ویرگول
ورودثبت نام
سوسن چراغچی
سوسن چراغچیفقط نویسنده
سوسن چراغچی
سوسن چراغچی
خواندن ۳ دقیقه·۵ سال پیش

ایمان کور مادرزاد


گابریل گارسیا مارکز، نویسنده نام دار کلمبیا و آمریکای لاتین ، در کتاب خاطرات خود، "زنده ام که روایت کنم"[1] از شهر یا روستایی سخن می گوید که در نخستین سفرهایش با پدربزرگ در اوان کودکی، توجه او را به خود جلب کرده بود : «ماکوندو»[2]

با این وجود در بزرگ سالی بود که گابیتو[3] دانست از طنین شاعرانه ی این واژه خوشش می آید.

انعکاس ماکوندو در روح جادویی مارکز، آن چنان تاثیر گذار بود که در سه کتاب خود از این نام برای شهر یا روستایی خیالی بهره گرفت و بعدها در مورد معنای این واژه ی نامانوس تحقیق کرد.

او در دایره المعارفی خواند که ماکوندو نام درختی استوایی شبیه درخت پنیر است بدون میوه و گل که چوب اسفنجی اش به درد ساختن بلم و اسباب آشپزخانه می خورد.

پس از آن نیز در دایره المعارف بریتانیکا خواند که در کرانه تانگانیکا (دریاچه ای در آفریقای استوایی) جوامعی کوچ نشین به نام ماکوندوها زندگی می کرده اند و به این اندیشید که شاید ردّ و ارتباطی میان این قبایل آفریقایی با ماکوندوی جادویی مارکز در زادگاه آمریکای لاتینی او وجود داشته است.

مارکز هیچ گاه -دست کم تا زمان نگارش کتاب خاطرات خود- به درستی این فرضیه-یعنی ریشه مشترک نام روستای ماکوندو در کلمبیا و نام جوامع کوچ نشین آفریقا- پی نبرد.

بعلاوه هرگز آن درخت بی بر و دانه را به چشم ندید، هرچند بارها در مورد آن از اهالی ناحیه موزخیز زادگاهش پرس و جو کرد.

چه بسا که این درخت هرگز وجود خارجی نداشته است...

امشب به واژه ماکوندو فکر می کردم و کوشیدم تا روح لطیف شاعرانه اش را آن چنان که باید، به همان شکلی که مارکز می فهمید، درک کنم. اما تلاشم بیهوده بود.

حتی نتوانستم تا با یافتن واژه برابر پارسی آن با تاثیر مشابه، برایش هم ذات پنداری کنم.

من در این معادل سازی موفق نشدم زیرا زبان اسپانیاییِ مارکز -که با روح آمریکای لاتین در آمیخته و از این آمیزش، معجونی جادویی منحصر به این قارّه ی ستمدیده پدید آمده است-برایم نامانوس است. من نه این زبان را می دانم و نه با نسل های متمادی این مردم اسپانیایی زبان در طول زمان زیسته ام.

زبان، نه تنها وسیله، یا واسطه، یا شیوه و راهکاری برای ایجاد ارتباط میان انسان ها و مردمان سرزمین های گوناگون است بلکه از این بیشتر، حاملی است که روح زمان و مکان، تاریخ، رویدادها و عواطف مشترک مردم و مردمان ، جامعه و یا ملت و یا حتی ملت ها را بر دوش گرفته و از نسلی به نسل دیگر منتقل می کند. و این روح مشترک را تنها کسانی بخوبی درک می کنند که با آن زبان زیسته و رشد کرده باشند.

زبان بیش از آن که مجموعه ای از واژگان یادگرفتنی و دستور زبان باشد، زبان احساسات، تعامل، درک متقابل و حافظه مشترک اقوام و جوامع است. اقوام و جوامعی که گاه از این سوی سیاره زمین به سوی دیگر آن رفته و اشتراکات زبانی را چون دانه هایی بر زمینه ی فرهنگ های گوناگون افشانده اند. دانه ها در طول زمان بارور شده و جوامع را با هم پیوند داده اند. چه بسا وجود واژه ماکوندو در دو قاره دور از هم نیز ناشی از همین امر باشد.

اکنون به دلیل نا اشنایی با زبان اسپانیایی و نه حتی شناخت از آمریکای لاتین، هیچ گونه درکی از مفهوم شاعرانه واژه ی ماکوندو ندارم.

اما همین را می فهمم که روح گابریل گارسیا مارکز را نه بعنوان یکی از اهالی اسپانیایی زبان کشور استعمارزده کلمبیا بلکه بعنوان نویسنده بزرگی که نوشتارهای جادویی اش را دوست دارم، انسانی که با روح من هم پیوند است، بخوبی درک می کنم.

اگر مارکز می گوید این واژه شاعرانه است برای من نیز چنین خواهد بود.

احساس من همچون ایمان کور مادرزادی است که خود نمی بیند اما به آن که دستش را گرفته و به مسیر های نادیده هدایتش می کند، باور دارد...

سوسن چراغچی

14 دسامبر 2017

[1] Living to tell the tale

[2] Macondo

[3] کوچک شده گابریل .خانواده اش او را در کودکی به این نام می خواندند.

۸
۲
سوسن چراغچی
سوسن چراغچی
فقط نویسنده
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید