علت تقه زدن ماشین هنگام دنده عقب را در این پُست از مجله خودرو ویرگول باهم بررسی خواهیم کرد. اگر نیاز به لوازم یدکی داشتید، به سایت آریان یدک مراجعه کنید. بهتر است بدانید یکی از پرسش هایی است که بسیاری از رانندگان بعد از شنیدن یک صدای ناگهانی و غیرعادی از قسمت جلو، عقب یا زیر خودرو با آن مواجه میشوند این است که علت تقه زدن ماشین به خصوص پراید و سایر خودروهای ایرانی چیست؟
در آریان یدک به این موضوع اشاره شده است که این صدا ممکن است تنها یک بار شنیده شود یا هر بار که خودرو را در دنده عقب قرار میدهید و حرکت می کنید تکرار شود. نکته مهم اینجاست که صدای تقه در دنده عقب یک ایراد مستقل نیست، بلکه نشانه وجود مشکل در یکی از بخشهای سیستم انتقال قدرت، جلوبندی، پلوس، گیربکس، دسته موتور، دیفرانسیل یا حتی سیستم ترمز است. به همین دلیل نباید آن را یک صدای عادی در خودرو تصور کرد یا برای مدت طولانی نادیده گرفت.

در بسیاری از خودروها، مخصوصاً خودروهایی که چند سال از عمر آنها گذشته است، قطعات لاستیکی، بوشها و اتصالات قطعات و لوازم یدکی به مرور زمان دچار فرسودگی میشوند. این فرسودگی باعث ایجاد لقی در مجموعه انتقال نیرو شده و هنگام تغییر جهت حرکت خودرو از جلو به عقب یا بالعکس، یک ضربه یا صدای تقه ایجاد میکند. البته همیشه هم مشکل به استهلاک قطعات ختم نمیشود؛ گاهی تنظیم نبودن گیربکس، خرابی پلوس، شکستگی پایههای موتور یا حتی استفاده از روغن گیربکس نامناسب نیز میتواند چنین علائمی ایجاد کند.
اگر شما هم هنگام دنده عقب گرفتن صدای تقه می شنوید، بهتر است قبل از اینکه خرابی به سایر قطعات منتقل شود، علت آن را پیدا کنید. در ادامه این مقاله از سایت ویرگول با همکاری Arian Yadak تمام دلایل رایج، تخصصی و حتی کمتر شناخته شده این مشکل را که توسط تعمیرکاران و متخصصان خودرو عنوان شده است را بررسی میکنیم تا بتوانید با شناخت بهتر علائم، از هزینههای سنگین تعمیرات ماشین خود جلوگیری کنید. به خصوص اگر پراید دارید این مشکل بیشتر خواهد بود!
تقه زدن ماشین هنگام دنده عقب معمولاً زمانی اتفاق میافتد که نیروی موتور برای اولین بار در جهت معکوس به سیستم انتقال قدرت وارد می شود. در این لحظه تمام قطعاتی که وظیفه انتقال گشتاور از موتور به چرخ ها را بر عهده دارند، از جمله فلایویل، کلاچ یا تورک کانورتر، گیربکس، پلوس، دیفرانسیل، میلگاردان (در خودروهای دیفرانسیل عقب)، دسته موتور و حتی اجزای جلوبندی تحت فشار قرار میگیرند.
بهتر است بدانید اگر در هر یک از این قطعات لقی، ساییدگی یا خرابی وجود داشته باشد، هنگام تغییر جهت انتقال نیرو، یک ضربه مکانیکی ایجاد می شود که راننده آن را به صورت صدای تقه یا ضربه احساس میکند و از خود سوال می پرسد علت تقه زدن ماشین هنگام دنده عقب چیست؟
اینطور نیست که فکر کنید فقط پراید و ساینا و... که قدیمی هستند با این مشکل مواجه میشوند بلکه در خودروهای سالم نیز ممکن است هنگام قرار دادن دنده روی R یک صدای بسیار خفیف شنیده شود، اما این صدا نباید با ضربه محسوس، لرزش خودرو یا تکان شدید همراه باشد. اگر تقه هر بار تکرار شود، شدت آن بیشتر شود یا همراه با لرزش، تاخیر در حرکت، کوبش یا صدای فلزی باشد، تقریباً همیشه نشاندهنده وجود یک ایراد فنی است که باید بررسی شود.
یادتان باشد بیتوجهی به علائم و علت تقه زدن ماشین در هنگام دنده عقب میتواند باعث وارد شدن فشار بیشتر به گیربکس، دیفرانسیل و پلوس شده و هزینه تعمیر را چند برابر کند.
دلایل ایجاد این مشکل بسیار متنوع هستند و نمیتوان تنها با شنیدن صدا، قطعه معیوب را مشخص کرد. محل ایجاد صدا، نوع گیربکس، شرایطی که تقه ایجاد میشود و حتی دمای خودرو هم در تشخیص علت اهمیت زیادی دارند. در ادامه مهمترین دلایل را بررسی میکنیم.
یکی از رایجترین علتهای تقه زدن ماشین هنگام دنده عقب، خراب شدن دسته موتور یا دسته گیربکس است. این قطعات وظیفه دارند موتور و گیربکس را در جای خود ثابت نگه دارند و ضربات ناشی از حرکت موتور را جذب کنند. با گذشت زمان، لاستیک داخل دسته موتور ترک میخورد، خاصیت ارتجاعی خود را از دست میدهد یا از قسمت فلزی جدا میشود.
زمانی که خودرو در دنده عقب قرار میگیرد، جهت گشتاور موتور تغییر میکند. اگر دسته موتور نتواند این نیرو را مهار کند، مجموعه موتور و گیربکس چند سانتیمتر جابهجا شده و هنگام برخورد به محدودکنندهها یا شاسی، صدای تقه ایجاد میشود.
از علائم خرابی دسته موتور میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
تقه هنگام شروع حرکت
لرزش زیاد موتور در حالت درجا
ضربه هنگام تعویض دنده
تکان شدید خودرو هنگام رها کردن کلاچ
لرزش محسوس داخل کابین
من به عنوان نویسنده این مقاله که در بخش تحریره مشغول به کار هستم و خودرو رانا دارم، به تازگی با این علائم در هنگام رانندگی مواجه شدم و زمانی که به تعمیرکار سر کوچه خودمان رفتم، دقیقا مشکل را خرابی دسته موتور اعلام کرد. هزینه معقول برای تعویض دسته موتورها و یک هزینه اجرت تعمیرکار باید پرداخت کنم تا این مشکل رفع شود. اگر خرابی دسته موتور به موقع برطرف نشود، فشار بیشتری به پلوس، گیربکس و اگزوز وارد میشود و ممکن است خرابیهای زنجیرهای ایجاد کند.
پلوس یکی از مهمترین قطعات انتقال نیرو به چرخها است. وجود هرگونه لقی در هزارخار پلوس، سرپلوس یا مفصلهای CV میتواند هنگام تغییر جهت حرکت باعث ایجاد صدای تقه شود.
وقتی خودرو از حالت سکون وارد دنده عقب میشود، گشتاور ناگهان در جهت مخالف به پلوس وارد میشود. اگر مفصلها ساییده شده باشند، ابتدا مقدار کمی خلاصی ایجاد میشود و سپس قطعات با هم برخورد میکنند که نتیجه آن همان صدای تقه است.
خرابی پلوس معمولاً با علائمی شبیه تقه هنگام دنده عقب، صدای تق تق در پیچها، لرزش خودرو هنگام شتابگیری، نشتی گریس از گردگیر پلوس همراه است.
بهتر است بدانید در خودروهایی که مدت زیادی با گردگیر پاره حرکت کردهاند، احتمال خرابی سرپلوس بسیار بیشتر است. با آریان یدک میتوانید پلوس و سرپلوس جدید برای ماشین خود، خریداری کنید.

در خودروهای دیفرانسیل عقب و خودروهای دو دیفرانسیل، وجود لقی در دیفرانسیل یکی از دلایل مهم ایجاد تقه هنگام حرکت رو به عقب محسوب میشود.
در این شرایط معمولاً باز کردن دیفرانسیل و تنظیم مجدد آن توسط تعمیرکار متخصص که توسط آریان یدک معرفی میشوند، ضروری است.
گیربکس یکی از اصلیترین قطعاتی است که میتواند باعث تقه زدن ماشین هنگام دنده عقب شود. این موضوع هم در گیربکس دستی و هم در گیربکس اتوماتیک دیده میشود، اما علت خرابی در هر کدام متفاوت است.
در گیربکس دستی، ساییدگی دنده عقب، خرابی بلبرینگ ها، شکستگی خارها یا لقی شفت ها میتواند باعث ایجاد ضربه شود.
اگر تقه تنها هنگام قرار دادن دسته دنده روی R ایجاد میشود و بعد از حرکت از بین میرود، احتمال وجود ایراد در گیربکس بیشتر از سایر بخشها است. اما اگر هنگام حرکت نیز ضربه ادامه داشته باشد، باید سایر قطعات انتقال قدرت نیز بررسی شوند.
علت تقه زدن ماشین هنگام دنده عقب همیشه به معنی خرابی گیربکس نیست؛ بلکه این صدا میتواند از هر بخشی که در انتقال نیرو نقش دارد، ایجاد شود. قطعاتی مانند دسته موتور، دسته گیربکس، پلوس، سرپلوس، دیفرانسیل، میلگاردان، بوشهای سیستم تعلیق، گیربکس و حتی سیستم ترمز در صورت وجود لقی یا استهلاک، هنگام تغییر جهت حرکت خودرو از جلو به عقب، ضربه یا صدای تقه تولید میکنند. به همین دلیل، تشخیص صحیح منبع صدا اهمیت بسیار زیادی دارد و نباید تنها بر اساس شنیدن صدا، اقدام به تعویض قطعه کرد.
اگر این تقه تنها یک بار هنگام قرار دادن دنده روی R شنیده میشود و با گذشت زمان شدت آن بیشتر شده یا با لرزش، کوبش، تأخیر در حرکت، صدای فلزی یا ضربه های متوالی همراه شده است، بهتر است خودرو در اولین فرصت توسط تعمیرکار متخصص بررسی شود. ادامه رانندگی با این شرایط میتواند باعث آسیب دیدن قطعات گرانقیمتی مانند گیربکس، دیفرانسیل، پلوس و حتی اکسل شود و هزینه تعمیرات را چندین برابر افزایــــش دهد.
در نهایت به یاد داشته باشید از ما که انجام سرویس دوره ای، استفاده از روغن گیربکس استاندارد، بررسی سلامت دسته موتور، بازدید منظم پلوس و جلوبندی و رسیدگی سریع به صداهای غیرعادی، بهترین راه برای جلوگیری از بروز چنین مشکلاتی در خودرو شماست. هرچه منشأ صدای تقه ماشین زودتر شناسایی شود، احتمال تعمیر با هزینه کمتر و جلوگیری از خرابی های گسترده تر نیز بیشتر خواهد بود.
هزینه تعمیر تقه زدن ماشین چقدر است؟
برای اطلاع از هزینه تعمیر تقه زدن ماشین باید ابتدا تعمیرکار تشخیص دهید علت تقه زدن از کدام بخش ماشین است. سپس هزینه شامل دو بخش اجرت تعمیرکار و هزینه لوازم یدکی میشود. معمولا نرخ توسط اتحادیه مشخص میشود و بر اساس اینکه تعمیرکار چقدر مهارت دارد و یا در کدام بخش شهر است، قیمت آن میتواند بیشتر نیز باشد. همچنین برای اطلاع از قیمت لوازم یدکی میتوانید در صورتی که ماشین شما ایرانی نیست، از سایت آریان یدک استفاده نمایید و یا برای ماشین های ایرانی به نمایندگی ایساکو ایرانخودرو و یا به نمایندگی های قطعات سایپا مراجعه نمایید.
از اینکه تا پایان این مقاله از مجله خودرو ویرگول همراه ما بودید از شما متشکریم. در نظر داشته باشید در هنگام نگارش این مقاله، علاوه بر استفاده از مقالات سایت آریان یدک از منابع خارجی نیز استفاده کردیم. از جمله منابع معتبر زیر:
Arianyadak
Haynes Manuals
Chilton Repair Manuals
ALLDATA Repair Database
Motor.com Technical Articles
Schaeffler REPXPERT Technical Library
GKN Automotive Technical Resources
ZF Aftermarket Technical Information
AAMCO Transmission Technical Guides