نینا از فرانسه به ایران آمده بود.
با این که متولد و اهل جایی دیگر بود، بطرز شگفت آوری ایران را دوست داشت.
دلش برای این آب و خاک و بیشتر ، برای فرهنگ این سرزمین بس غریب، می تپید.
اوایل، زمانی که دانشگاه را تمام کرده بود به ایران رفت و آمد می کرد.
در آنجا راجع به علاقه و رشته تحصیلی اش، گیاه شناسی، تحقیق می کرد ، در مجامع علمی حاضر می شد و با دانشگاه همکاری های علمی پژوهشی داشت.
چند سالی که از این روال گذشت، ایران را برای زندگی دائم برگزید و ماندگار شد.
در ایران با یک مرد فرانسوی ازدواج کرد و دو فرزندش را همانجا به دنیا آورد و بزرگ کرد.
هنوز ده سال از اقامت دائم نینا در ایران نگذشته بود که به یک بیماری مهلک لاعلاج مبتلا شد. پس از یک سال مبارزه سرسختانه با این بیماری، سرانجام از پا درامد و تسلیم مرگ شد.
پیکر نینا را به وصیت خودش، در یک روستای کویری، زیر یک درخت کهنسال نارون به خاک سپردند.
با این که نینا می توانست روزهای آخر عمر کوتاه خود را در سرزمین مادری و نزد اقوام فرانسوی خود، سپری کند اما خودش خواسته بود تا در ایران بمیرد و روحش همانجا زیر این درخت نارون، آرام بگیرد.
دو روز پس از مرگ نینا، کودکی در آن شهر به دنیا آمد.
کودکی از یک خانواده سنتی و اصیل ایرانی ، خانواده ای از قوم عشایر.
نام این دختر را مینا گذاشتند...
مینا در میان کوچ نشینان و همنشین دام و گیاهان و جانوران کویری بزرگ شد.
یک بیابانگرد به تمام معنا اصیل و واقعی.
شب های تابستان، بیرون از چادر می خوابید و سقف بالای سرش، آسمان پر ستاره و زمین زیر پایش، ریگ های کویر بود.
مینا با طبیعت بزرگ شده بود و راز و رمزهای طبیعت را بخوبی می شناخت.
حرف دل اسب ها را از عمق نگاهشان می فهمید و با صدای باد و جانوران و گیاهان، سکوت سنگ و صخره و خاک و درخت و جاده های خاکی آشنا بود.
کودکی، دوره کاشتن و داشتن های زندگی است.
کودک هر جا که باشد چه در میان ایل و در گذر از ییلاق و قشلاق و چه محصور زیر سقف و دیوارهای شهر و روستا ، همواره در حال کوچ است.*
به باور من، روح کودک، بالای سرش پرواز می کند.**
و این تفاهم عاشقانه تن و روح ، تا گاه نوجوانی ادامه دارد.
مینای ایرانی، نقطه ثقل حیات خود یعنی کودکی اش را با طبیعت گذرانده بود. اما هنگام شکفتن و برداشتن که رسید، در هجده سالگی ، به فرانسه مهاجرت کرد تا در یکی از دانشگاه های فرانسه راجع به علوم محیط زیست درس بخواند.
فضای زندگی او یکسر عوض شد. اینجا دیگر از آن چادرهای امن و دوست داشتنی، که گویی تار و پودشان در روح او تنیده شده بود، و سقف آسمان پر ستاره خبری و اثری نبود.
اینجا همه آدم ها به پیروی از آنچه سبک زندگی می خوانندش، زیر سقف های کوتاه می خوابیدند.
مینای صحراگرد نیز بناچار همین کار را کرد، با جماعت رفت اما به فرمان دل، عاشق کوچه های پاریس شد.
او گردش کنار رود سن در شب های پر ستاره و هنگام طلوع خورشید را بسیار دوست داشت و علاوه بر گشت و گذار در کوچه ها و محله های دنج پاریس، هر از گاهی به شهرهای دیگر فرانسه و کشورهای اطراف نیز می رفت و کشتزارها و جنگل ها و روستاها ، آن بهشت های گمشده بر روی زمین را هم سِیر و سیاحت می کرد.
مینا همواره متحیر از این بود که چرا این شهرها و روستاهای آباد و سرسبز و این طبیعت رام و همراه، او را به یاد ایران می انداخت.
مینا اینجا در پاریس عاشق جوانی فرانسوی شد و با او ازدواج کرد و ماندگار شد.
آن ها دست بر تصادف یا از روی حکمتی ناشناخته، چیزی به نام تقدیر، نام اولین دخترشان را نینا گذاشتند و باز همان چرخه اتفاق افتاد...
نینا وقتی بزرگ شد به ایران ، سرزمین نیاکان مادری اش آمد و به آنجا دل بست.
کار نینا شناسایی و تحقیق راجع به گونه های گیاهی کویری برای تکمیل رساله دکترایش بود.
او سه سال به سیر و سیاحت در نقاط مختلف ایران گذراند و راجع به درختان مناطق کویری ایران تحقیق کرد تا این که در آخرین روز، از روی اتفاق یا حکمت تقدیر، گذارش به آن روستای دورافتاده کویری افتاد و در یک روز داغ تابستان، آن آرامگاه قدیمی زیر سایه سار آن درخت نارون را دید که حالا دیگر نیمی از شاخه های تنومندش سوخته بود.
نینای پژوهشگر به محض این که درخت را از دور دید تحت تاثیر نیرو و کششی عجیب و تقریبا بی اراده، به سمت آن رفت. در حالی که از ماشین پیاده می شد، حس غریبی داشت.
احساس می کرد پیش تر، اگرچه نمی دانست دقیقا چه زمانی، به اینجا آمده و این درخت را دیده بود و آن را می شناخت.
زمانی که زیر این نارون سوخته از هرم خورشید ایستاد، و وقتی چشمش به آن سنگ قبر قدیمی زیر سایه سار درخت تنها افتاد، این احساس آشنایی دیرینه از قبل نیز بیشتر شد.
با این وجود نینا بهتر از هر کسی دیگر می دانست که این نخستین بار در عمر کوتاهش بود که به ایران آمده بود تا چه رسد به این که این نقطه دورافتاده را از نزدیک دیده باشد .
فکر کرد شاید عکس این درخت را در کتابی دیده...
اما حکایت این گور مرموز در حاشیه این روستای خالی از سکنه دیگر چه بود؟
برای فریب دادن قلب خود و یا مصالحه میان دل بیدار و ذهن منطقی،
و البته آسوده کردن خویش از این کلنجار ذهنی،
اندیشید شاید این گور قدیمی با چنین جاذبه غریب ، متعلق به یک قدیس است و یا دیرزمانی زیارتگاهی بوده است.
در این صورت، انرژی عظیم یا روح آزاد این قدیس بود که او را به اینجا کشانده بود.
نینا کنار مقبرۀ از یادها رفته نشست، علف های سوخته را کنار زد و بیهوده کوشید خطوط محو روی سنگ قبر شکسته را بخواند.
چه عادت محالی؟ او که زبان فارسی نمی دانست!
با این وجود ناخواسته سعی خود را کرد*** ، به آن خطوط بیجان دقیق شد و از آنچه دید سخت حیرت کرد.
نیمی از خطوط این سنگ به چشمش آشنا بودند.
روی سنگ گور به دو خط فارسی و فرانسوی نام و مشخصات متوفی نوشته شده بود.
چقدر عجیب!
اینجا در سرزمینی غریب و در دل کویر پای این درخت تنها و آفتاب سوخته، زنی خفته بود که هم میهن و هم ریشه، هم زبان و هم نام او بود:
نام این خفته فراموش شده در خاک، روزگاری دور، نینا بود...
نینا دیگر ندانست کیست و کجاست و
در بهتی عظیم فرو رفت...
انگار روح او نیز برای دمی از جانش جدا شد و به ناکجا پر کشید.
دقایقی از آن لحظات پر راز و عجیب می گذشت.
نسیم گرمی می وزید.
لابلای شاخ و برگ های نیمی خشک و نیمی سبز نارون، چند زاغ از این شاخه به آن شاخه می پریدند و بطرزی موهوم همهمه می کردند.
جاده در دل کویر ، تا بینهایت می رفت...
سکوت بیابان و صدای باد میان شاخه های نارون ، نینا را به عالمی دیگر برده بود.
او هنوز کنار آرامگاه و علف های سوخته نشسته و غرق در سکوت، به دوردست خط افق، چشم دوخته بود و به هیچ چیز فکر نمی کرد. هرم گرما تنش را می سوزاند اما نینا چیزی از حواس خود درک نمی کرد.
روح او نیز، آرامگاهی یافته بود .
آنجا میان آن قبر کسی خفته بود که روحش با روح نینا پیوند داشت.
شاید هم ، روح آن دو نفر یکی بود ...
و نینا به ملاقات خویش آمده بود.
سوسن چراغچی
دی ماه 1398
*کودک و کوچه را نیز بخوانید: https://vrgl.ir/7FWes
**بادکنک سرخ را نیز بخوانید: https://vrgl.ir/MRr4z
***وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى
و اينكه براى انسان جز حاصل تلاش او نيست.
سوره النجم، آیه 39.
