
مدیریت تغییر طی سالهای اخیر برای تسهیل تاثیر تغییر در سازمانها به مدلها، فرایندها و طرحهای مدیریت تغییر تحول یافتهاند. بنابراین ابتدا باید مشخص کرد که یک مدل مدیریت تغییر، فرایند مدیریت تغییر، و یک طرح مدیریت تغییر چه تفاوتهایی با یکدیگر دارند؟
هشت مدل مدیریت تغییر رایج وجود دارد که سازمانها معمولا برای پروژهٔ مدیریت تغییر سازمان خود از آنها الهام میگیرند.
این مدل به نام «کورت لوین» توسط شخصی به همین نام در دههٔ ۱۹۵۰ توسعه داده شد. در این مدل فرایند تغییر به سه مرحله تجزیه میشود:

این مدل که توسط گروه مشاوران شرکت مککینزی توسعهیافته، شامل تجزیهٔ برنامه تغییر به هفت عامل است:

مدل ۷ S مکینزی
تجزیهٔ تغییرات سازمانی به این اجزای اساسی باعث میشود که عوامل مهم و تاثیرگذار بر تغییر نادیده گرفته نشوند.
جان کاتر، استاد دانشگاه هاروارد و متخصص مدیریت تغییر، نظریهای را ارائه کرد که بر افراد درگیر در فرایند تغییر و روانشناسی آنها تمرکز داشت. او فرایند تغییر را به هشت مرحله تقسیم میکند:

مدل آدکار ADKARکه توسط جف هیات، موسس پروسی، توسعه داده شده است، پنج هدف اصلی را به عنوان پایه و اساس فرایند مدیریت تغییر صورتبندی میکند.

«نظریه تلنگر» را کمتر میتوان مدل گامبهگامی برای مدیریت نمودن تغییر دانست. نظریهٔ تلنگر به جای صدور دستور تغییر از بالا به پایین از جانب مدیران ارشد و انتظار از اینکه کارکنان به انتظارات پاسخ دهند؛ نظریهای درباره یافتن راهی متقاعد کننده است که به وسیلهٔ آن کارکنان به خودی خود به سمت تغییر حرکت کنند. پایه و اساس این نظریه را مواردی چون ۱. فکر کردن در مورد تغییری که میخواهید از نقطهنظر کارکنان خود ایجاد کنید ۲. ارائه آن براساس این که چگونه این تغییر به سود آنها خواهد بود ۳.تلقی کردن آن به عنوان یک توصیه و نه یک دستور ۴. و دریافت بازخورد در طول فرایند تغییر تشکیل میدهد.
این مدل که توسط مشاوری بهه نام ویلیام بریجز توسعه پیدا کرده است، بر گذار احساسی افراد در طول تجربه و پذیرش فرایند تغییر تاکید میکند. در این مدل سه مرحله وجود دارد که کارکنان باید از آنها گذر کنند:

این چارچوب که توسط الیزابت کوبلر راس ایجاد شده است، برای بسیاری به عنوان مدلی آشنا از توصیف تجربه غم و اندوه شناخته میشود. این چارچوب را میتوان در بسیاری از تجربیات اعمال تغییر به کار برد. به همین خاطر درک مراحل این چارچوب مدیریت تغییر به شما کمک میکند که واکنش کارکنان به یک تغییر سازمانی را بهتر مدیریت کنید. این مراحل به شرح زیر هستند:

مدل مدیریت تغییر (منحنی) کوبلر راس
در شرایط ایدهآل، شما باید رویکرد تغییر خود را با در نظر گرفتن بروز این احساسات احتمالی طراحی کنید تا کارکنان را از تجربهٔ بدترین شکل این عواطف بازدارید.
این مدل که توسط یک رواندرمانگر متخصص خانواده به نام ویرجینیا ساتیر ارائه شده، براساس مشاهدات او از نحوهٔ تجربه تغییر در خانوادهها بنیان نهاده شده است. اما مانند مورد کوبلر – راس، میتواند در امور سازمانی و تجاری نیز بکار گرفته شود.

سازمان شما پیوسته در حال تجربهٔ تغییر است. این تغییرات چه ناشی از پیادهسازی فناوریهای جدید، بهروزرسانی فرایندها، ابتکارات در انطباق سازمانی، سازماندهی مجدد یا بهبود در خدمات مشتری باشد عنصری ثابت و لازم برای رشد سازمان و سودآوری آن است. فرایند پیوستهٔ مدیریت تغییر به کاهش تاثیر منفی تغییرات بر سازمان و کارکنان شما کمک میکند .
در ادامه به ۸ گام اساسی برای کسب اطمینان از موفقیت در مدیریت تغییر اشاره کردهایم:
از آنجا که اغلب تغییرات برای بهبود یک فرایند، محصول و یا خروجی یک روند اعمال میشوند، شناسایی نقطهٔ تمرکز و روشن کردن اهداف بسیار مهم است. همچنین این موضوع شامل شناسایی منابع و افرادی که تسهیلگر فرایند تغییر و رهبری تلاشها برای نیل به آن را برعهده دارند نیز میشود. اغلب سیستمهای تغییر اذعان دارند که دانستن آنچه که باید بهبود یابد، پایه و اساس محکمی برای شفایت، سهولت و پیادهسازی موفق مدیریت تغییر ایجاد میکند.
در سازمان چندین سطح از ذینفعان شامل مدیریت ارشد، که هم مسئولیت هدایت سازمان و هم سرمایهگذاری را برعهده دارند، متولیان فرایندها و افرادی که به صورت مستقیم مسئول شکل دادن به هنجارهای جدید هستند میشود. سطوح مختلف دارای انتظارات و تجربیات متفاوتی هستند و آنچه که مهم است این است که باید میان آنها سطح بالایی از اشتراک نظر دربارهٔ تغییرات وجود داشته باشد. فرایند به وجود آمدن اتفاق نظر در هر مورد ممکن است متفاوت باشد اما در همه حال موفیت این طرحهای توجیهی نیازمند صبر زمان و ارتباطات است.
داشتن نقشهٔ راه مدیریت تغییر است که نقطهٔ شروع، مسیر حرکت و مقصد را مشخص میکند. یک عنصر مهم در برنامهریزی ارائه یک فرایند چند مرحلهای به جای تغییرات ناگهانی و برنامهریزی نشدهٔ گسترده است. این شامل مشخص کردن پروژه با گامهای روشنی است که هریک دربردارندهٔ اهداف، انگیزهها، سنجشها، و تحلیلهای قابلاندازهگیری خود باشند.
به عنوان مثال، یک فرایند مدیریت تغییر برنامهریزیشده و کنترلشده برای خدمات فناوری اطلاعات به طور چشمگیری تاثیر تغییرات زیرساختی حول محور فناوری اطلاعات را بر جنبههای تجاری کار خواهد کاست.
به عنوان بخشی از فرایند برنامهریزی، شناسایی منابع و تامین بودجه عناصری حیاتی هستند. این میتواند شامل زیرساخت، تجهیزات و سیستمهای نرمافزاری باشد. همچنین ابزارهای مورد نیاز برای آموزش، بازآموزی و بازنگری اولویتها و اقدامات را نیز باید در نظر گرفت. در بسیاری از مدلها از جمعآوری و تحلیل دادهها به عنوان یک عنصر کمتر مورد استفاده یاد میشود اما وجود دادههای تحلیلی موجب تولید گزارشهای شفاف در مورد پیشرفت کار، امکان ارتباط بهتر، توزیع مناسب و به موقع مشوقها، و سنجش موفقیتها و نقاط عطف را فراهم میآورد.
ارتباطات حلقهٔ واصل کل روند مدیریت تغییر است. شناسایی، برنامهریزی، پیادهسازی و اجرای یک برنامه مدیریت تغییر خوب به داشتن جریان خوب ارتباط بستگی دارد. وجود جنبههای روانشناختی و جامعهشناختی در فرهنگهای گروهی مختلف حقیقتی غیرقابل انکار است. افرادی که در حال حاضر درگیر کار هستند، مجموعه مهارتها، دانش و تجربیات خود را ایجاد کردهاند. اما آنها همچنین در حال سروکله زدن با دستورها، مرزها و آداب و رسوم شرکتی هستند که باید به آنها توجه شود. ایجاد خطوط روشن و باز ارتباطی در طول فرایند یک عنصر حیاتی در تمام روشهای مدیریت تغییر است. این روشها پشتیبان شفافیت و ساختارهای ارتباطی دو طرفهای هستند، که راههایی را برای تخلیه سرخوردگیها، تحسین کارآمدیها، و تغییر یکپارچه ناکارآمدیها، فراهم میکنند.
مقاومت یک موضوع طبیعی در بحث تغییر است، اما همین مقاومت میتواند باعث تهدید ابعاد موفقیت یک پروژهٔ مدیریت تغییر شود. مقاومتها اغلب ناشی از ترس از ناشناختهها هستند. مقاومتها همچنین میتواند به دلیل وجود مقدار ریسک طبیعیای باشد که در ذات «تغییر» نهفته است؛ ریسکهایی اعم از خطر وابستگیهای متقابل، ریسکهای بازگشت سرمایه و ریسکهای مربوط به تخصیص بودجه به روندها یا فناوریهای جدید. پیشبینی این مقاومتها و ریسکها و مسلح کردن رهبری سازمان با ابزارهای مدیریت برای داشتن آمادگی در برابر این خطرات به حرکت روانتر تغییر در طول چرخهٔ عمر خود کمک خواهد کرد.
شناخت دستاوردهای کلیدی بخش مهمی از هر پروژه است. هنگام مدیریت یک تغییر در تمام چرخه عمر آن، مهم است که موفقیت تیمها و افراد دخیل در موفقیت پروژهٔ تغییر را به رسمیت بشناسیم. این کار به پذیرش خود تغییر ایجاد شده و همچنین فرایند مدیریت تغییر بکارگرفته شده از سوی شما و سازمان کمک خواهد کرد.
به همان اندازه که تغییر دشوار و حتی دردناک است، یک فرایند مستمر نیز هست. حتی استراتژیهای مدیریت تغییر نیز معمولاً در طول یک پروژه با تغییر روبرو میشوند. مانند بحث ارتباطات در بهبود مستمر نیز باید تمام موانع را شناسایی کرد و آنها را از میان برداشت. و مانند بحث نیاز به منابع و دادهها ، این فرایند فقط به میزان تعهد به سنجش و تحلیل دادهها بستگی دارد.
مقاله پیشنهادی : ده اصل مدیریت تغییر
به دلیل انتظارات همیشه در حال تغییر مصرفکنندهها و رقابت در اقتصاد جهانی، دانش تغییر سازمانی خود نیز به طور مداوم در حال تغییر و تحول است. هدایت عنصر انسانی دخیل در تغییر ممکن است یکی از مشکل ترین موارد در این مسیر باشد زیرا افراد ذاتا دوست ندارند تغییر کنند یا خود را با آن وفق دهند.
بیشتر روشهای تغییر توافق دارند که تغییر دشوار و مایهٔ زحمت است. بنابراین، درگیر ساختن افراد در مراحل اولیهٔ تغییر، اجرای فرایند تغییر، و بازبینیهای مستمر برای ایجاد بهبود عنصری حیاتی برای موفیت به شمار میرود. و این شامل برنامهریزی کامل، همآوایی، فرایند، منابع، ارتباطات، و ارزیابی مداوم است.
فرآیندهای موثر مدیریت تغییر به فعالیتها و ابزارهای پشتیبان متکی هستند این ابزارها اغلب به صورت داخلی توسط تیم مدیریت تغییر یا ذینفعان فرایند تغییر ایجاد و مدیریت میشوند. به عنوان مثال، نقشه راه یک محصول ممکن است توسط تیم مدیران محصول توسعه یابد، در حالی که ارزیابیهای بعدی آن شامل همه افراد مسئول و متاثر از این تغییر میشود. این موارد ممکن است شامل موارد زیر باشد:
امروزه روشهای تایید شده متعددی وجود دارند. برخی از مدلها بر تغییر فرد به عنوان یک روش تغییر فرهنگی تمرکز دارند و برخی ساختارها و چارچوبهایی برای حرکت کل سازمان به سمت تغییر و بهبود متمرکز دارند. هیچ راهکار «درستی» وجود ندارد، اما با تحقیق، اکتشاف، و برنامهریزی منابع، داشتن یک استراتژی مدیریت تغییر امکانپذیر است.
تهیه شده در گروه تولید محتوای هلدینگ کاسپین