مرد فرانسوی در سکوتی عمیق، به نقطه ای دور خیره شده و به سخنان نامفهوم ما گوش می داد.
ما سه نفر ایرانی، در مورد امکان استفاده از فیلم های موجود در آرشیوهای داخلی برای کمک به تهیه یک فیلم مستند میراث فرهنگی، حرف می زدیم.
موضوع صحبت ما می توانست مورد علاقه کارگردان فرانسوی این مستند نیز باشد زیرا کار تولید مستند بوسیله او را آسان تر می کرد، به شرط آن که اساسا می فهمید ما چه می گوییم!
در گرماگرم صحبت بودیم که یکباره مرد خاموش به حرف آمد و با هیجان و اشتیاق، راجع به استفاده از فیلم های موجود در آرشیوهای داخلی ایران سخن گفت.
صبر کردم تا سخنانش تمام شود آن گاه به او گفتم: مگر شما فارسی می فهمید؟
دفعه پیش که برای امکان سنجی تولید این مستند به ایران آمده بود، این سوال را از او پرسیده بودم و او پاسخی روشن داده بود: خیر.
او گفته بود هرچند به یادگیری زبان فارسی علاقمند بود اما در این سن و سال و با وجود مشغله های فراوان، تمرکز لازم برای یادگیری یک زبان دیگر را نداشت.
امروز وقتی سوال کذایی را تکرار کردم ، دوباره و با تاکید و تأنّی پاسخ داد: نه.
از او پرسیدم: پس از کجا دانستید ما راجع به چه چیز صحبت می کردیم؟
انتظار داشتم، به واژه آشنا و فرانسوی «آرشیو» اشاره کند. به پندار من این واژه، برای او که فرانسوی زبان بود، همچون دانه ای الماس در میان انبوهی از شن و ماسه ی واژه ها و جمله های نا آشنای فارسی، درخشیده و او را برای سخن گفتن در میان این جمع غریبه، به وجد آورده بود...
اما او به جای این، چیز دیگری گفت.
ابتدا برای یافتن پاسخی مناسب به تقلّا افتاد، آن گاه یک جمله ساده به زبان آورد و خود را راحت کرد. او گفت:
" احساس کردم..."
اگر زبان، کلید ایجاد ارتباط میان همزبانان است،
احساس، شاه کلید ارتباط و همدلی میان آن هایی است که زبان یکدیگر را نمی دانند اما حرف یکدیگر را می فهمند...
6 ژانویه 2018
سوسن چراغچی
