
این بخش، فصل اول خلاصهی کتاب «کینههایت را باز کن» نوشتهی کری هاولز است.
بگذار داستان کوتاهی برایت تعریف کنم دربارهی دو دوست قدیمی، سارا و دیو. این دو رفیق دیرینه تصمیم جسورانهای گرفتند: باهم زندگی کنند. همین تصمیم آغاز پایان دوستیشان شد. سارا مرتب و تمیز بود، اما دیو بیشتر شبیه یک «روح آزاد» بود. زندگی مشترک در یک فضا کار سختی است؛ به گفتوگو و مصالحه نیاز دارد، و سارا و دیو هیچکدام را انجام نمیدادند. کمکم سارا شروع کرد به کنارهگیری. او آزرده و خشمگین بود از اینکه دیو حتی تلاش نمیکرد سهم خودش را انجام دهد. هر قاشقِ رهاشده در سینک، هر جورابِ کف زمین، هر چراغی که در اتاقی خالی روشن مانده بود، به خشم او دامن میزد. تنش خانه به بقیهی زندگیاش هم سرایت کرد؛ خوب نمیخوابید، تمرکز روی درسش سخت شده بود و دوستانش از شنیدن گلههایش خسته شده بودند. دیو در همین حال، از هیچچیز خبر نداشت. یک روز، سارا دیگر طاقت نیاورد و با دلی پر از تلخی تصمیم گرفت از آن خانه برود. همین.
آیا راه بهتری برای سارا وجود داشت که این تعارض را طوری مدیریت کند که از احساسات جریحهدار، دوستیِ شکسته و کینهی پایدار جلوگیری شود؟
این پرسش ما را به اولین گام در گذار از کینه به قدردانی میرساند: پیدا کردن «چرا»ی خودت. مثلاً چرای سارا میتوانست حفظ دوستیاش با دیو باشد. اگر او بیشتر برای این دوستی ارزش قائل بود، شاید میتوانست توجهش را به قدردانی که نسبت به دیو احساس میکرد معطوف کند. وقتی دنبال چرای خودت میگردی، حتماً دلیلی پیدا کن که با تو طنینانداز شود؛ دلیلی که تو را برای انجام این گذارِ اغلب دشوار برانگیزد. چون تمرین قدردانی فواید زیادی دارد.
یکی از این فواید این است: قدردانی حس اتصال میدهد. شکرگزار بودن نسبت به کسی، وابستگی متقابل شما را برجسته میکند، چون ارزش طرف مقابل را میبینی و از خودت میپرسی چه چیزهایی از این رابطه گرفتهای.
تمرین قدردانی همچنین میتواند ویژگیهای خوب یک نفر را به تو یادآوری کند. پژوهشها نشان میدهند قدردانی، بیش از هر احساس دیگری، توانایی تقویت افکار و خاطرات خوب و تضعیف خاطرات بد را دارد. اگر سارا قدردانی را تمرین میکرد، میتوانست جنبههای مثبتِ زندگی مشترک با دیو را بهجای صرفاً تمرکز بر منفیها، به یاد بیاورد.
پذیرفتن قدردانی همچنین میتواند توهمهای مخربِ کینه را از بین ببرد؛ کینهای که تو را وادار میکند احساس کنی آدمی کنترلگر، پراحساس یا غیرواقعبین هستی. قدردانی با نشان دادن اینکه بیقدرت نیستی و در واکنشِ خودت به شرایط، انتخاب داری، حس آرامش میبخشد. لازم نیست در منفیبافی گیر بمانی؛ راه دیگری هم هست.
همین حس عاملیت، آرامش و اتصالی که قدردانی میبخشد، تأثیر مثبتی روی سلامت روانی، عاطفی و جسمی تو دارد. مطالعات نشان میدهند داشتن روحیهی قدرشناس میتواند به مقابله با اضطراب، استرس، فرسودگی و افسردگی کمک کند و منجر به خواب بهتر، قلب و سیستم ایمنی سالمتر و انرژی بیشتر شود. بهطور خلاصه، قدردانی میتواند تابآوری تو را در برابر همهی چالشهایی که زندگی سر راهت میگذارد بالا ببرد.
و زندگی حتماً این چالشها را سر راهت خواهد گذاشت. وقتی رنجیدهای، خیلی راحت میتوانی طعمهی کینه شوی. نلسون ماندلا درست گفته بود: «کینه مثل نوشیدن سم است به این امید که دشمنت بمیرد.» کینه فقط تو را آسیب میزند و سخت میکند، درحالیکه زندگی اطرافت پیش میرود و همهچیز را فراموش میکند. اما برای دوری از آن، اول باید کینهات را همانطور که هست ببینی.
نگاه کردن به کینه از دریچهی متضادش، یعنی قدردانی، میتواند به شناسایی آن کمک کند. به روابطت فکر کن. آیا رابطهای هست که در آن، ابراز هرگونه قدردانی غیرممکن به نظر میرسد؟
همانطور که بهزودی خواهیم دید، فقط پس از شناسایی و درکِ کینهات میتوانی به آن بپردازی و شروع به تمرین قدردانی کنی. و هر قدمی که بهسوی قدردانی برداری، تو را یک قدم از کینه دورتر میکند.
