محرم امسال، راهی مشهد بودم.
از خدا خواستم در این سفر معجزه ای نشانم بدهد.
یک نشانه. آن هم چه نشانه ای!
خودِ امام رضا را از خدا می خواستم.
آرزو داشتم چهره ی شریفش را به یک نگاه در میان جمعیت عزادار حسینی، ببینم.
این خیالی ساده لوحانه بود یا جاه طلبی، ولی چون باورش داشتم این معجزه، می توانست اتفاق بیافتد.
مگر نه این است که ایمان، خودِ معجزه است؟
اگر روح امام رضا پذیرای من باشد و اگر لایق و شایسته دیدن او باشم، پس به یقین در بستر و زمینه ی یک کالبد انسانی، روی ماهش را نشانم خواهد داد. حتی اگر لبخند به لب نداشته باشد، تنها به یک نگاه، تلألو روح باصفایش را در آیینه ی چشم هایی خواهم دید.
اما افسوس که نشد.
هرچه منتظر شدم، دیدنش پیش نیامد.
روز های تاسوعا و عاشورا سپری شدند.دسته های عزاداری با علم ها و کتل ها و خیمه ها و بدرقه ی جمعیت انبوه آمدند و رفتند. هزاران زائر و نمازگزار در خیابان های اطراف حرم و داخل حیاط ها و صحن ها و رواق ها و گِردِ ضریح مطهر امام، از برابر دیدگانم گذشتند اما حتی یک نفر هم به چشمم آشنا نیامد.
او که آشنای من بود، آن که در انتظارش بودم، نیامد.
لابد در این سفر بقدر کافی آماده دیدارش نبودم. آن گونه که باید شایسته ی درکِ وجودِ شریفش، و دریافت نور سیمای زیبایش نبودم. شاید او بود اما چشمان من قادر به دیدن نبود.
روز عاشورا به پایان رسید و من دست از انتظار کشیدم.
خیال دیدن او را رها کردم.
شام غریبان، راهی حرم بودیم.
مسیر حرم همچون شب های پیش، مملو از جمعیت بود و خیابان ها همچنان در سیطره ی دسته های عزاداری بودند.
شمع های روشن، مانند شاخه های نور، در دست های مردم سیاه پوش می درخشیدند...
صحن زیرین حرم، خلوت و دنج و مثل روز روشن بود.
نور چلچراغ ها و قندیل ها در هزاران هزار قطعه آیینه ی دیوارها و سقف ها می تابید و غوغا بپا می کرد.
یک نورافشانی بشری
انعکاس نور در نور،
صحبت بی کلامِ نور با نور، عاشقانه و در اوج سکوت.
روی سنگ های مرمر سفید، صدها قالی پهن کرده بودند و جمعیت پراکنده ای از مردان و زنان و بچه ها جا به جا گرد هم نشسته بودند.
اینجا خبری از ازدحام و هیاهو و بیقراری و آمد و شد زائران نبود پس می توانستم امشب در این محیط نورانی و دنج، به خلوت درون خود پناه ببرم.
با این حال هنوز نمی دانستم چگونه.
قران و مُهری برداشتم و گوشه ای تکیه به ستونی، نشستم.
فکر کردم ابتدا قران بخوانم تا دلم به نورَش روشن شود؛ برای نماز وقت هست.
بی هدف، صفحه ای باز کردم.
کلام خدا صریح و روشن بود:
اَقِمِ الصلوه لذکری. اِنّ الساعه آتیه . . .
می گفت: نماز بگزار که ساعت نزدیک است...
دیگر نتوانستم بخوانم...
بعضی ساعت ها بقدری به تو نزدیکند که تردیدی در درک حقیقی بودن آن ها نیست.
هیچ فاصله ای میان درک و فهم تو و پیام خدا نیست. انگار صدای خداست که در گوش تو طنین انداز می شود.
دیگر جای تردید نبود.
نماز، مقدم بر تلاوت قران بود و شاید ساعت من نزدیک بود.
به نماز برخاستم.
بعد از نماز، می خواستم دوباره قران بخوانم که خادمان حرم آمدند و جمعیت را از جا بلند کرده به صحن بالا هدایت کردند.
انگار قسمت نبود از آرامش اینجا بهره ای ببرم.
بناچار دوباره از جا برخاستم.
در مسیر خروج از صحن زیرین ، در فاصله میان پله برقی و فضاهای قالی پوش، یک راهروی بلند و وسیع باز شده بود.
بخاطر سرمای زمین یا نبودنِ قالی، هیچ کس آن جا ننشسته بود بجز تنها یک نفر!
اینجا مردی روی زمین ، نشسته و در خود فرو رفته بود.
هیکل لاغر و نحیفی داشت. با این حال از موهای بی حالت و سیاهش و از لباس های ساده و بی پیرایه اش می شد فهمید، جوان و شاید فقیر است.
پیراهن سیاه به تن، یک قران کوچک در دست و یک چفیه سیاه و سفید به دور گردنش پیچیده بود.
او نزدیک به زمین خم شده و سرِ خود را رو به پایین و در میان دو دست لاغر و استخوانی خود گرفته و سرش را آرام تکان می داد. انگار با خود مویه می کرد. نه چیزی از صورتش پیدا بود و نه می شد اشک هایش را دید یا حتی صدای ناله و زاری اش را شنید.
بوضوح می شد فهمید که صاحبِ این بدنِ نحیف در خود پیچیده، از چیزی رنج می کشید.
حالت عابد زاهدی را داشت که دور از آن هیاهوی عظیم و سیلِ خروشان جمعیت حرم و بویژه اطراف ضریح، به این خلوت سرد و سفید پناه آورده بود و سر در گریبان خویش، عبادت می کرد.
نمی دانم چرا از دیدن این مرد یکّه و خاموش که زاهدانه به زمین سرد چسبیده بود جا خوردم.
او تصویر واضح و سیاهی بود که بر زمینه مرمرین سفید، نگاه را بی اختیار، به خود می گرفت و رها نمی کرد.
این تصویر با جماعتی که آن بالا پروانه وار گرد ضریح می گردند و جمعیتی کثیر می سازند، آشکارا در تضاد بود.
با دیدن این تضادّ معنا دار و بی کلام، در این خلوت خاموش و بی ادعا
ناگهان امید در دلم جوانه زد.
فکر کردم، شاید این پیکر نحیف در هم پیچیده، همان زمینه و قالبی بود که روح امام رضا و یا حتی پیام او می بایست در آن جلوه گر می شد.
مرد، درخود پیچیده بود . نه صورت ماه او را داشت نه نگاه پرنورش را
با این وجود آنجا در مسیر عبورم نشسته و نگاهم را به خود گرفته بود پس آیا می توانست نشانه ای باشد؟
با این حال ظرف کوچکی بود با محتوایی اندک؟
لابد ظرف من کوچک بوده...
یا شاید بقدر کفایت تشنه نبودم...
لابد لیاقت من،سهم من در همین حد بوده.
شاید ساعت من، همین بوده.
سوسن چراغچی
23 شهریور 1398
