امروز تقریباً هر جا صحبت از آینده کسبوکار است، یک نام بیشتر از بقیه به چشم می‌خورد: هوش مصنوعی.
مدیران درباره ابزارهای هوش مصنوعی صحبت می‌کنند، تیم‌های بازاریابی از تولید محتوا با AI استفاده می‌کنند و بسیاری از شرکت‌ها به دنبال این هستند که هرچه سریع‌تر هوش مصنوعی را وارد فرآیندهای کاری خود کنند.
اما یک سؤال مهم وجود دارد:
آیا استفاده از هوش مصنوعی واقعاً یک مسئله کسبوکار را حل می‌کند یا فقط یک موج تکنولوژیک جدید است؟
یکی از اشتباهات رایج شرکت‌ها این است که ابتدا یک ابزار هوش مصنوعی انتخاب می‌کنند و بعد به دنبال کاربردی برای آن می‌گردند.
مثلاً یک شرکت تصمیم می‌گیرد از هوش مصنوعی برای تولید محتوا استفاده کند، در حالی که مشکل اصلی آن ممکن است اصلاً تولید محتوا نباشد.
شاید مشکل واقعی این باشد که:
مشتریان پاسخ خود را با تأخیر دریافت می‌کنند.
کارشناسان فروش زمان زیادی برای کارهای تکراری صرف می‌کنند.
اطلاعات مشتریان پراکنده است.
گزارش‌های مدیریتی دیر آماده می‌شوند.
فرآیند جذب نیروی انسانی زمان‌بر است.
تصمیم‌گیری‌ها بر اساس حدس و تجربه انجام می‌شود.
در چنین شرایطی، هوش مصنوعی زمانی ارزشمند است که به حل مسئله واقعی کمک کند.
یکی از تصورات رایج درباره AI این است که قرار است بسیاری از کارکنان را جایگزین کند.
اما در بسیاری از کسب‌وکارها، کاربرد ارزشمندتر هوش مصنوعی می‌تواند افزایش توانایی کارکنان باشد.
برای مثال، یک کارشناس فروش می‌تواند به جای صرف زمان برای دسته‌بندی اطلاعات مشتریان، از هوش مصنوعی برای تحلیل داده‌ها استفاده کند و زمان بیشتری را به مذاکره و ارتباط با مشتری اختصاص دهد.
یا یک مدیر منابع انسانی می‌تواند بخشی از فرآیند بررسی رزومه‌ها، تهیه گزارش و تحلیل اطلاعات کارکنان را سریع‌تر انجام دهد و تمرکز خود را روی تصمیم‌های مهم‌تر بگذارد.
بنابراین سؤال بهتر این نیست که:
«هوش مصنوعی جای چه کسی را می‌گیرد؟»
بلکه باید پرسید:
«هوش مصنوعی کدام بخش از کار ما را بهتر، سریع‌تر یا دقیق‌تر می‌کند؟»
برای استفاده درست از هوش مصنوعی، بهتر است ابتدا فرآیندهای کسبوکار را بررسی کنیم.
مثلاً از خودمان بپرسیم:
کدام کارها تکراری هستند؟
کارهایی که هر روز یا هر هفته با یک الگوی مشابه انجام می‌شوند، معمولاً گزینه‌های مناسبی برای استفاده از ابزارهای هوشمند هستند.
کدام کارها زمان زیادی از تیم می‌گیرند؟
گاهی یک فرآیند ساده، ساعت‌ها زمان کارکنان را مصرف می‌کند. اگر بتوان بخشی از آن را خودکار کرد، بهره‌وری تیم افزایش پیدا می‌کند.
کدام تصمیم‌ها به تحلیل حجم زیادی از اطلاعات نیاز دارند؟
اینجاست که هوش مصنوعی می‌تواند در تحلیل داده‌ها، شناسایی الگوها و تهیه گزارش‌های اولیه کمک‌کننده باشد.
خرید یک ابزار AI به تنهایی تحول ایجاد نمی‌کند.
اگر اطلاعات شرکت ساختار مناسبی نداشته باشد، فرآیندها مشخص نباشند و کارکنان ندانند چگونه از ابزار استفاده کنند، حتی بهترین ابزارهای هوش مصنوعی هم نمی‌توانند نتیجه مورد انتظار را ایجاد کنند.
به همین دلیل، پیاده‌سازی هوش مصنوعی یک پروژه صرفاً تکنولوژیک نیست؛ یک موضوع مدیریتی و کسب‌وکاری است.
باید مشخص باشد:
چه مسئله‌ای قرار است حل شود؟
چه داده‌ای در اختیار داریم؟
چه کسی از ابزار استفاده خواهد کرد؟
موفقیت را با چه شاخصی اندازه‌گیری می‌کنیم؟
استفاده از AI چقدر در زمان یا هزینه صرفه‌جویی می‌کند؟
چه ریسک‌هایی در زمینه اطلاعات و محرمانگی وجود دارد؟
قرار نیست یک کسبوکار از روز اول تمام فرآیندهای خود را با هوش مصنوعی بازطراحی کند.
گاهی بهتر است یک مسئله مشخص و قابل‌اندازه‌گیری انتخاب شود.
مثلاً:
«می‌خواهیم زمان تهیه گزارش هفتگی فروش را از ۴ ساعت به ۱ ساعت کاهش دهیم.»
این هدف بسیار بهتر از این جمله است:
«می‌خواهیم در شرکت از هوش مصنوعی استفاده کنیم.»
چون در حالت اول، مسئله، هدف و معیار موفقیت مشخص است.
احتمالاً در سال‌های آینده استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی به یک مزیت عجیب و منحصربه‌فرد تبدیل نخواهد شد؛ همان‌طور که امروزه داشتن وب‌سایت یا استفاده از نرم‌افزارهای مدیریتی دیگر یک مزیت خارق‌العاده محسوب نمی‌شود.
مزیت واقعی برای کسب‌وکارهایی ایجاد خواهد شد که بتوانند هوش مصنوعی را با فرآیند، نیروی انسانی، داده و استراتژی خود ترکیب کنند.
در نهایت، مسئله اصلی تکنولوژی نیست.
مسئله این است که:
کسبوکار شما دقیقاً چه مشکلی دارد و هوش مصنوعی چگونه می‌تواند آن را بهتر حل کند؟
