آدم یک جایی از زندگی، بیهوا، شروع میکند به نگاه کردن به عقب.
نه فقط نگاه کردن؛ زل میزند به گذشتهاش، به حرفهایی که زده، به کارهایی که کرده، به جاهایی که رفته، به تصمیمهایی که آن موقع برایش عادی بوده و حالا برایش عجیب و حتی خجالتآور شدهاند.
با خودش میگوید:
واقعاً چهطور دلم آمد آن حرف را بزنم؟
چهطور آن کار را کردم؟
چهطور انقدر نفهم بودم که نفهمیدم؟
چهطور روم شد آنجا بروم، آن تصمیم را بگیرم، آنطور رفتار کنم؟
و بعد آرامآرام شروع میکند به خوردن خودش.
به محاکمه کردنِ نسخههای قبلی خودش.
انگار آدمِ امروز مینشیند روبهروی آدمِ دیروز و برای تمام سادگیها، اشتباهها، خامیها و بیفکریهایش حکم صادر میکند. اما دردِ ماجرا فقط این نیست.
تناقض تلخ زندگی اینجاست که همان گذشتهای که گاهی از یادآوریاش خجالت میکشیم، همان گذشتهای که پر از اشتباه و خامی بوده، در ذهنمان رنگ دیگری هم دارد؛
رنگِ حسرت.
همان گذشتهای که بابتش خودمان را سرزنش میکنیم، گاهی برایمان شبیه یک جای گرم و دور میشود.
شبیه روزهایی که انگار همهچیز سبکتر بود.
مردم مهربانتر بودند.
دلها بازتر بود.
خندهها راحتتر میآمد.
مهمانی رفتن سادهتر بود.
رانندگی کردن اینهمه فرسودهات نمیکرد.
سفر رفتن فقط سفر رفتن بود، نه پروژهای سنگین میان هزار فکر و هزار نگرانی.
ریسک کردن، آنقدر ترسناک به نظر نمیرسید.
و خودِ ما... خودِ ما هم انگار شادتر بودیم، سبکتر بودیم، جاندارتر بودیم.
نمیدانم واقعاً گذشته اینقدر خوب بود، یا ما اینقدر خسته شدهایم که گذشته در چشممان زیباتر دیده میشود.
نمیدانم مردم واقعاً خوشحالتر بودند یا ما ظرفیت بیشتری برای خوشحال بودن داشتیم.
نمیدانم دنیا عوض شده یا فقط نگاه ما سنگینتر شده است.
فقط میدانم یک چیزی تغییر کرده.
یک چیزی درون آدم، بیسروصدا، کمکم جابهجا میشود.
همان چیزی که باعث میشود دیگر مثل قبل با دلِ راحت از خانه بیرون نزنی،
مثل قبل بیفکر نخندی،
مثل قبل بیهراس دل به جاده نزنی،
مثل قبل برای یک تصمیم، اینهمه بالا و پایین نکنی.
من الان 24 سالهام،
و صادقانه بگویم، بعضی وقتها از آینده میترسم.
نه از یک اتفاق مشخص؛
از خودِ آینده.
از اینکه نکند هرچه جلوتر بروم، بیشتر در گذشته گیر کنم.
بیشتر حسرت بخورم. بیشتر بترسم. بیشتر حسابگر شوم.
بیشتر از زندگی فاصله بگیرم.
گاهی با خودم فکر میکنم اگر من در 24 سالگی اینطور بین گذشته و آینده معلق ماندهام، پس 30 سال دیگر چه میشود؟
آن روزی که دیگر نه جوانیِ امروز را دارم، نه انرژیِ دیروز را، نه فرصتهای نادیدهی این سالها را.
آن روزی که به عقب نگاه کنم و ببینم چقدر از عمرم صرف فکر کردن شد، صرف ترسیدن شد، صرف نگه داشتن خودم شد.
وقتی با دوستانم حرف میزنم، میبینم این حس فقط مال من نیست.
تقریباً همه، هرکدام به شکلی، یک گوشهای از دلشان درگیر همین ماجراست.
همه یکجور دلتنگیِ مبهم دارند؛
دلتنگی برای چیزی که دقیقاً نمیدانند چیست.
نه فقط دلتنگی برای چند سال قبل،
برای یک حالِ از دسترفته.
برای یک سبکِ زندگیِ از دسترفته.
برای یک نسخه از خودشان که انگار راحتتر نفس میکشید.
از آن طرف، وقتی با آدمهایی حرف میزنم که بیشتر زندگی کردهاند و به قول معروف دو پیراهن بیشتر پاره کردهاند، خیلیهایشان میگویند این طبیعت زندگی است.
میگویند وقتی آدم رشد میکند، وقتی پختهتر میشود، وقتی فهمش بیشتر میشود، طبیعی است که به گذشتهاش نگاه کند و از بعضی کارها خجالت بکشد یا حسرت بخورد.
میگویند این حتی نشانه خوبی است؛
نشانه اینکه آدم همان آدمِ قبلی نمانده.
نشانه اینکه فهمیده، تغییر کرده، بزرگتر شده. و راستش این حرف، از یک جهت آرامکننده است.
اینکه بدانی شرم از بعضی گذشتهها شاید نشانهی رشد باشد، نه فقط نشانهی ضعف. اما یک سوال هنوز برای من میماند:
اگر اینها نشانهی رشد است،
پس این کم شدنِ شادی چیست؟
این خستهتر شدنِ دل چیست؟
این همه احتیاط، این همه تردید، این همه فاصله گرفتن از شور زندگی، اسمش چیست؟
چرا هرچه بیشتر میفهمیم، کمتر سبک میشویم؟
چرا هرچه پختهتر میشویم، کمتر ذوق میکنیم؟
چرا هرچه جلوتر میرویم، انگار بیشتر بلد میشویم زندگی را تحلیل کنیم، اما کمتر بلد میشویم زندگیاش کنیم؟
شاید مشکل از بزرگ شدن نباشد.
شاید مشکل از این باشد که در مسیر بزرگ شدن، یکجایی بلد نبودهایم چطور هنوز زنده بمانیم.
چطور هنوز شوق داشته باشیم.
چطور با وجود فهمیدنِ تلخیها، باز هم از چیزهای کوچک خوشحال شویم.
چطور با وجود ترس، باز هم ریسک کنیم.
چطور با وجود تجربه، باز هم کمی بیمحاسبه زندگی کنیم.
شاید قرار نیست به آن سادگیِ قبلی برگردیم.
شاید اصلاً برگشتی در کار نیست.
اما شاید بشود از دل این همه فکر، از دل این همه حسرت و ترس، یک جور تازهای از زندگی را پیدا کرد؛
نه به سادگیِ گذشته،
نه به سنگینیِ امروز،
بلکه چیزی میان این دو.
چیزی شبیه آشتی کردن با خودمان.
با گذشتهای که خام بوده،
با امروزِ خستهای که هنوز دنبال معنا میگردد،
و با آیندهای که هنوز نیامده، اما اینهمه ما را ترسانده است.
شاید بزرگ شدن، فقط فهمیدنِ اشتباههای گذشته نباشد.
شاید بزرگ شدن یعنی یاد بگیریم با وجود همهی این فهمیدنها، هنوز هم جایی برای شادی نگه داریم.
نه شادیِ بیخبرِ کودکی،
نه هیجانِ بیفکرِ نوجوانی،
بلکه یک شادیِ عمیقتر، آرامتر، آگاهتر.
شادیِ کسی که میداند زندگی کامل نیست،
آدمها همیشه مهربان نیستند،
خودش هم همیشه بهترین تصمیم را نمیگیرد،
گذشته هم دیگر برنمیگردد،
اما با این همه، هنوز میشود زندگی را دوست داشت.
هنوز میشود گاهی بیدلیل بیرون زد.
هنوز میشود سفر رفت.
هنوز میشود ریسک کرد.
هنوز میشود به یک مهمانی رفت، به یک جاده زد، به یک گفتوگوی ساده دل بست.
هنوز میشود، حتی اگر سختتر از قبل.
شاید سؤال اصلی این نباشد که چرا دیگر مثل گذشته شاد نیستیم.
شاید سؤال اصلی این باشد که چطور میشود در این نسخهی تازه از زندگی، دوباره راهِ شادی را پیدا کرد.
و فکر میکنم من این روزها، بیشتر از هر جوابِ قطعی، درگیر همین سؤالام.
