
این بخش، فصل اول خلاصهی کتاب «چگونه یادداشتهای هوشمندانه بنویسیم» نوشتهی زونکه آرنس است.
بیایید با یک داستان جالب شروع کنیم: داستان باورنکردنی نیکلاس لومان.
لومان یک آلمانی بود که در دههی ۱۹۶۰ در یک ادارهی دولتی کار میکرد. علاقهی او در اوقات فراغتش مطالعه بود. هر چه میخواند، دربارهی موضوعاتی که برایش جالب بودند — فلسفه، نظریهی سازمانی، جامعهشناسی — یادداشت برمیداشت. این یادداشتها را روی تکهکاغذهای کوچک مینوشت، سپس بهطور نظاممند شمارهگذاریشان میکرد و در یک «زتلکاستن» یا جعبهی برگه بایگانی میکرد.
سرانجام، بخشی از افکارش را در قالب یک مقاله نوشت و آن را به یک جامعهشناس تأثیرگذار آلمانی ارائه داد. آن جامعهشناس بهقدری تحت تأثیر قرار گرفت که از لومان دعوت کرد استاد جامعهشناسی دانشگاه بیلهفلد شود.
پیام کلیدی این بخش این است: یادداشتهای هوشمندانه میتوانند به دستاوردهای بزرگ منجر شوند.
لومان نه دکترا داشت و نه مدرک جامعهشناسی. اما بهجای رد کردن این دعوت، دست به کار شد. کلاسهای جامعهشناسی گذشت و رسالهاش را در کمتر از یک سال آماده کرد. در سال ۱۹۶۸ به استادی جامعهشناسی دانشگاه بیلهفلد رسید — سمتی که تا پایان عمرش حفظ کرد.
پس او دقیقاً چطور این کار را انجام داد؟ به آن میرسیم؛ اما پیش از آن باید به دستاوردهای دیگر لومان اشاره کنیم که حتی چشمگیرتر هستند.
وقتی سمت خود را آغاز کرد، از او خواستند پروژهی پژوهشیاش را معرفی کند. پاسخ او این بود: «پروژهی من: نظریهی جامعه. مدت زمان: سی سال. هزینه: صفر.» در سال ۱۹۹۷، یعنی ۲۹ سال و نیم بعد، او آخرین دو جلد از اثر بزرگش، جامعهی جامعه، را به پایان رساند. این اثر رشتهی جامعهشناسی را دگرگون کرد.
تا زمانی که مگنوم اوپوسش را تمام کرد، نزدیک به شصت کتاب و صدها مقاله منتشر کرده بود. حتی پس از مرگش هم آثار بیشتری از او منتشر شد.
بسیاری او را یک نابغه میدانستند. اما بررسی روش کار او نشان میدهد موفقیتش نتیجهی هوش فوقالعاده نبود؛ نتیجهی کار هوشمندانه بود. لومان دقیقاً میدانست چطور از یادداشتهایش استفاده کند و همین به او اجازه میداد متمرکز و مسلط بماند.
پس چرا همه از این روش استفاده نمیکنند؟ اول اینکه دربارهی فرآیند او سردرگمی وجود داشته؛ افراد بدون درک کامل جریان کار، سعی کردهاند از آن تقلید کنند. دوم، بیشتر اطلاعات دربارهی این فرآیند به زبان آلمانی بوده است. و در نهایت، ایدهی پشت این فرآیند ساده است — و مردم معمولاً از ایدههای ساده انتظار نتایج چشمگیر ندارند.
دقیقاً فرآیند لومان چه بود؟ خودش اینطور گفته بود: «من البته همهچیز را خودم فکر نمیکنم. این کار اساساً درون جعبهی برگه اتفاق میافتد.»
جعبهی برگه چیست و چطور کار میکند؟ در بخش بعد آن را بررسی میکنیم.
