماندار ها از انجام وظیفه کوتاهی نمی کردند.
با این حال خوش خدمتی این پروانه های وظیفه شناس به دلم نمی نشست.
لب هایشان خندان بود اما نگاهشان عمق نداشت و تنها به اقتضای شغل خود ناچار بودند مانند دلقک ها مدام لبخند بزنند.
پاسی از شب می گذشت.
هوای اقیانوس آرام، هواپیما را نا آرام کرده بود.
من که از تکان های ترسناک هواپیما بر فراز ابرها بی قرار و بی خواب شده بودم، در وقت مناسبی از جای خود بلند شده و به دستشویی رفتم.
در خلوت آن جا ایستادم و در آیینه به خود خیره شدم.
نمی دانم این کار در آن وقت شب در آن عجیب ترین نقطه از دنیا بر فراز آسمان چه معنی داشت؟؟
شاید احساس دلتنگی و غربت در میان مسافران خفته و مهماندارانِ پرسه زن خاموش، مرا به آنجا کشانده بود. شاید دنبال کسی بودم که از ته دل نگاهش کنم و او هم از ته دل مرا نگاه کند.
برای نگاه کردن به یک آشنا، کسی که تو را درک می کند و حرف دلت را می فهمد چه جایی بهتر از آیینه؟
بی هدف مقابل آیینه ایستاده بودم و به تصویر خود نگاه می کردم که ناگهان درِ دستشویی کوچک هواپیما باز شد و با شدت به من برخورد کرد.
مهماندار بیچاره گناهی نداشت.
تقصیر از من بود که فراموش کرده بودم در را از داخل قفل کنم و او از روی علامت روی در که خالی بودن دستشویی را نشان می داد، در را باز کرده بود.
اشتباه پیش می آید.
اما برای آن دختر ژاپنی با آن ذهن قالبی و آن تربیت شغلی که بر اساس آن، عادت کرده بود همچون ماشین هر چیزی را با تکیه بر علائم محدود انسان ساز تحلیل کند، رویداد غیر منتظره و ترسناکی رخ داده بود!
هنگامی که در باز شد، ناخودآگاه و برای یک آن، نگاه ما دو نفر به یکدیگر قفل شد.
این دختر چه صورتی... چه نگاهی داشت.
خدای من چه اخمی داشت!
( ای کاش در رسم الخط فارسی، بجز علامت تعجب، علامتی هم برای نشان دادن ترس و نفرت و خشم وجود داشت! )
در آن لحظه شگفت انگیز گره خوردن دو نگاه، در چهره این دختر دیگر اثری از آن لبخند ساختگی پیشین نبود. در عوض، لبهایش مانند یک دلقک گریان، رو به پایین افتاده و کج و معوج شده بود.
دست هایش را به روی سینه گذاشته که مثلا قلبش از ترس فروریخته و به تلخی با نفرت و از گوشه چشم ، چپ چپ نگاهم می کرد.
گویا برای یک لحظه فراموش کرده بود که اگر نه از روی انسانیت ، دست کم به فراخور شغل خود، وظیفه دارد به روی مسافر، هرچند بطور ساختگی، لبخند بزند یا از روی ادب و احترام شغلی هم که شده عذرخواهی کند حتی اگر مقصر نباشد. کاری که ما ایرانی ها از روی عادت فرهنگی، انجام می دهیم حتی اگر بی گناه و تقصیر باشیم صرفا با این نیّت انسان دوستانه که فرد مقابل از عمل اشتباه خود احساس ناخوشایندی نداشته و شرمنده نشود.
با همه این ها هنوز جای شکرش باقی بود.
زیرا نگاهِ زهراگین این دختر بیگانه، در آن ساعت از شب و در آن محیط نامأنوس، نسبت به خودش و سایر همکارانش، عمق بیشتری داشت.
دست کم بر خلاف آن لبخندهای شغلی، ساختگی نبود بلکه اگرچه تلخ اما از روی احساسی واقعی بود!
وقتی آن طور تلخ نگاهم کرد، به عادت فرهنگی خود عذرخواهی کردم و با احساس یک گناهکار واقعی، از آنجا بیرون آمدم.
اما دختر مهماندار در پاسخ به عذرخواهی ام، هیچ واکنشی نشان نداد.
وقتی از کنارش رد می شدم تا به سمت صندلی ام بروم، هنوز چپ چپ نگاهم می کرد.
گویا هنوز طلبکار بود.
سوسن چراغچی
15 دی 1396
